Bhojanakutuhala 23.p28
Bhojanakutūhala 23.p28
- Language
- Sanskrit
23.p28
kaścidvāyuṃ śamayati rasaḥ ko'pi pittaṃ karoti kaścicchleṣmaṃ (?) śamayatitarāṃ kopi pittaprakopī | kaścitpittapracayaśamanaḥ kopi tatkopakārī nityaṃ tasmātsakalarasabhug bhūpatiḥ syāccirāyuḥ || yasminnṛtau ye ca rasā baliṣṭhāḥ sevyāstu te tatra viśeṣato'pi | annaṃ viśeṣānna ca sarvadaiva bhojyaṃ nṛpeṇaikarasaṃ budhena || pibejjalaṃ śītataraṃ hi hṛdyaṃ hṛtkaṇṭhaśuddhirbhavati svarāṇām | ekaṃ vyañjanamāsādya tataḥ prakṣālayed bhṛśam | karaṃ ca punaranyacca bhuñjīta nṛpatiḥ sukham || evamannaṃ hi bhuñjānaḥ svādutvaṃ janayed bhṛśam | puṣṭiṃ ca mahatīṃ kuryād vicitravidhinā kṛtam || pānīyapātrāṇi suśītalāni suvarṇarūpyādivinirmitāni | sudhṛtavastrairapi veṣṭitāni vāme nidheyānyapi dakṣiṇe ca || etad gṛhadvayaṃ kāryaṃ vāmadakṣiṇapārśvayoḥ | cakoraśikhihaṃsādīn pakṣiṇo viniveśayet || śṛṅgāravīrasambaddhāḥ śṛṇuyād yaḥ kathāḥ śubhāḥ | tena harṣo bhavettasya bhuñjānasya mahīpateḥ || bhuñjāno na bahu brūyādetannānyacca kiñcana | jugupsitāṃ kathāṃ caiva na brūyācchṛṇuyācca tām || lehyabhakṣyādikaṃ sarvaṃ bhuktvā'nnaṃ tu yathāsukham | śeṣaṃ māṃsarasaṃ pītvā kṣīraṃ vā takrameva vā || tato rukṣakavoṣṇena jalena kṣālanaṃ tathā | gaṇḍūṣān śītalān kuryāccandanāgarukalpitān || gaṇḍūṣairbahubhiḥ suśobhitamukhaṃ śrīcandanenonmitairdhūpenātha sugandhinā ca vadanaṃ ghrāṇaṃ karau dhūpayet | mṛdnīyāttadanu prasannasurabhiḥ śrīcandanenaiva tau pāṇī vaktramapi prasannavilasatkarpūragarbhaṃ mudā || tataḥ prasannendriyacittavṛttirutkrāmayitvā ca śataṃ padāni | sukomale kalpitacārutalpe sukhaṃ viśed vāmakaṭirnareṃdraḥ || vidagdhābhissaha strībhistiṣṭhed goṣṭhīḥ samācaran | nidrāsātmyo'thavā nidrāṃ nṛpaḥ kuryādyathāvidhi || amlena kecidvihitā manuṣyā mādhuryayogena bhavanti cānye | tathāmlayoge madhureṇa tṛptāsteṣāṃ yatheṣṭaṃ pravadanti pathyam || śītoṣṇatoyāsavamadyayūṣaphalāmladhānyāmlapayorasānām | yasyānupānaṃ vihitaṃ bhavedyattasmai pradeyaṃ saha mātrayā tat || vyādhiṃ ca kālaṃ ca vibhāvya vaidyairdeyāni bhojyāni ca tāni tāni | sarvānupānyānurasaṃ vadanti medhyaṃ yadambhaḥ śucibhājanastham || lokasya janmaprabhṛti prasātmyaṃ ye yānti tānsarvarasāṃśca sṛṣṭān | saṃkṣepa eṣo vihito'nupānepyanyaiśca saṃvistaritaṃ samastam || iti | viṣṇupurāṇe - bhuñjīta hyavasārāṇi na kadācinnareśvaraḥ | iti
Linked texts (2)
- Bhāvasvabhāva — Mādhavadeva, Sanskrit
- Dravyaguṇasaṃgraha — Cakrapāṇidatta, Sanskrit