Pramāṇa · Search · About · API

Ashtangahridayasamhita 1.1.52: Sarvāṅgasundarā

Sarvāṅgasundarā 1.1.52

Language
Sanskrit

Sarvāṅgasundarā

1.1.52.1

atha bahiraṅgaṃ vyācaṣṭe-doṣadūṣyavikṛtyutpādanadvāreṇa yo vyādhīnāṃ kāraṇaṃ, sa bahiraṅgaḥ| sa ca dvedhā, vṛddhihetuḥ kṣayahetuśca| tatra vṛddhihetumāha-vṛddhiriti| sarveṣāṃ doṣadūṣyāṇāṃ samānaistulyadharmakairdravyairvṛddhirbhavet| yathā rūkṣādiguṇasya vāyoḥ, tatsamānaguṇaṃ śyāmāmākādi varddhanam| sasnehādiguṇasya pittasya tailādi| snigdhādiguṇasya kaphasya kṣīrādi| dūṣyeśu svedaraktayoḥ pittavat vṛddhihetuḥ| śeṣāṇāṃ śleṣmavat| vakṣyati hi (sū.a. 11/26)-"tatrāsthani sthito vāyuḥ pittaṃ tu svedaraktayoḥ| śelṣmā śeṣeṣu tenaiṣāmāśrayāśrayiṇāṃ mithaḥ|| yadekasya tadanyasya varddhanakṣapaṇauṣadham| asthimārutayornaivam|" iti| kṣayahetumāha- viparītairiti| sarveṣāṃ doṣadūṣyāṇāṃ viparītairviruddhadharmakairdravyairvṛddherviparyayaḥ kṣayo bhavet|yathā- vāyorgodhūmadi kṣapaṇam| pittasya yavādi| kaphasya kulatthādi| dūṣyeṣu pūrvavat|

Linked texts (1)