Nityanathatantra 26
Nityanāthatantra 26
- Language
- Sanskrit
Contents
- 26.102 — 1 part
26.1
tāvattacchrutamitivastracchānitamityarthaḥ
citrakāntacūrṇānipratyekaṃpalamātrāṇi
cāturjātakādīnāṃpratyakamarddhapalasammitatvam
vyaktamanyat
atha rogarājacikitsā
anekarogānugatobahurogapuraḥsaraḥ
durvijñeyodurnnivāraḥśoṣovyādhirmahābalaḥ
26.2
suśoṣaṇādrasādīnāṃśoṣaityabhidhīyate
kriyākṣayakaratvāccakṣayaityucyatebudhaiḥ
26.3
rājñaścandramasoyasmādbhūdepakilāmayaḥ
tasmāttaṃrājayakṣmetikecidāhurmanīṣiṇaḥ
26.4
śukrāyattaṃbalaṃpuṃsāṃmalāyattañcajīvanam
tasmādyatnenaraṃrakṣedyakṣmaṇomalaretasī
26.5
nityaṃsvadehapūjībhaktobhaiṣajyadevatāguruṣu
chāgalamāṃsaprāśījīvatīyakṣmīparaṃrdhṛtikṛt
26.6
balinobaddoṣasyapaṃcakarmāāṇikārayet
yakṣmaṇaḥkṣīṇadoṣasyakṛtaṃtatsyāddvipopapam
26.7
doṣādhikānāṃvamanaṃśasyatesavirecanam
snehasvedopapannānāṃsnehaṃyattattvakarṣaṇam
26.8
karṣaṇaṃdaurbalyakaraṃśuddhakoṣṭhasyayuñjīta | vidhiṃvṛṃhaṇadīpanam
śālipaṣṭikagodhūmayavamudgādayaḥśubhāḥ
madyānijāṃgalāḥpakṣimṛgāḥśastāviśudhyataḥ
26.9
śudhyatāṃśrīṇamāṃsānāṃkalpitānividhānavit
dadyātkravyādamāṃsānivṛṃhaṇāniviśeṣataḥ
26.10
chāgamāṃsaṃpayaśchāgaṃchāgaṃsarpiḥsarśarkaram
chāgopasevāśayanaṃ chāgamadhye ca yakṣmanut
26.11
sapippalīkaṃ sayavaṃsakulatthaṃsanāgaram
dāḍimāmalakopetaṃ snigdhamājarasaṃpibet
26.12
tenaṣaḍvinivarttante vikārāḥ pīnasādayaḥ
śatapuṣpāmadhukaṃkuṣṭhaṃtagaracandane
26.13
ālepanaṃsyātsaghṛtaṃtaccapārśvāṃsaśūlanut
26.14
atha trayodaśāṅgakvāthaḥ
dhanyākapippalīviśvadaśamūlījalampibet
pārśvaśūlajvaraśvāsapīnasādinivṛttaye
26.15
kvāthastrayodaśāṃgasyacāturjātakasaiṃyutaḥ
kāsajvarādiśamanobalapuṣṭivivarddhanaḥ
26.16
atha kvāthanayāgaḥ
daśamūlībalārāsnāpuṣkarasuradārunāgaraiḥkathitam
peyaṃpārśvāṃsaśirorukkṣatakāsādiśāntayesalilam
26.17
aśvagaṃdhāmṛtābhīrudaśamūlībalāvṛṣāḥ
puṣkarātaviṣebhṛtikṣayaṃpīrarasāśinaḥ
26.18
kakubhatvaṅnāgabalāvānarībījādicūrṇitaṃpayasi
pakkataṃmadhuyuktaṃsasitaṃyakṣmādikāsaharam
26.19
pārāvatakapicchāgaṃkuraṅgāṇāṃpṛthakpṛthak
māṃsaṃcūrṇamajākṣīraṃpītaṃkṣayaharaṃparam
26.20
dinakaradīdhitiśodhitapārāvratamāṃsamanudinaṃniyatataḥ
yoleḍhimadhughṛtataṃ sajayatiyakṣmāṇamatyugram
26.21
śarkarāmadhusaṃyuktaṃnavanītaṃlihankṣayī
kṣīrāśīlabhatepuṣṭimaṃgulyevājyamākṣike
26.22
athailādicūrṇam
elātvaṅmaricaṃśuṃṭhīpippalīnāgakeśaram
yathottaraṃbhāgavṛddhayācūrṇantusitayāsamam
26.23
yakṣmāśagrahaṇīgulmaraktapittakṣayāpaham
kaṇṭharogāruciharaṃplīharogaharaṃparam
26.24
atha sitopalādilehaḥ
sitopalatugākṣīrīpippalībahulātvacaḥ
antyādūrddhvadviguṇitaṃlehayetkṣaudrasarpiṣā
26.25
cūrṇitaṃprāśayedvāpiśrāsakāsakṣayāpaham
hastapādāṃśadāheṣujvareraktetathodhrdhvage
26.26
suptajihvārocakinaṃmandāgniṃpārśvaśūlinam
26.28
atha lavaṃgādicūrṇam
lavaṃgaṃkaṃkolamuśīracaṃdaṃnaṃtaṃsanīlotpalajīrakadvayam
truṭiḥsakṛṣṇāgurubhṛṃgakeśaraṃkaṇāsaviśvānaladaṃsahrāṃbudam27
ahīndrajātīphalavaṃśalocanāsitāṣṭabhāgaṃsamalakṣaṇacūrṇitam
agecakaṃtarpaṇamagnidīpanaṃbalapradaṃvṛṣyatamaṃtridoṣanut
26.30
urovibandhaṃtamakaṃgalagrahaṃsakāsahikkāruciyakṣmapīnasam
grahaṇyatīsārabhagandarādurbadaṃpramehagulmāṃśranihantisatvaram 29
vātapittādhikevahvibalesarvacūrṇāpekṣayāśarkarāṣṭaguṇā
kaphādhikecāgnimāndyecaekabhāgāpekṣayāṣṭaguṇeti
atha tālīśādyomodakaḥ
tālīśapatraṃmaricanāgaraṃpippalīśubhā
yathottaraṃbhāgavṛddhyātvagelācārddhabhāgikā
26.31
pippalyaṣṭaguṇācātrapradeyāsitaśarkarā
kāsaśvāsāruciharaṃtaccūrṇaṃdīpanaṃparam
26.32
hṛtpāṃḍugrahaṇīrogaplīhāśoṣajvarāpaham
chardyatīsāraśūlaghnaṃmūḍhavātānulomanam
26.33
kalpayedguṭikāścaitaccūrṇaṃ paktvāsitopalām
guṭikā hyagnisaṃyogāccūrṇāllaghutarāsmṛtā
26.34
paittike grāhayantyekeśubhāyāvaṃśalocanā
atha cyavanaprāśaḥ
bilvāgnimanthaśyonākakāśmaryaḥ pāṭalībalā
mudgaparṇyaścapippalyaḥ śvadaṃṣṭrābṛhatīdvayam
26.35
śṛṃgītāmalakīdrākṣājīvantīpuṣkarāguru
abhayāsāsetsāmṛtānṛddhijīvakarṣabhakauśaṭhī
26.36
mustaṃpunarnavāmedesūkṣmailotpalacaṃdanam
vidārīvṛṣamūlānikākolīkākanāsikā
26.37
eṣāṃpalonmitānabhāgānśatānyāmalakasyaca
paṃcadadyāttadaikadhyaṃjaladroṇevipācayet
26.38
jñātvāgatarasānyetānyauṣadhānyathataṃrasam
taccāmalakamuddhṛtyaniṣkulaṃtailasarpiṣoḥ
26.39
paladvādaśakebhṛṣṭvā dattvācārddhatulāṃbhiṣak
matsyaṇḍikāyāḥpūtāyālehavatsādhusādhayet
26.40
ṣaṭpalaṃmadhunaścātrasiddhaśītepradāpayet
catuṣpalantugokṣīryāḥpippalyādvipalantathā
26.41
palamekaṃnidadhyāccatvagelāpatrakeśarāt
ityayaṃ cyavanaprāśaḥ paramuktorasāyanaḥ
26.42
kāsaśvāsaharaścaivaviśeṣeṇopadiśyate
kṣīṇakṣatānāṃ vṛddhānāṃbālānāṃcāṃgavardhanam
26.43
svarakṣayamurorogaṃhṛdrogaṃvātaśoṇitam
pipāsāmūtraśukasthāndoṣāṃścaivāpakarṣati
26.44
asyamātrāṃprayuñjītayoparundhyānnabhojanam
asyaprayogāccyavanaḥ suvṛddho'bhūtpunarnavaḥ
26.45
medhāṃsmṛtikāntimanāmayatvamāyuḥprakarṣaṃ balamindriyāṇām
strīṣupraharṣaṃ paramāgnivṛddhivarṇaprasādaṃ paramānulomyam
26.46
rasāyanasyāsyanaraḥprayogāllabhetakṣīṇopikuṭīpraveśāt
jvarākṛtaṃpūrvamapāsyarūpaṃ bibharttirūpaṃ navayauvanasya
26.47
sitāmatsyaṇḍikālābhedhātryāścamṛdubharjanam
caturbhāgajaleprāyodravyaṃgatarasaṃbhavet
26.48
atha chāgalādyaghṛtam
chāgamāṃsatulāṃgṛhyasādhayedulvaṇe'mbhasi
pādaśeṣenatenaivasarpiḥprasthaṃvipācayet
26.49
ṛddhirvṛddhiścamededvejīvakarṣabhakautathā
kākolīkṣīrakākolīkalkaiḥpṛthakpalonmitaiḥ
26.50
samyaksiddhecāvatāryaḥ sitetasminpradāpayet
śarkarāyāḥpalānyaṣṭaumadhunaḥkuḍavaṃkhipet
26.51
palaṃ palaṃ pibetprātaryakṣmāṇaṃhantidurjayam
kṣatakṣayaṃcakāsāṃścapārśvaśūlamarocakam
26.52
svarakṣaya murorogaṃśvāsaṃhanyātsudāruṇam
26.53
atha vāsāvalehaḥ
vāsakasyarasaprasthemānikāsitaśarkarā
pippalīdvipalaṃ dadyātsarpiṣaścapacecchanaiḥ
26.54
lehībhūtetataḥpaścācchītekṣīrapalāṣṭakam
dattvāvatārayedvaidyomātrayālehamuttamam
26.55
nihantirājayakṣmāṇaṃkāsaṃśvāsaṃcadāruṇam
pārśvaśūlaṃcahacchūlaṃraktapittaṃjvarantathā
26.56
atha paṃcāmṛtarasaḥ
bhasmasūtābhralohānāṃ śilājatuviṣaṃsamam
guḍūcītriphalākkāthaiḥ saṃskṛtaṃgugguluntathā
26.57
mṛṭanepālatāmrañcasūtasthāneniyojayet
ekīkṛtyaniyojayaṃtaddiguaṃrājayakṣmanut
26.58
pañcāmṛtarasohyeṣa anupānaṃcapūrvavat
26.59
atha kṣayalakṣaṇam
saṃkocaḥskandhapārśvānāṃsvarabhedojvarobhramaḥ
vātajeyakṣmaṇijñeyaṃlakṣaṇaṃgāvarūkṣatā
26.60
jvarodāho'tisāraścaraktavāntiśramomahān
vīryyastambho'ratiścāpilakṣaṇaṃpaittikekṣaye
26.61
gurutvaṃśirasaśchardiḥkāsaḥkaṇṭhasyacāruciḥ
ūrddhaśvāsaścavijñeyaṃlakṣaṇaṃkaphajekṣaye
26.62
atha ratnagarbhapoṭalīrasaḥ
rasaṃvanraṃhematāraṃgaṃdhaṃlohaśvatāmrakam
tulyāṃśaṃmaricaṃyojyaṃmuktāmākṣikavidrumam
26.63
śaṃkhaṃcapūrvavadbhāgaṃsaptāhaṃcittrakadravaiḥ
mardayitvāvacūrṇyāthatenapūryāvarāṭikā
26.64
ṭaṃkaṇaṃravidugdhenapiṣṭvātāsāṃmukhaṃlipet
mṛdbhāṇḍetāniruddhāthamahāgajapuṭepacet
26.65
ādāyacūrṇayetsarvaṃnirguṇḍyāḥsaptabhāvanāḥ
saṃśoṣyacūrṇitaṃsarvaṃvastrabaddhaṃrṇadolayā
26.66
amlavargavidhikrāthetataḥ saṃśoṣyacūrṇayet
ārdrakasyadravaiḥ saptacitrakasyaikaviṃśatiḥ
26.67
dravairbhāvyaṃtataḥ śoṣyaṃdeyaṃguṃjācatuṣṭayam
pippalīdaśakaḥ kṣaudrairmaricaikonaviṃśatiḥ
26.68
saghṛtairdāpayedrāthakṣayaroganivṛttaye
mahārogāṣṭake caivajvare caivātisārake
26.69
poṭalīratnagarbho'yaṃyogavāheṣuyojayet
26.70
atha mṛgāṅkarasaḥ
rasabhasmasvarṇabhasmaniṣkaṃniṣkaṃprakalpayet
śaṃkhagaṃdhakamuktānāṃdvau dvauniṣkautucūrṇayet
26.71
muktābhāvevarāṭīvārasapādaṃcaṭaṃkaṇam
vahvacāranālakvāthenamardayetpraharadvayam
26.72
tadgolakaṃviśothyāthabhāṇḍe lavaṇapūrite
pacedyāmacatuṣkañcamṛgāṅkoyaṃmahārasaḥ
26.73
rogarājanivṛttyarthaṃcaturguñjāmitaṃghṛtaiḥ
dātavyaṃmaricaiḥ sārdhaṃpippalīmadhunāpivā
26.74
atha amṛteśvarorasaḥ
rasalohāmṛtāsatvaṃmadhusarpiḥsamanvitam
amṛteśvaranāmāyaṃpaḍaṃgakṣayaroganut
26.75
atha śaṃkheśvarorasaḥ
śaṃkhanābhiścaikaniṣkaṃcaturniṣkaṃvarāṭakam
turyyaśvanīlatutthaṃcasarvatulyaścagaṃdhakam
26.76
gaṃdhatulyaṃmṛtaṃnāgaṃnāgatulyaṃmṛtaṃrasam
ṭaṃkaṇaṃrasasantulyaṃsyānmardyapācyaṃmṛgāṃkavat
26.77
rājayakṣmaharaḥ so'yaṃnāmnāśaṃkheśvarorasaḥ
ṣaḍguñjantukaṇākṣaudrairlehyaṃvāmaricaṃghṛtaiḥ
26.78
atha lokanātharasaḥ
varāṭītulyamaṇḍūraṃcūrṇayitvā dinaṃpacet
cūrṇayenmaricaistulyaṃnāgavalyāvibhāvayet
26.79
tatpātremadhunā lehyaṃsaghṛtaṃnavanītakaiḥ
niṣkapādaṃkṣayaṃ hantiyāmeyāmecabhakṣayet
26.80
lokanāthorasohyeṣamaṇḍalādrājayakṣmanut
26.81
atha svalpamṛgāṃkarasaḥ
rasabhasmahemabhasmatulyaṃguṃjādvayaṃ pṛthak
pūrvavadanupānenamṛgāṃko'yaṃkṣayāpahaḥ
26.82
atha lohāmṛtaḥ
śilājatuviḍaṃgānihyabhayā hemamākṣikam
mṛtalohasamaṃkṣaudrairniṣkaṃpuṃktaṃkṣayāpaham
26.83
ayaṃlohāmṛtonāmnā sannipātaṃniyacchati
26.84
atha haranetrarasaḥ
ṭaṃkaṇaṃśuddhagaṃdhaṃtusuvarṇaṃmākṣikaṃpṛthak
ekaṃdvitricatuḥpaṃcakramācchuddhasūtakam
26.85
cāṃgeyyaścidravairmadyairdinaikaṃgolakīkṛtam
gaṃdhakaṃtāmraparṇyāthagolakāṃśaṃpramardayet
26.86
golakaṃlepayettenatatovastreṇaveṣṭayet
mṛgāṃkaṃpācayetsthālyāṃvālukābhiścapūrite
26.87
uddhṛtyacūrṇayecchlakṣṇaṃhagnetrorasottamaḥ
mṛgāṃkavatkṣayaṃhantitadvanmātrānusārataḥ
26.88
atha kanakasundaraḥ
rasabhasmacaturthāṃśaṃhemabhasmaprakalpayet
tālaṃkarasakatulyaṃmākṣikaṃgaṃdhakaṃśilā
26.89
rasamānāni jītasūtapādaṃcaṭaṃkaṇam
dinaikai kakrameṇaiva tatassarvaṃmardayeddṛḍham
26.90
arkaśīṃrujayantī cabhṛṃgavāsācalāṃgalī
agasticitrakaṃpaṭhāmardyameṣāṃdravaiḥ pṛthak
26.91
dviguṃjaṃbhakṣayennityamanupānaṃmṛgāṃkavat
kṣayaṃhantimahātīvraṃrasaḥkanakasundaraḥ
26.92
atha nīlakaṇṭharasaḥ
viṣaṃkṣudrāuśīrañcaharidrāgokṣuraṃmadhu
kuṭajasyatvacaṃ cūrṇaṃsamāṃśaṃsarvacūrṇakam
26.93
rājayakṣmaharaṃkhādedraso'yaṃnīlakaṇṭhakaḥ
26.94
atha vajreśvararasaḥ
karṣaṃkharparasatvasyasamāṃśehemavidrume
nikṣipeccūrṇayettadvatṣaṇṇiṣkaṃśuddhagaṃdhakam
26.95
aṃkola kaṃgulībījaṃtutthaṃtālaṃ catuścatuḥ
muktāpravālacūrṇañcapratiniṣkāṣṭakaṃkhipet
26.96
mṛtalauhasyaniṣkaudvauṭaṃkaṇasyāṣṭaniṣkakam
dvauniṣkaunīlakaṭukīvarāṭīnāṃcaviṃśatiḥ
26.97
sitāniṣkadvayaṃyojyaṃsarvaṃkhalvevimardayet
cāṃgeryamlenayāmaikaṃjambīramlairdinadvayam
26.98
ruddhāpuṭāṣṭakaṃdeyaṃdinamekaṃtuṣāgninā
jambīrotthadraveṇaivapiṣṭvāpiṣṭvāpuṭepacet
26.99
tate vanopalairevadeyaṃgajapuṭaṃmahat
ānyacūrṇayecchlakṣṇaṃ cūrṇāṃrddhaṃ śuddhagaṃdhakam
26.100
gaṃdhārddhaṃmaricaṃcūrṇamekīkṛtyadvimāṣakam
lehayenmadhunāsāddhaṃ nāgavallīdalotthitam
26.101
pathyāśīpratiyāmesyādbhukteviṣavaddravet
rasovajreśvaraḥ khyātaḥ kṣayaparvatabhedakaḥ
26.102
atha bhasmasūtarasaḥ
bhasmastamajākṣīraiḥ kaṇāniṣkaiḥpalaiḥsaha
vyoṣagaṃdhakakṣaudrairvābhakṣayedbhakṣayetkṣayam
26.102.p1
athāgnirasaḥ
26.103
vajrahāṭakasūtānāṃ bhāgairdvitridvi ṣaṭkramāt
trikaṇṭakarasairbhāvyaṃdināntetadvicūrṇayet
26.104
guṃjāmātraṃprayoktavyaṃsajvarerājakṣmaṇi
snuhīmūlaṃcajambīradravaiḥsyādanupānakam
26.105
sādhyāsādhyakṣayaṃhantihyanupānaṃmṛgāṃkavat
ayamagnirasaṃkhādentriṇiṣkaṃrājakṣmanut
26.106
atha candrāmṛtarasaḥ
trikaṭutriphalācavyaṃdhānyaṃjīraka saindhavāḥ
pratyekaṃtolakaṃgrāhyaṃchāgīdugdhenagolayet
rasagaṃdhakalohānipratyekaṃkārṣikaṃkṣipet
26.107
ṭaṃkaṇasyapalaṃ dattvāmaricasyapalārddhataḥ
navaguṃjāpramāṇenavaṭikāṃkārayedbhiṣak
prātaḥkāleśucirbhūtvācintayitvāmṛteśvarīm
26.108
ekaikāṃvāṭikāṃkhādedraktotpalarasaplutām
nīlotpalarasenāpikulatthasyarasenavā
26.109
chāgīdugdhenamaṃḍenakairavasyarasenavā
nihantivividhaṃkāsaṃvātapittasamudbhavam
26.110
vātaśleṣmotthitaṃduṣṭaṃpittaśleṣmabhavaṃciram
vātikaṃpaittikaṃcaivagaradoṣasamanvitam
26.111
saraktamathanīraktaṃjvaraśvāsasamanvitam
tṛḍdāhabhramaśūlaghnīrucyāvahnipradīpanī
26.112
balavarṇakarīvṛṣyāhīnagulmodarāpahā
ānāhakṛmipāṇḍughnījīrṇajvaravināśinī
26.113
iyaṃcandrāmṛtānāmnācandranāthenanirmitā
vāsāguḍūcikābhāṅgīmustakaṃkaṇṭakārikā
26.114
bhojanānteprabhoktavyavāṭikāvīryavṛddhaye
26.115
atha kāṃcanābhrarasaḥ
kāṃcanaraṃsasindūraṃmuktikaṃlauhamabhrakam
vidrumamabhayātāraṃkastūrīcamanaḥśilā
26.116
pratyekaṃbindumātraṃcasarvamardyaṃprayatnataḥ
vāriṇāvaṭikākāryādviguṃja phalamānataḥ
26.117
anupānaṃprayoktavyaṃyathādoṣānusārataḥ
nānārogapraśamanaṃsarvopadravasaṃyutam
26.118
kṣayahaṃtitathākāsaṃśleṣmapittaharaṃtathā
pramehānviśatiṃcaivadoṣatrayasamutthitān
26.119
aśītivātajānrogānnāśayetsadyaevahi
balavṛddhiṃvīryyavṛddhiṃliṃgajāḍyaṃkarotica
26.120
raso'yaṃsuśrutaproktovājīkaraṇauttamaḥ
kāñcanasyasamākāntirmadanasyasamaṃvapuḥ
26.121
bhakṣayetprātarutthāyarasaṃtatkāṃcanābhrakam
26.122
atha rājamṛgāṃkarasaḥ
rasabhasmātrayobhāgābhāgaikaṃhemabhasmakam
mṛtatāmrasyabhāgaikaṃśilāgaṃdhakatālakam
26.123
pratibhāgadvayaṃśuddhamekīkṛtyavicūrṇayet
varāṭīṃpūrayettenaajākṣīreṇaṭaṃkaṇam
26.124
piṣṭvātenamukhaṃruddhvāmṛdbhāṇḍetaṃnirodhayet
ślakṣṇaṃgajapuṭepacyāccūrṇayetsvāṃgaśītalam
26.125
vāsārājamṛgāṃkoyaṃcaturguṃjaṃkṣayāpaham
pippalīdaśakaṃkṣaudrairmaricaikonaviṃśatiḥ
26.126
saghṛtairdīpayeddvāthavātaśleṣmabhavekṣaye
26.127
atha śleṣmalakṣaṇam
svarabhedaḥkaphaḥkaṇṭhaśūlaṃkāsaścacharddanam
vātaśleṣmabhavecihnaṃjñātavyañcacikitsakaiḥ
26.128
svarabhedojvarodāhaḥśūlaṃrchadirarocakam
vātapittādhikejñeyorājarogamahābale
26.129
ālasyaṃbahunidrācasvalpadāhojvarobhramaḥ
vāntiḥśoṇitapittotthāpittaśleṣmabhavekṣaye
26.130
vātapittakaphotthaiścalakṣaṇaiḥ saṃhatoyadā
sannipātānvitojñeyaḥkaṣṭasādhyaḥsvayaṃsmṛtaḥ
26.131
atha śaṃkhagarbhapoṭalīrasaḥ
śaṃkhanābhīṃgavāṃkṣīraiḥpeṣayenniṣkaṣoḍaśam
tenamūṣāḥ karttavyātanmadhyebhasmamṛtakam
26.132
niṣkārddhaṃgaṃdhakaṃtrīṇicūrṇī tyavinikṣipet
ruddhāttadveṣṭayedvastraimṛttikāṃlepayedvahiḥ
26.133
śoṣyaṃgajapuṭepacyānmūṣayāsahacūrṇayet
guṃjaikamanupānenakṣayaṃhantimṛgāṃkavat
26.134
poṭalīśaṃkhagarbhāīyaṃyojayedvātapittajit
26.135
atha vṛhatkāñcanābhraḥ
kāṃcanaraṃsasindūraṃmauktikaṃlauhamabhrakam
vidrumaṃmṛtavaikrāntaṃtāraṃtāmramvaraṃgakam
26.136
kastūrikālavaṃgaṃcajātikoṣailavālukā
pratyekaṃbindumātraṃcasarvaṃmardyaprayatnataḥ
26.137
kanyānīretusaṃmardyakeśarājarasenaca
ajākṣīreṇasaṃbhāvyapratyekaṃdivasatrayam
26.138
caturguñjāpramāṇenavaṭikāṃkārayedbhiṣak
anupānaṃpradātavyaṃyathādoṣānusārataḥ
26.139
nānārogapraśamanaṃsarvopadravasaṃyutam
kṣayaṃhantitathākāsaṃyakṣmāṇaṃśvāsamevaca
26.140
pramehānviśatiścaivadoṣatrayasamutthitān
sarvānnāgānnihantyāśubhāskarastimiraṃyathā
26.141
atha candrāmṛtarasaḥ
śuddhasūtaṃ dvidhāgaṃdhaṃsūtatulyaṃcasaindhavam
śamīśvetādaladrāvairmarditaṃgolakīkṛtam
26.142
nāgavallīdalairveṣṭyaṃpācyaṃpātālayaṃtrake
dinānteūrddhvalagnaṃtaṃgrāhyaṃbhakṣyaṃtriguṃjakam
26.143
parṇakhaṃḍenasaṃyuktaṃmāsaikādrājayakṣmanut
rasaścandrāmṛtonāmahyanupānaṃmṛgāṃkavat
26.144
atha mahāmṛgāṅkarasaḥ
śuddhasūtaṃsvarṇabhasmajambīrairmardayeddinam
tayordviguṇitaṃtāmraṃtribhistulyantugaṃdhakam
ṭaṃkaṇaṃgaṃdhakārddhañcasarvaṃjambīrajairdravaiḥ
26.145
mardyayāmacaturgolaṃvastrebaddhāvipācayet
dolāyaṃtrecāranāleyāmāduddhṛtyaśoṣayet
tatomṛnmayabhāṇḍāntarlavaṇañcāṃguladvayam
26.146
ūrddhvādhaḥ pṛṣṭhataḥkṛtvāgolakaṃ vastraveṣṭitam
lavaṇaiḥpūrayedbhāṇḍebandhayitvādinaṃpacet
26.147
cullyāṃkramāgnisiddhohirasomahāmṛgāṃkakaḥ
anenaivaprakāreṇamṛgāṃko'pyāhṛtobhṛśam
26.148
rājaroganivṛttyarthaṃdeyaṃsitāghṛtaplutaiḥ
daśabhirmaricaiḥsārddhaṃpippalīmadhunāpivā
26.149
atha yakṣmacikitsā
vibhrarmaśleṣmadigdhaṃgamatīsāreṇapīḍitam
śūnamuṣkodaraṃcaivayakṣmaṇaṃ parivarjayet
26.150
ūrddhaśvāso'tiśuṣkākṣaḥ kāṃsyapātrahataḥsvaraḥ
madhumehīkṛśo'mallohīnabuddhibalendriyaḥ
26.151
vraṇāṃgaḥ śukramahīcakṣayīyātiyamālayam
athāsyāpiprakarttavyācikitsājīvitāvadhi
26.152
atha prāṇatrāṇarasaḥ
lohabhasmapalaikantudvipalaṃbhṛṃgajadravāt
palaikaṃtriphalākvāthaṃsarvasammarcyakharpare
26.153
lohāśaṃmākṣikaṃśuddhaṃmardayaitpūrvoditadravaiḥ
ruddhātribhiḥpuṭepācyaṃdravairmardyapunaḥpunaḥ
26.154
mṛtaṃsūtaṃmṛtaṃnāgaṃniṣkaṃniṣkaṃvimiśrayet
śuddhagaṃdhasyadvauniṣkauvarāṭīnāṃcatuṣṭayam
26.155
ekīkṛtyapuṭepacyātpūrveṇaivavimiśrayet
pūrvoktaiścadravairmardyapuṭenaikenapācayet
26.156
cūrṇayenmaricaiḥsaptatutthaṭaṃkaṇayordaśa
melayeccapṛthaṅniṣkānprāṇatrāṇāhvayorasaḥ
26.157
bhakṣayenniṣkapādārddhamasādhyaṃrājayakṣmanut
śothodarāśagrahaṇīpāṃḍugulmaharaścayat
26.158
atha hemamṛgāṃkarasaḥ
mṛtaṃsūtaṃmṛtaṃhemaśuddhagaṃdhakaṭaṃkaṇam
pratyekamarddhaniṣkaṃsyānmṛtaśulvaṃdviniṣkakam
26.169
śaṃkhaniṣkadvayaṃcūrṇasarvamekatrakārayet
pūrayetpūrvacūrṇenapuṭayeccamṛgāṃkavat
26.160
tataścārdrakaniryyāsaiḥ sāddhairūddhāpuṭepacet
ādāya cūrṇaṃyetsūkṣmaṃ dvātriṃśanmaricairyutam
26.161
cūrṇāccaturguṇaṃ gaṃdhamekīkṛtyavi cūrṇayet
paṃcamāṃśaṃghṛtaṃlehyamasādhyaṃrājayakṣmanut
26.162
śothodarārśograhaṇījvaragulmāṃcanāśayet
rasohemamṛgāṃko'yaṃhyanupānaṃmṛgāṃkavat
26.163
atha kālāntakarasaḥ
kāryālohamayīmūpāūrddhatodvādaśāṃgulā
marditaṃ svarṇavārāhīgṛhakanyārasaiḥsamam
26.164
laśunairyāmamātrañcapiṇḍaṃkṛtvāniveśayet
pūrvoktāyāñcamūpāyāṃsūtapādañcagaṃdhakam
26.165
nirguṇḍīrasasaṃpiṣṭaṃmūpāyāṃtaṃvi nikṣipet
ācchādyalauhacakreṇavakrayaṃtreṇajārayet
26.166
evamaṣṭapuṭejīrṇaṃsamuddhṛtyavi cūrṇayet
paṃcaguñjāmitaṃkhādedanupānaṃmṛgāṃkavat
26.167
deyaḥkālāntakonāmnāraso'yaṃgnājayakṣmanut
atha yakṣmaṇaḥ pathyāpathyam
upadravapraśāntyarthapathyaṃvaikathyatekṣaye
ghṛtapakvaḥpradātavyolāvakastittiriḥśaśaḥ
26.168
maricairjīrakeṇaivasaṃskṛtaṃpathyamācaret
varjayellavaṇaṃhiṃgutaka̍ṃdadhividāhitat
26.169-2
kṣīramājaṃdadhivāpathyavargaṃyathocitam
varjayettatravarjyañcarasañcāpihigugguloḥ
26.170
pibeddhāntipraśāntyarthaṃkṣīraiścichannaruhārasam
uśīraṃtagaraṃśuṇṭhīkaṃkolaṃ candanadvayam
26.171
lavaṃgaṃpippalīmūlaṃkṛṣṇailānāgakeśaram
mustāmalakakarpūraṃtugākṣīraṃcapatrakam
26.172
kṛṣṇāgurusamaṃcūrṇaṃsitāsyādaṣṭamāṃśataḥ
raktavāntiñcasantāpaṃnāśayennātrasaṃśayaḥ
26.173
atha rāsnādilauham
rāsnākapūraṃtālīśabhekaparṇīśilāhvayaiḥ
trikatrayasamāyuktailauhoyakṣmāntakomataḥ
26.174
sarvopadravasaṃyuktamapiśambhoḥsudurjayam
hantikāsaṃsvarāghātaṃkṣayakāsaṃsratakṣayam
26.175
balavarṇāgnipuṣṭīnāṃvarddhanodoṣanāśanaḥ
26.176
trikatrayaṃtrikaṭutriphalācitrakamustāviḍaṃgaṃsarvacūrṇasamalauham
atha vindhyavāsiyogalauham
vyoṣaṃśatāvarītrīṇiphalānidvephaletathā
sarvamehaharoyogaḥso'yaṃloharujānvitaḥ
26.177
eṣavakṣaḥkṣataṃ hantikaṇṭhajāṃvividhāṃrujām
rājayakṣmāṇamatyugraṃ bāhustambhārditantathā
26.178
sarvacūrṇasamaṃlauham
atha rājarogahṛlloham
madhutāpyaviḍaṃgāśmajatulohaghṛtābhayāḥ
ghnantiyakṣmāṇamatyugraṃsevyaṃvānāhitāśinā
26.179
atramadhughṛtābhyām̐lehaḥśreṣṭhatvātsarvacūrṇasamaṃlohaśca
atha śilājatvādilauham
śilājatukṣaudraviḍaṃgasarpirlehobhiṣaksūtakatāpyabhakṣaḥ
āpūyyatedurbaladehadhātustripaṃcarātreṇayathāśaśāṃkaḥ
26.180
atha mahāśravaṭikā
abhrakaṃ ṭitaṃtāmraṃlohaṃgaṃdhakapāradam
kulaṭāṭaṃkaṇakṣāraṃtriphalācapalaṃphalam
26.181
garalañcatathāmāṣacatuṣkaṃ caivacūrṇitam
dṛḍhapāṣāṇapātrecabhūyobhūyaḥsucūrṇitam
26.182
tatsarvaṃbhāvayedepāṃrasaiḥ pratyekaśaḥ palaiḥ
devarājāśanākhyasyakeśarājākhyakasyaca
26.183
somarājasyabhṛṃgākhyarājasyatriphalasyaca
pāribhadrāgnimanthasyavṛddhadārakatumburau
26.184
maṇḍūkaparṇīnirguṇḍīpūtikonmattakasyaca
grīṣmasundarakanyāṭarūpakasyakrameṇatu
26.185
rasaścatāmraparṇyāścadalotthairbhāvitaṃ bhiṣak
dravekiṃcitsthitetaṃcūrṇamaricasyapalaṃkṣipet
26.186
tataścaivavaṭīṃkuryyāccatustrīṇyekaraktikā
jvarecaivātisārecakāseśvāsekṣayajvare
26.187
sannipātajvarecaivavividheviṣamajvare
kṣayarogeṣusarveṣukṣīṇaśukreṣuyakṣmaṇi
26.188
grahaṇyāṃcirajātāyāṃ raktikāyāṃbiśeṣataḥ
śotheśūletathāsādhyesthavirecāmamārute
26.189
mandānalebalecaivasakaleśleṣmajegade
pīnase'pīnasecaivapakve'pakvecaśasyate
26.190
vātaśleṣmaṇivātecavividhedvandvajetathā
āmade mārutepitteśastaṃbalāvṛte'pivā
26.191
aṣṭadhaivaudarecaivakoṣṭarogepraśasyate
ajīrṇakarṇarogecakṛśasthaulye'pidehini
26.192
ayaṃsarvagadocchedīrasohiparikīrtitaḥ
rasāyanavaraṃ śreṣṭhaṃvājīkaraṇamuttamam
26.193
vṛṣyaṃmadhuramāhāraṃprayogeparikalpayet
mahābhrakamidaṃbrahmakamanīyakamīritam
26.194
yahasakalakālaṃ kalpakāmaḥkaroti
sarṣapaparimāṇairnityamabhyāsayogaiḥ
sakhaluvigatarogaibhogamukto'bhiyukto
bhavatipalitahīnaḥsaptakalpāntajīvī
26.195
atha candanādyaṃ tailam
candanāmbunakhaṃvāpyaṃyaṣṭīśaileyapadmakam
mañjiṣṭhāsaralaṃdārucavyailāpūtikāśaram
26.196
patraṃtailaṃsurāmāṃsīkakkolaṃbanitāmbudam
haridre śārive tiktālavaṃgāguruṃkuṃkumam
26.197
tvagreṇunalikācaibhistailaṃmastucaturguṇam
lākṣārasasamaṃsiddhaṃgrahaghnaṃbalavarṇakṛt
26.198
apasmārajvaronmādehṛdyā'lakṣmīvināśanam
āyuṣpuṣṭikaraṃcaivavaśīkaraṇamuttamam
26.199
atha mahaccandanādyaṃ tailam
candanā'garutālīśanakhamañjiṣṭhapadmakāḥ
mustakaṃcaśaṭhīlākṣāharidreraktacandanam
26.200
eṣāṃpratipalaiścūrṇaistailārddhaṃpātrakepacet
bhārṅgīvāsākaṇṭakārīvālyālakaguḍūcikā
26.201
eṣāṃpalaśatakkāthesamabhāgejaḍīkṛte
paktvātailaṃpradātavyaṃyakṣmarogavināśanam
First 200 of 203 passages. Read on
Linked texts (22)
- Cakradatta (Cikitsāsaṅgraha) — Cakrapāṇidatta, Sanskrit
- Siddhayoga (Vṛndamādhava) — Vṛnda, Sanskrit
- Bhāvaprakāśa (another edition) — Sanskrit
- Rasamañjarī — Śālinātha, Sanskrit
- Śārṅgadharasaṃhitā — Śārṅgadhara (physician), Sanskrit
- Cikitsāsārasaṅgraha (Vaṅgasena) — Vaṅgasena, Sanskrit
- Siddhayoga (Vṛndasuni) — Vṛndasuni, Sanskrit
- Rasendrasārasaṃgraha (Gopāla Kṛṣṇā) — Gopāla Kṛṣṇā 1800, Sanskrit
- Bṛhadyogataraṅgiṇī — Trimalla 1575, Sanskrit
- Yogataraṅgiṇī (Trimalla) — Trimalla, Sanskrit
- Vaidyakasāroddhāra — Brajanāthaśarman, Sanskrit
- Basavarājīya — Nīlakaṇṭhakoṭṭūru Basavarāja 1500, Sanskrit
- Vṛṣarājīya — Vāsavarāja, Sanskrit
- Cakrasaṃgraha — Cakrapāṇidatta, Sanskrit
- Vīrasiṃha — Bhoja, Sanskrit
- Vīrasiṃhāvaloka — Vīrasiṃha, Sanskrit
- Siddhisāra — Sanskrit
- Ārogyacintāmaṇi (Paṇḍit Dāmodara) — Paṇḍit Dāmodara, Sanskrit
- Ārogyacintāmaṇi (Dāmodaramiśra) — Dāmodaramiśra, Sanskrit
- Siddhasāra — Ravigupta, Sanskrit
- Amṛtasāgara — Pratāpasiṁha 1778, Sanskrit
- Vīrasiṃhāvalokana — Vīrasiṃha, Sanskrit