Caryacandrodaya p165
Caryācandrodaya p165
- Language
- Sanskrit
p165
deśaparatvavicāra | matsyāmlabhojinaḥprācyāṃnityaṃ cānūpasevinaḥ | ślīpadāgalagaṇḍāścaprāyasteṣu bhavantīhi || 1 || nimnatoyagatānmatsyānbhakṣayanti samudrajān | prāyaśaḥ kuṣṭhinastenamanuṣyādākṣiṇātyajāḥ || 2 || tailāmlabhojino nityaṃgodhūmavidalāśinaḥ | bhūyiṣṭhamarśasāstenakhaāścāvantijānarāḥ || 3 || māṃsakāmāḥsurākāmāḥstrīkāmāḥ sāhase ratāḥ | māgadhāstenabhūyiṣṭhaṃdṛśyanterājayakṣmaṇaḥ || 4 || tīkṣṇānnāni niṣevantevāhīkāstuviśeṣataḥ | abhiṣyandīni māṃsānitathādhānyodakāni ca || 5 || prakṛtyācāpyabhiṣyandānsevantemānuṣāḥsadā | tenavāhīkadeśeṣuprāyovyādhirbalāsakaḥ || 6 || nānādeśasvabhāvāyyenānāhārāstathaivaca | nānācārānaikasattvādharmiṇo'dharmiṇastathā || 7 || teṣāṃsātmyaṃ ca satvaṃ ca ṛtukālaṃcalakṣayet | bhaiṣajyantutataḥkuryāddaivaṃvijñāyadehinām || 8 || yasyadehasyayatsātmyaṃ yaccāsya caritaṃbhavet | tenabheṣajasaṃyuktaṃbhaiṣajyamupakalpayet || 9 || ārogyaṃtenavarṇaujovalaṃvīryaṃ ca jāyate | varjanāhtusāmyānāṃ kṛśo nityaṃsudurbalaḥ || 10 || nityaṃrogābhibhūtaścapumānsātmyavivarjjanāt | tasmātsātmyaṃniṣevetaasātmyaṃparivarjayet || 11 || sātmyasevījitakrodhī nityaṃcāpijitendriyaḥ | jīrṇabhojīmitasvapnaḥsukhaṃjīvatyanāmayaḥ || 12 || ṛtavaḥ prāgvinirdiṣṭāvalayogasvabhāvataḥ | teṣugarbhāsiktāstutathārūpāstathāyuṣaḥ || 13 || tānvijñāyatatobuddhyāpraśastānninditānapi | tato'syāhārasaṃyuktaṃ bheṣajaṃvāvicārayet || 14 || tatosyārogatādehevalaṃvīryaṃcavarddhate | iti śrīāyurvedoddhāre vṛhannighaṇṭuratnākare ṛtucaryāvarṇanaṃ nāma ṣaḍviṃśatitamastaraṃgaḥ||26|| athāto dinacaryādhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ