Bhojanakutuhala 1.p9
Bhojanakutūhala 1.p9
- Language
- Sanskrit
1.p9
vṛddhāyupajīvana bhogaḥ jīvamādhanaṃ, 'oṣadhībhyo'nnam | annātpuruṣaḥ|' iti śruteḥ | tacca tāvattridhā jñeyaṃ śūkaśimbītṛṇāhvayam |' vrīhyādikaṃ yadiha śūkasamanvitaṃ syāt tacchūkadhānyamatha mudgamakuṣṭhakādi | śimbīnigūḍhamiti tat pravadanti śimbī dhānyaṃ tṛṇodbhavamatho tṛṇadhānyamāhuḥ || iti | tatra— śūkodbhavaṃ laghu balātiśayapradāyi medhyaṃ tridoṣaśamanaṃ rucivairyakāri | śimbhībhavaṃ guru himaṃ ca vibandhakāri tadvātalaṃ tu śiśiraṃ tṛṇadhānyamāhuḥ || gurū durjaram | uktaṃ ca bhāvaprakāśe— mandānalo naro dravyaṃ mātrāguru vivarjayet | svabhāvataśca guru yat tathā saṃskārato guru || mātrāguru tu mudgādi māṣādiḥ prakṛterguruḥ | saṃskāraguru piṣṭānnaṃ proktamityupalakṣaṇam || iti | atha śālisāmānyaguṇā. — śālayo madhurā snigdhā balyā baddhālyavarcasaḥ | kaṣāyā laghavò rucyāḥ svaryā vṛṣyāśca bṛṃhaṇāḥ || alpānilakaphāśśītāḥ pittaghnā mūtralāstathā | śālayo dagdhamṛjjātāḥ kaṣāyā laghupākinaḥ || sṛṣṭamūtrapurīṣāśca rūkṣāḥ śleṣmāpakarṣakāḥ | kaidārā vātapittaghnā guravaḥ kaphaśukralāḥ
Linked texts (1)
- Bhāvaprakāśanighaṇṭu — Bhāvamiśra 1550, Sanskrit