Pramāṇa · Search · About · API

Ashtangahridayasamhita 1.1.15.1

Sarvāṅgasundarā 1.1.15.1

Language
Sanskrit

1.1.15.1

tebhya iti| tebhyo granthebhyo+ativiprakīrṇebhyo vikṣiptebhya uccāvacoktārthatayaivetaścetaśca gatebhyaḥ| ata eva kaścidevārthaḥ kasmādeva tantrāntarājjñāyate| yathā śalyacikitsā suśrutapraṇītāttantrādevāvagamyate na tathāgniveśādikāt| ūrdhvāṅgacikitsā ca janakapraṇītāttantrādyathāvagamyate na tathā suśrutapraṇītāt| ataḥ prāyo bāhulyena sārataroccayaḥ kriyate| uccīyante saṅgṛhyante vikṣiptāḥ padārthā anenetyuccayaḥ| yathā vā yavādīnāṃ bahukṣetrajātānāmekasmin sthāne uccayo rāśīkṛtya sthāpanaṃ vidhīyate tatheha sāratarāṇāmuccayaḥ| sārataragrahaṇenaitaddyotayati, saṅgraheṇaiva sārāṇāmuccayaḥ kṛtaḥ| anena tathā sāratarāṇāṃ pradeśānāmuccayaḥ kriyata iti| kiṃ nāma aṣṭāṅgahṛdayam| etacca sānvayārthamasya nāma| yathā śarīrasya sarvāvayavebhyaḥ pradhānadeśo hi hṛdayam, tathedamaṣṭāṅgāyurvedasya pradhānabhūtatvād hṛdayamiva hṛdayam| tathā ca tantrānte vakṣyati (u. a. 40|88)- hṛdayamiva hṛdayametadityādi| aṣṭau ca tānyaṅgānyaṣṭāṅgāni, teṣāṃ pratyekaṃ hṛdayaṃ, sāratarasaṅgrahaṇāt| kīdṛśamaṣṭāṅgahṛdayam| nātisaṃkṣepavistaram| saṃkṣepaśca vistaraśca saṃkṣepavistarau, atiśayena saṃkṣepavistarau yatra na, tannātisaṃkṣepavistaram| atiśabdasyātra pratyekaṃ sambandhaḥ| atisaṃkṣepaṃ kiñcittantraṃ yathā siddhasārādi, kiñciccātivistaraṃ yathā saṅgrahādi| idaṃ tu tantraṃ nātisaṃkṣepavistaram| atisaṃkṣepoktaṃ svalpadhiyāṃ nopakṛtaye| teṣāṃ hi yathoktāgamamātraṃ śreyaḥ, na tu vākyārthaparyālocanādadhikaḥ parāmarśaḥ| ativistīrṇaṃ tu pāṭhāvabodhānuṣṭhānaisteṣāṃ duḥśakyaṃ syāt| tasmādalpamadhyottkṛṣṭabuddhiśiṣyahitārthaṃ tantrametaduddiṣṭam|

Linked texts (1)