Rasarnava (Maheshvara) 18
Rasārṇava (Maheśvara) 18
- Language
- Sanskrit
Contents
18.1
iti śrīpārvatīparameśvarasaṃvāde rasārṇave rasasaṃhitāyāṃ
rasaśodhano nāma daśamaḥ paṭalaḥ ||'10
ekādaśaḥ paṭalaḥ
śrīdevyuvāca
lakṣaṇaṃ śodhanaṃ caiva pāradasya śrutaṃ mayā
cāraṇaṃ jāraṇaṃ caiva1 śrotumicchāmi bhairava !
18.2
śrībhairava uvāca
sarvapāpakṣaye jāte prāpyate rasajāraṇā
tatprāptau prāptameva syād, ‘vijñānaṃ muktikāraṇam’
18.3
mokṣābhivyañjakaṃ devi ! jāraṇaṃ sādhakasya tu
yāvanna jāryyate sūtaḥ tāvattu na ca nirvṛtiḥ
18.4
khalvaratu pīṭhikā devi ! rasendro liṅgamucyate
mardanaṃ vandanaṃ tasya grāsaḥ pūjā vidhīyate
18.5
yāvaddināni vahnisyo jāyyaṃte dhāryyate rasaḥ
tāvadyugasahasrāṇi śivaloke mahīyate
18.6
dinamekaṃ rasendrasya yo dadāti hutāśanam
dravanti tasya pāpāni kurvannapi na lipyate
18.7
jāraṇā dvividhā bāla-jāraṇā baddhajāraṇā
tatrādau parameśāni ! vakṣyate 'bālajāraṇā'
18.8
gaganaṃ jārayedādau sarvasattvamataḥ param
tato mākṣikaśuddhaṃ ca suvarṇaṃ tadanantaram
18.9
garbhasthaṃ drāvayitvā tu tato bāhyadrutiṃ dravet
sitaṃ sitena dravyeṇa raktaṃ raktena rañjayet
18.10
sāraṇaṃ krāmaṇaṃ jñātvā tato vedhaṃ prayojayet
18.11
cāraṇajāraṇamantraḥ
oṃ namo'mṛtalohāya parā'mṛtarasodbhavāya hum̐ svāhā
18.12
sarvasattvopakārāya bhagavan tvadanujñayā
jāraṇaṃ kartumicchāmi grāsaṃ gṛhṇa1 mama prabho
18.13
kuruṣveti śivenoktaṃ grāhyameva subuddhinā
18.14
śṛṇu devi ! pravakṣyāmi vyomajāraṇamuttamam
patrābhrajāraṇaṃ sattva-jāraṇañceti taddvidhā
18.15
nirmukhaṃ samukhaṃ caiva vāsanāmukhameva ca
ekaikaṃ trividhaṃ tacca tadvakṣyāmyānupūrvaśaḥ
18.16
vaikrāntavajrasaṃsparśāt divyopadhibalena vā
nirmukho bhakṣayeddevi ! kṣaṇena gaganaṃ rasaḥ
18.17
hemakarmmaṇi hemaiva tāre tāro mukhaṃ bhavet
18.18
taptakhallagatā piṣṭiḥ ślakṣṇamalpalpamabhrakam
amlavetasajambīra-bījapūrā'mlabhūkhagaiḥ
marditaṃ 2carate devi ! seyaṃ samukhajāraṇā
18.19
kṣāratrayaṃ pañcapaṭu kākṣī-kāśīsagandhakam
mākṣikaṃ cāmlasaṃyuktaṃ tāmrapātre tu jārayet
18.20
etaccābhiṣavād divyaṃ kārayitvā vicakṣaṇaḥ
jāraṇārthañca bījānāṃ vajrāṇāñca viśeṣataḥ
18.21
tasminnavarttitaṃ nāgaṃ vaṅgaṃ vā suravandite !
niṣecayecchataṃ vāraṃ na rasāyanakarmmaṇi
18.22
anena sakale devi ! cāraṇā-vastu bhāvayet
kṣārāmle bhāvitaṃ vyoma rajasā prathamena ca
18.23
sṛṣṭitrayodakakaṇā tumburudravamarditam
carejjaredvā puṭitaṃ yavaciñcārasena ca
18.24
śatāvarī gadā rambhā meghanādā punarnavā
śigruko yavaciñcā ca bhāvitaṃ tadrasaiḥ kramāt
18.25
mūlaṃ hilamucāyāstu kauverīmūlameva ca
kadalīmusalīśigru-1tāmbūlīvāṇapīlukam
18.26
alambuṣā balā kolamāsphoṭaḥ kharamañjarī
tumdurustiktaśākaṃ vā, pyeṣāmekarasena tu
rājikāvyoṣayuktena tridinaṃ svinnamabhrakam
18.27
kāśīsatuvarīsindhu-ṭaṅkaṇakṣārasaṃyutaḥ
pūrvābhiṣavayogena sūtakaścarati kṣaṇāt
18.28
golako bhavati kṣipraṃ sarvvasiddhipradāyakaḥ
18.29
gṛhītvā devi ! dhānyāmla-mamlavargeṇa saṃyutam
kvāthayitvā'bhrakaṃ tattu snuhīkṣīreṇa mardayet
18.30
āraṇyagomayenaiva kapotākhyaṃ puṭaṃ tataḥ
18.31
kadalīkanda niryāsai mūlakandarasena ca
kākamācī ca mīnākṣī apāmārgo munistathā
18.32
eraṇḍamārdrakañcaiva meghanādā punarnavā
ekaikasya dravaireva puṭaikaikaṃ pradāpayet
18.33
vajrīkṣīreṇa saṃyuktaṃ dolāyantreṇa pācayet
chāyāśuṣkaṃ tataḥ kṛtvā caṇakāmlena saṃyutam
18.34
navasāraṃ ca kāśīsaṃ vacāṃ nimbaṃ tathaiva ca
abhrasya ṣoḍaśāṃśena ekaikaṃ tatra nikṣipet
18.35
nidhāya tāmrapātre tu gharṣayettacca suvrate !
navavāraṃ tato devi ! lohapātre tu jārayet
18.36
rasena saha deveśi ! caṇakāmlena kāñjikam
mṛdvagninā tu niḥkvāthyaṃ praharārddhena jāyate
18.37
somavallīrasaiḥ piṣṭvā vyoma sauvarcalānvitam
śanaiḥ śanairhasapācyā dāpayecca puṭatrayam
18.38
somavallīraseneva saptavārañca dāpayet
pātayenmṛnmaye bhāṇḍe rasena saha saṃyutam
18.39
mūlaṃ siteṣupuṅkhāyā gavyakṣīreṇa gharṣayet
kalkena lepayet sūtaṃ gaganañca tadūrdhvagam
18.40
tāpayeddravitāpena nirmukhaṃ grasate kṣaṇāt
jāyate piṣṭikā śīghraṃ nātra kāryyā vicāraṇā
18.41
tilaparṇīraseneva gaganaṃ bhāvayet priye
mardanājjāyate piṣṭī nātra kāryā vicāraṇā
18.42
muṇḍīniryāsi ke nāgaṃ bahuśastu niṣecayet
tenābhrakaṃ tu saṃplāvyū bhūyobhūyaḥ puṭe dahet
18.42-2
citrakārdrakamūlānāmekaikaina tu saptadhā
plāvitavyaṃ prayatnena gandhakābhrakacūrṇakam
18.44
nāgaśuṇḍīrasastanyarajoluṅgāmlabhāvitam
ṣoḍaśāṃśena taddattaṃ dolāyāṃ tu caredrasaḥ
18.45
catuḥṣaṣṭiguṇaṃ devi ! dvātriṃśadguṇameva vā
athavā ṣoḍaśaguṇaṃ tathāṣṭaguṇameva vā
caturguṇaṃ vā dviguṇaṃ samaṃ vā cārayet priye !
18.46
'paramabhrakasattvasya' jāraṇaṃ śṛṇu pārvati !
18.47
vyomasattvaṃ samāṃśena tāpyasattvena saṃyuktam
sa khalvevaṃ careddevi ! garbhadrāvī bhavedrasaḥ
18.48
nāgābhraṃ devi ! vaṅgābhraṃ tīkṣṇābhraṃ bhāskarābhrakam
tārābhraṃ devi ! hemābhraṃ rasagarbheṇa jārayet
18.49
pūrvābhiṣekayogena garbhe dravati mardanāt
18.50
catu ṣaṣṭhyaṃśakaḥ pūrvaḥ dvātriṃśāṃśo dvitīyakaḥ
tṛtīyaḥ ṣoḍaśāṃśastu caturtho'ṣṭāṃśa eva ca
18.51
pañcamastu caturthāṃśaḥ ṣaṣṭho dvayaṃṇaśaḥ prakīrttitaḥ
grāso rasasya dātavyaḥ sasattvasyābhrakasya ca
18.52
catuḥṣaṣṭyaṃśake grāse daṇḍadhārī bhavedrasaḥ
jalaukāvaddvitīye ca grāsayoge sureśvari !
18.53
grāsena tu tṛtīyena kākaviṣṭhāsamo bhavet
grāsena tu caturthena dadhimaṇḍasamo bhavet
18.54
pañcame cārite grāse navanītasamo bhavet
ṣaṣṭhe tu golākākāraḥ kramājjīrṇasya lakṣaṇam
18.55
kāñjikena niṣiktena raktavyoma śataplutam
khallāntaścārayettacca śulvavāsanayā saha
18.56
hema tārañca saṃghṛṣya khalle tatra rasaṃ nyaset
kāñjīsahitakāśīsaṃ sindhunā carate rasaḥ
18.57
hema sīsantu saṃghṛṣya rasaṃ tatra pradāpayet
nāgahemayutaṃ vyoma samajīrṇaṃ drutaṃ bhavet
abhrakoparasān kṣipraṃ mukhenaiva caratyayam
18.58
tāraṃ vaṅgaṃ ca saṃghṛṣya rasaṃ tatra pradāpayet
"nāgahemayutaṃ vyoma samajīrṇa drutaṃ bhavet”
mukhena carate vyoma tārakarmmaṇi śasyate
18.59
samukhaṃ nirmukhaṃ vāpi yatnataścārayennabhaḥ
18.60
caraṇāṃ trividhāmevaṃ kṛtvā garbhadrutiṃ rase
jārayet svedayet piṇḍaṃ pariṇāmakramaistribhiḥ
18.61
paṭvamlakṣāragomūtrasnuhīkṣīraiḥ pralepitam
bahiśca baddhaṃ vastreṇa bhūyo grāsaṃ niveditam
kṣārā''ranālataileṣu svedayenmṛdunāgninā
18.62
krameṇānena deveśi ! jāryate divasaistribhiḥ
yantrāduddhṛtamātraṃ tu lohapātre sthitaṃ rasam
18.63
koṣṇena kāñjikenādau kṣālitaṃ vastragālitam
pātre sukhoṣṇa-hastena yāvat śeṣaṃ vimardayet
18.64
caturguṇena vastreṇa pīḍito nirmalaśca saḥ
18.65
gālanakriyayā grāse sati niṣpeṣanirgate
sa bhaveddaṇḍadhārī ca jīrṇagrāsastathā rasaḥ
18.66
ajīrṇe pācayet piṣṭīṃ svedayenmarddayettathā
vetasāmlaprayogeṇa jīrṇe grāsaṃ tu dāpayet
18.67
iṣṭikāguḍadagdhorṇā-rājīsaindhavadhūmajaiḥ
ṣoḍaśāṃśaiḥ sa dhānyāmlaiḥ marcyaḥ svedyaśca pāradaḥ
18.68
nirmalīkaraṇārthaṃ tu grāse grāse punaḥ punaḥ
jīrṇābhro jīrṇabījo'pi rāgān gṛhṇāti nirmalaḥ
18.69
krameṇānena dolāyāṃ cāryaṃ grāsacatuṣṭayam
tataḥ kacchapayantreṇa 2jvalanaṃ bandhanaṃ kramāt
18.70
ūrdhvādhaścāṣṭamāṃśena viḍaṃ dattvāpi jārayet
samajīrṇābhrakaḥ sūtaḥ śatavedhī bhavet priye !
18.71
sahasravedhī dviguṇe triguṇe'yutavedhakaḥ
caturguṇe lakṣavedhī sa bhavedbhacaro rasaḥ
18.72
jīrṇe pañcaguṇe devi ! brahmāyurjāyate rasaḥ
āyustu ṣaḍguṇe viṣṇoḥ koṭivedhī bhavedrasaḥ
18.73
rasasya sarvadoṣāstu ṣaḍguṇenābhrakeṇa tu
jīrṇena nāśamāyānti nātra kāryā vicāraṇā
18.74
rasarāje yadā jīrṇaṃ ṣaḍguṇaṃ gaganaṃ priye
tadā grasati lohāni tyajecca gatimātmanaḥ
18.75
dhūmaściṭiciṭiścaiva maṇḍūkaplutireva ca
sakampaśca vikampaśca pañcāvasthā rasasya tu
18.76
kapilo'tha nirudgāri vipluṣaścaiva muñcati
agnau tiṣṭhati niṣkampo vyomajīrṇasya lakṣaṇam
18.77
samajīrṇe bhavedbālo yauvanasthaścaturguṇam
vṛddhastu ṣaḍguṇaṃ jīrṇaḥ kuryāt karmma pṛthak pṛthak
18.78
bālastu patralepena kalkayogena yauvanaḥ
vṛddho vidhyati lohāni jāritaḥ sārito'thavā
18.79
kumārastu raso devi ! na samartho rasāyane
yauvanastho raso devi ! kṣamo dehasya rakṣaṇe
18.80
jarāvastho raso yaśca dehe lohena saṃkramet
abhāve'bhrakasattvasya kāntasattvaṃ pradāpayet
18.81
kāntasya cāpyabhāve tu tīkṣṇalohantu dāpayet
anena kramayogena sarvasattvāni jārayet
18.82
eko'pi hemasaṃyuktaścāmīkarakaraḥ kṣaṇāt
gandhakāt parato nāsti raseṣūparaseṣu vā
18.83
pūrvoktayantrayogena dviraṣṭaguṇagandhakam
athavā dvādaśaguṇaṃ ṣaḍguṇaṃ vāpi jārayet
18.84
mākṣikaṃ sattvamādāya pādāṃśena tu jārayet
tato'pi sarvasattvāni drāvayet sūtagarbhataḥ
18.85
hemapāvakayoḥ sakhyaṃ tathā kāñcanasūtayoḥ
vahrisūtakayovairaṃ tayormitreṇa mitratā
18.86
agniko yavaciñcā ca vasuhṛṣṭaśca rāgiṇī
dolāsvedena tat pakkaṃ hemajāraṇamuttamam
18.87
palāśabhasmāpāmārgo yavakṣāraśca kāñjikam
sauvarcalaṃ ca kāśīsaṃ sāmudraṃ saindhavaṃ tathā
18.88
āsurī ṭaṅkaṇañcaiva narasārastathaiva ca
karpūrañcaiva mākṣīkaṃ samabhāgāni kārayet
18.89
snuhyarkadugdhairdeveśi ! mūṣālepantu kārayet
viḍacūrṇaṃ tato dattvā kanakaṃ jārayet priye !
18.90
śṛṇu devi ! pravakṣyāmi “bhūcarākhyantu' jāraṇam
18.91
kṛṣṇaṃ pītaṃ raktamabhraṃ śulve tīkṣṇe ca melayet
18.92
śulve tīkṣṇaṃ yadā cūrṇaṃ dvāviṃśatiguṇaṃ priye !
gandhanāgaṃ tato'rddhaṃ tu krameṇaiva tu melayet
18.93
hemnā tu saha dātavyaṃ sūtakaikena ṣoḍaśa
gandhanāgaṃ yadā jīrṇaṃ tadā baddho bhavedrasaḥ
hemni jīrṇe tato'rddhena mṛtalohena rañjayet
18.94
gandhakena hataṃ śulvaṃ mākṣikaṃ daradarāyasam
puṭena mārayecchuddhaṃ hema dadyāt tu ṣaḍguṇam
18.95
sūtake hemabījaṃ ca yadā jīrṇaṃ caturguṇam
baddharāgaṃ vijānīyāt hemābho jāyate rasaḥ
18.96
sāraṇāyantramadhyasthaṃ tenaiva saha sārayet
tribhāgasāritaṃ kṛtvā punastatraiva jārayet
18.97
jāritaḥ sāritaścaiva punarjāiritasāritaḥ
sapta śṛṅkhalikā yogāt koṭivedhī bhavedrasaḥ
18.98
bhūcarī jāraṇā proktā-'khecarīṃ jāraṇāṃ śṛṇu'
18.99
hīramukhyāni ratnāni rasocchiṣṭāni kārayet
kaṭutumbasya bījāni tasyārddhana tu dāpayet
18.100
mahājāraṇamityuktaṃ kalkaṃ kuryādvicakṣaṇaḥ
vajramūṣāmukhe caivaṃ tanmadhye sthāpayedrasam
18.101
katakaṃ kanakaṃ caiva-mekīkṛtya ca mardayet
padmarāgaṃ prayatnena rase grāsaṃ tu dāpayet
18.102
ekādaśaguṇaṃ yāvat padmarāgaṃ tu sūtake
rāgajīrṇastu deveśi ! liṅgākāro bhavedrasaḥ
18.103
rakṣitavyaṃ prayatnena lokapālāṣṭakena ca
ṣaḍabhāgaṃ sūtakendrasya teṣu sarveṣu dāpayet
18.104
bhakṣitavyaṃ prayatnena natvā ca 1gurudevayoḥ
sarvasiddhānamaskṛtya devatāśca viśeṣataḥ
18.105
mūrcchāṅgādāhaśca tato jāyate nātra saṃśayaḥ
ātmānamutthitaṃ paśyet divyatejomahābalam
18.106
śaṅkhakāhala-nirghoṣaiḥ siddhavidyādharaiḥ saha
icchayā vicarellokān kāmarūpī vimānagaḥ
18.107
devāśca yatra līyante siddhastatraiva līyate
18.108
[ punaranyaṃ pravakṣyāmi jāraṇā yogamuttamam
18.109
]
sughṛṣṭaṃ pācilaṃ sūtaṃ sarvadoṣojjhitaṃ tataḥ
śākapallava sāreṇa viṣṇukāntā rasena ca
18.110
palāśapuṣpatoyena bhāvitaṃ gandhakaṃ samam
samaṃ kṛṣṇābhrasattvañca rasakañcāṣṭakaṃ guṇam
18.111
tīkṣṇaśulkavoragañcaiva kūrmmayantreṇa jārayet
kāñcanaṃ jārayet paścāt viḍayogena pārvati !
18.112
tataḥ siddhaṃ vijānīyāt dvaidhaṃ śulvasya dāpayet
karmmasaṃkhyāpramāṇeṇa nāgo bhavati kāñcanam
18.113
[ ataḥ paraṃ pravakṣyāmi jāraṇākramamuttamam
18.114
]
bījacūrṇāni tailena bhāvayitvā punaḥ punaḥ
ṣoḍaśāṃśena tadgrāsamaṅgulyā mardayecchanaiḥ
18.115
ārdrakādi tato yogād-dātavyaṃ ṣoḍaśāṃśataḥ
bhūrje dattvā tato deyaṃ dolāyantre vinikṣipet
18.116
ahorātreṇa tadbījaṃ sūtako grasati priye !
samuddhṛtya rasaṃ devi ! khalle saṃmardayettataḥ
18.117
tato yantre vinikṣipya divārātraṃ dṛḍhā'gninā
taptaṃ samuddhṛtaṃ yantrāt taptakhalle vimardayet
18.118
mardayitvā'bhrake piṇḍaṃ kṣiptvā tatra puṭaṃ dadet
tato garbhe patatyāśu jārayet tat sukhena tu
18.119
dolāyantre tato dattvā ārdrapiṇḍenasaṃyuktam
tṛtīye divase sūto jarate grasate tataḥ
18.120
samajīrṇaṃ tato yāvat dolāyantre vicakṣaṇaḥ
paścāt kacchapayantreṇa samajīrṇaṃ tu pārvati !
taṃ grāsadvādaśāṃśena kacchapena tu jārayet
18.121
prāgvadārdrakayogaṃ ca garbhadrāvaṇameva ca
paścāttu devi ! nikṣipya puṭaṃ dadyādvicakṣaṇaḥ
18.122
aṣṭāṃśena tato grāsaṃ garbhadrāvañca pūrvavat
kandodare sūraṇasya taṃ vinikṣipya sūtakam
puṭaistu jāritastāvat yāvat kando na dahyate
18.123
pādāṃśena tu mūṣāyā grāsaḥ sūtaṃ vidhīyate
pūrvavacca viḍaṃ dadyāt garbhadrāvaṇameva ca
18.124
evaṃ caturguṇe jīrṇe sūtako balavān bhavet
tataḥ śalākayā grāsān agnistho grasate rasaḥ
18.125
[tato ratnāni jāryāṇi vakṣyamāṇakrameṇa tu
18.126
]
abhrakaṃ bhrāmakañcaiva śaṅkhanābhi tathaiva ca
rasānuparasān dattvā mahājāraṇa-saṃyutān
18.127
vajrakandaṃ vajralatā meṣaśṛṅganamṛtāyasam
kaṭutumbasya bījāni mṛtalohāni pācayet
18.128
sarvāṇi samabhāgāni śikhiśoṇitamātritam
tāvattaṃ mardayet prājño yāvan karmma dṛḍhaṃ bhavet
18.129
mūṣā vallākṛtiścaiva karttavyā chādanaiḥ saha
tanmadhye sthāpayet sūtamadhovātena dhāmayet
18.130
ādau tatraiva dātavyaṃ vajramauṣadhalepitam
gṛhyate ko'tra sandeho yathā tīvre hutāśane
18.131
kuliśena puṭe dagdhe karṣvagnau tena mardayet
yāvadekādaśaguṇaṃ kuliśaṃ jārayet punaḥ
18.132
sudagdhāśaṅkhanābhiśca mātuluṅgarasaplutaḥ
muktāphalaṃ tato deyaṃ vajrajīrṇe tu sūtake
18.133
anena kramayogena hyekādaśaguṇaṃ bhavet
kevalaṃ śikhipittañca nīlī niryāsamśritam
18.134
nīlotpalāni liptāni prakṣiptāni tu sūtake
rase kalpenmahārāgān hīnarāgān parityajet
18.135
raktāni śikhipittañca mahāratnasamanvitam
sadratnaṃ lepayettena pradravet rasamadhyataḥ
18.136
rajanīṃ caiva kuṣṭhaṃ ca brahmaniryāsabhāvi tam
jāraṇaṃ puṣparāgasya tenaiva saha dāpayet
18.137
bahuratneṣu jīrṇeṣu bhṛṅgarāgeṣu suvrate !
rasendro dṛśyate devi ! nīlapītāruṇacchaviḥ
18.138
śuddhāni hemapatrāṇi śatāṃśena tu lepayet
puṭena mārayedetadindragopanibhaṃ bhavet
18.139
saṃsparśādvedhayetsarvamidaṃ hema mṛtaṃ priye
tribhāgaṃ sūtakendrasya tenaiva saha sārayet
18.140
mūṣāmadhyasthite tasmin punastenaiva jārayet
dhūmavedhī bhaveddevi ! punaḥ sāritajāritaḥ
18.141
anena kramayogena yadi jīrṇā triśṛṅkhalā
vedhayennātra sandeho giripātālabhūtalam
18.142
pārśvajyotiḥ pradṛśyeta cordhvaṃ naiva tu dṛśyate
bhūcaraṃ taṃ vijānīyāt rasendraṃ nātra saṃśayaḥ
18.143
tenāśrāntagatirdevi ! yojanānāṃ śataṃ vrajet
divyatejā mahākāyo divyadṛṣṭirmahābalaḥ
18.144
sarvarogavinirmukto jīvedācandratārakam
tasyā mūtrapurīṣaṃ tu sarvalohāni vidhyati
18.145
samajīrṇena vajreṇa hemnā ca sahitena ca
agnistho jārayellohān bandhamāyāti sūtakaḥ
18.146
sārayettena bījena sahasramapi vedhayet
sāritaṃ jārayet paścāt lepyaṃ kṣepyaṃ sahasraśaḥ
18.147
sārayet tena bījena lakṣavedhamavāpnuyāt
anena kramayogena koṭivedhī bhavedrasaḥ
18.148
kevalaṃ tu yadā vajraṃ samajīrṇaṃ tu jārayet
baddhaḥ sūtastadā jñeyo niṣkampo nirupadravaḥ
18.149
agnisyo jāyate sūtaḥ śalākāṃ grasate kṣaṇāt
haṭhāgninā dhānyamāno grasate sarvamādarāt
18.150
carate jarate sūta āyurdravyapradāyakaḥ
mūṣāsthaṃ dhamayet sūtaṃ haṭhāgnau naiva kampate
18.151
jārayet sarvaratnāni baddhaḥ khecaratāṃ nayet
iti lohe'ṣṭaguṇite jīrṇe syādrasa bandhanam
18.152
lohāni sattvaṃ triguṇaṃ dviguṇaṃ kanakaṃ tathā
dhūmāvalokavedhī syāt bhavennirvāṇado rasaḥ
18.153
ādāvaṣṭaguṇaṃ jāryyaṃ vyomasattvaṃ mahārasam
samaṃ hemadaśāṃśena vajraratnāni jārayet
18.154
sarvaṃ ca jārayedvajraṃ tadāsau khecaro rasaḥ
bhramet pradakṣiṇāvarttaḥ koṭivedhī ca jāyate
18.155
same tu pannage jīrṇe daśavedhī bhavedrasaḥ
dviguṇe śatavedhī syāt triguṇe tu sahasrakam
18.156
caturguṇe'yutaṃ devi ! krameṇānena varddhayet
uttarottaravṛddhyātu jārayet tatra pannagam
18.157
kuṭilaṃ pannagaṃ jāryaṃ tatra saṃkhyākrameṇa tu
tadvādameti deveśi ! koṭivedhī bhavedrasaḥ
18.157.p1
[ ruruṇā dānavendreṇa bhakṣito bhasma sūtakaḥ ]
18.158
jāritaṃ dvādaśaguṇaṃ yatra tīkṣṇaṃ sureśvari !
18.159
bhakṣayitvā palaikaṃ tu dānavo baladarpitaḥ
jagadutpāṭitaṃ tena kailāso'pi ca cūrṇitaḥ
18.160
tatra mayā kṣaṇaṃ dhyātvā dṛṣṭvā tanmāyayā kṛtam
jāritaṃ pannage sūtaṃ samāṃśaṃ śilayā hatam
18.161
tena sūtena saṃliptaṃ triśūlaṃ himaśailaje !
tena śūlena nihato dānavo baladarpitaḥ
18.161.p1
[ ruru nāmaka dānavendra ne pārada bhasma khāyā thā ]
18.162
hema śulvaṃ tathā tīkṣṇaṃ vājaraṃ capalā''tnayam
rohaṇaṃ kāntalohaṃ ca jārayettattvasaṃkhyayā
18.163
ekaike rasarājo'yaṃ baddhaḥ khecaratāṃ nayet
gandhanāge drute devi ! 'jāraṇāṃ sukarāṃ śṛṇu'
18.164
ādau saṃśodhitaṃ sūtaṃ rajanīcūrṇasaṃyutam
mardayedyāvadākṛṣṇaṃ kṣālayeduṣṇakāñjikaiḥ
18.165
evaṃ muhurmuhurghṛṣṭo gandhanāgo drutiṃ caret
18.166
nāgasya mūtre deveśi ! vatsasya mahiṣasya vā
āvartyāvartya bhujagaṃ saptavārān niṣecayet
18.167
kṛtvā kaṇṭakavedhyāni tasya patrāṇi sundari !
caturthāṃśapramāṇene gandhakasya tu yojayet
18.168
prasārya lākṣāpaṭalaṃ romāṇi tadanantaram
ūrdhvaṃ gandhakacūrṇaṃ ca tato nāgadalaṃ tathā
18.169
gandhakaṃ naralomāni lākṣāyāḥ paṭalaṃ kramāt
ūrdhvaṃ prasārya saṃsthāpya sūtrairvattiṃ tu kārayet
18.170
karañjatailamadhye tu daśarātraṃ nidhāpayet
dīptāgrabhāgāṃ tāṃ vartti saṇḍaśyā tu vidhārayet
18.171
tāṃ drutiṃ pātayet pātre sauvīraṭaṅkaṇānvite
kācakūpyāśca madhye tu tattailaṃ sthāpayet priye !
18.172
kṛtvā gostanamūṣāyāṃ liptāyāṃ śilayā rasam
catuḥ ṣaṣṭhyādibhāgena jñātvā devi ! balābalam
18.173
gandhanāgadrutiṃ dattvā tāṃ mūṣāṃ suravandite !
gartte gomayasampūrṇe vinyasya puṭapācanam
dadyāt karīṣatuṣayoḥ prasṛtidvitayena ca
18.174
dadyādajīrṇaśaṅkāyāṃ siṃhavallīrasasya tu
caturbindūn puṭe prāgvadevaṃ pratidinaṃ bhavet
18.175
jāraṇātriguṇāt sūto bhavejjambūphalaprabhaḥ
18.176
mākṣikaṃ sattvamalpalpaṃ mṛtanāgasamanvitam
mūṣāgataṃ bhavedyāvat kācaṃ dattvādharottaram
evaṃ dvādaśavārāṃstu sudhmātaṃ rañjitaṃ bhavet
18.177
tena pakkaṃ bījacūrṇaṃ pārade pādabhāgikam
marditaṃ caṇakāmlena kṣaṇādgarbhadrutirbhavet
18.178
garbhadrutirna ceddevi ! varṇikādvayagandhayoḥ
raktasindhūdbhavārka-ṭaṅkaṇāśugapuṅkhataḥ
kalkena liptaṃ puṭitaṃ bījaṃ garbhe drutaṃ bhavet
18.179
bīje pādārddhatulyāṃśe jīrṇe vedhaṃ karoti saḥ
daśaṣoḍaśabhāgena dvāviṃśāṃśena ca kramāt
18.180
saṃyojya triguṇāṃ rītiṃ tāre tārāvaśeṣitaiḥ
tārāriṣṭamidaṃ liptvā tena sūtena vedhayet
18.185
pītābhrakaṃ tvekadalaṃ liptāyāṃ maricena tu
mūṣāyāṃ dhmātamagnyīyaṃ 1saubhāñjanarase kṣipet
18.186
pātayet pūrvavidhinā tat sattvaṃ hemabhāsuram
18.187
patraṃ rañjitanāgasya sattvaṃ pītābhrakasya ca
strīstanyakācadhūmottha-guñjāyaskāntaṭaṅkaṇaiḥ
tutthena saṃyutenaitannāgābhraṃ dvandvitaṃ bhavet
18.191
ṭaṅkārḍaṃ viṣapādañca viḍaḥ piṇḍāṣṭamāṃśataḥ
tridine kacchape jāryyamevaṃ jāryyantu ṣaḍaguṇam
18.192
śailaṃ tutthoragaṃ tāmraṃ tīkṣṇaghoṣārakāñcanam
kramavṛddhamidaṃ tutthaṃ tāpyasattvanipātanāt
18.193
hemāvaśeṣaṃ tadbījaṃ padāṃśaṃ mātulāmbhasā
cārayedrasarājasya jārayet kanakanvitaiḥ
18.194
tāpyasauvarcalaśilā-gandhakāsīsaṭaṅkaṇaiḥ
padmayantre niveśyātha kīlaṃ dattvā sureśvari !
18.195
dhameddinatrayaṃ mandaṃ yāvadbījaṃ drutaṃ bhavet
tameva samajīrṇantu vahnau niṣkampanaṃ rasam
18.196
tataḥ ṣaḍguṇabījena sāraṇā kramayogataḥ
tārāriṣṭamahiṃ śulbaṃ sahasrāṃśena vedhayet
18.197
viṣagandhakatāpyābhra-kākaviṣṭhā ghanadhvaniḥ
sahadevī-vahniśikhā-kalkena kramate rasaḥ
18.198
mūrcchito mṛtasūtaśca jalūkābandha eva ca
caturtho mūrttibandhastu paṭṭabandhastu pañcamaḥ
bhasmasūtaśca khoṭaśca saṃskārāt saptadhā rasaḥ
18.199
nāgavarṇaṃ bhavet sūtaṃ vihāya ghanacāpalam
lakṣaṇaṃ dṛśyate yasya mūrcchitaṃ taṃ vadanti hi
18.200
ārdratvañca ghanatvañca tejogauravacāpalam
yasyaitāni na dṛśyante taṃ vidyānmṛtasūtakam
18.201
nānavarṇaṃ tathā svacchaṃ drutaṃ yonau jalūkavat
badhyate sūtakaṃ yacca jalūkābandhalakṣaṇam
18.202
gurutvamaruṇatvañca tejasā sūryyasannibham
śikhimadhye dhṛtaṃ tiṣṭhet mūrtibandhasya lakṣaṇam
18.203
śalākājāraṇādvāpi mūrttibandhatvamiṣyate
18.204
śvetaṃ pītaṃ guru tathā mṛdu sikthakasannibham
agnimadhye yadā tiṣṭhet paṭṭabandhasya lakṣaṇam
18.205
kṛṣṇaṃ śvetaṃ tathā pītaṃ nīlaṃ bhasmanibhaṃ tathā
capalatvaṃ yadā naṣṭaṃ bhasmasūtasya lakṣaṇam
First 200 of 218 passages. Read on
Linked texts (8)
- Rasārṇava — Sanskrit
- Ānandakanda — Sanskrit
- Rasendracintāmaṇi — Ḍhuṇḍhukanātha, Sanskrit
- Sarvadarśanasaṅgraha — Mādhava, Sanskrit
- Pāradasaṃhitā (Bābū Nirañjanadāsa) — Bābū Nirañjanadāsa, Sanskrit
- Āyurvedaprakāśa — Mādhava Bhaṭṭa, Sanskrit
- Bṛhadyogataraṅgiṇī — Trimalla 1575, Sanskrit
- Raseśvaradarśana — Sanskrit