Tantrayukti 5.2

5.2

yogo nāma yojanā uddeśanirdeśayostatra ntra bhāṣyayorvā. athāto'ṅgavibhāgaṃ śārīramityuddiśyāṅgāni vibhajate śiro'ntarādhirityādinā. yuktirvā yogaḥ pratijñā heturdṛṣṭāntopanayo nigamanamiti pañcavidham dhaḥ. yathāgniḥ śarīramūlam. taṃ vi tadvipakve āhāre sati tatsthiteriti hetuḥ. āhārānna hyapakvadrasādaya iti vacanāt. yathā śālyaṅkurasya bījamiti dṛṣṭāntaḥ. upanayo yathā cikitsāśāstrasya saprayojanatvasādhanāya bahudhā dṛṣṭāntopanayanaṃ kṛtavān tantrakṛt kasyāsiddho'gnitoyādirityādayaḥ. tasmāt saprayojanameva cikitsāśāstraṃ pratyakṣaphalatvādityupanayaḥ. tasmadārambhaṇīyamiti pramāṇaphalopadarśanamukhena nigamanam.yathoktaṃ catuṣpādguṇasampannetyādi cikitsāyāṃ saṃśayānupapattyā pratipāditayā pramāṇaphalopasaṃhārakaraṇam.
hetvartho nāmānyaprastāvoktamanyatrapi tathaivopapadyate. tataikaikatra śākhāyāmityādi. tathā avedhyāḥ saṃṅkīrṇā grathitā ityādi. tadetebhyo viśeṣavacanebhyo'numīyate śeṣā vedhyā iti. anyathaitāni vacāṃsi nirarthakāni syuriti.
padārtho nāma padenārtho gamyate. yathā dravyamiti padaṃ tasya bhūjalādiḥ. guṇamiti padaṃ tasyārtho guruvādiḥ.
pradeśo nāma yeṣāmarthānāmatibahutvāt sākalyenābhidhātumaśakyatvāt stokamātramucyate yathoktam iti dravyaikadeśa ityādi.
uddeśo nāma saṃkṣepābhidhānaṃ yathā vāyuḥ pittamityādi doṣasaṃkṣepaḥ.
nirdeśo nāma tasyaiva vistaroktiḥ yathoktaṃ tatra rūkṣo laghurityādi.
vākyaśeṣo nāma yasmin sūtre lāghavikenārthād gamyamānamanuktaṃ pūraṇārthamadhyāhriyate yathā tatra khātkhāni dehe'smin sambhavantīti vākyaśeṣaḥ. āpyā jihvā rasakledā ityuttaratra bhavārthe taddhitagrahaṇāt.
prayojanaṃ nāma yadarthaṃ śāstrādi pravartate. yathā ātaṅkapaṅkamagnānāṃ hastālambo bhiṣagjitamiti.