Vagbhatamandana 5.1

5.1

) | tena
nātreyādibhāṣitaṃ visaṃvādaḥ | nāpyācakipraṇījata tantradoṣapātaḥ
ārṣokta samānatvāt | yathā hi--kāyobaliñcaśarīraṃ vā ityauṇādikaḥ pratyayaḥ tatra ( sya ) cikitsā raṃgaccheddhaḥ kāyacikitseti
śabdārthaḥ | bālaḥ kumāraḥ, tasya cikitsā, sā ca bālagrahadhātrī
stanyaduṣṭyādīni vṛttyā kumārabhṛtirūpeveti kaumāra bhṛtyaṃ bālacikitsā śabdena labhyata eva | grahacikitsā śabdena bhūtavidyā labhyate,
bhūtavidyāśabdena bhūtacikitsā ācāryāṇāmapi pretā | anyathā
āyurvedāṅgatvastavovānupapattidvārābhāvāt | tatra bhūtavidyā bhūtajñānam
nāstyapyānamātrasyānupayogādato naitat kiṃtarhi praśamopāya eva
grāhyaḥ ? āyuṣaḥ pratipālakatvādrāgyavadasyeti | gṛhṇāti grahāḥ ityutpattītyā grahaśabdasya bhūtaparatva vyutpādanasya sukaratvāt | ūrdhvāṅga
śabdo jatrūdhva̍stha vācyo deśeparitana bhāge samyak suśrutādiśāstra
prasiddhairgamyatenāpi sva śāstre tatra prayujyamānatvāt yathā- 'jatrūrdhvakaphavātottha vikārāṇāmanāmaye |' ( va. hṛ. sū. 21