Ashtangahridayasamhita 1.3.42.1
Sarvāṅgasundarā 1.3.42.1
- Language
- Sanskrit
1.3.42.1
kānaneṣu- upavaneṣu, sthito madhyāhnaṃ gamayet- ativāhayet| ahno madhyo madhyāhnaḥ| "saṃkhyāvisā" ityādijñāpakātpūrvāparetyādinā ekadeśisamāsaḥ| "ahno+ahna etebhyaḥ" ityahnādeśaḥ| katham ? goṣṭhyāṃ- krīḍāyāṃ kathā goṣṭīkathāstābhiḥ, citrābhiḥ- kamanīyābhiḥ, na tvarthavyavahārasambandhinībhiḥ| kīdṛśaḥ san ? sukhī- rāgadveṣādirahitaḥ| kimbhūteṣu kānaneṣu ? dakṣiṇadikpravṛttairanilaiḥ śītāni, teṣu dakṣiṇānilaśīteṣu| tathā, paritaḥ- samantājjalaṃ nityaṃ vahanti yāni teṣu| ābhīkṣṇye ṇiniḥ| tathā, kvacitpradeśe adṛṣṭaḥ- īṣaddṛṣṭaḥ, kvacidatighanatvāt naṣṭaḥ- na dṛśyate, sūryo yeṣūpavaneṣu tānyevaṃ teṣu| tathā, maṇīnāṃ- vajramarakatādīnāṃ, kuṭṭimāni- viśiṣṭā bhuvaḥ, tābhiḥ kāntiḥ- śobha, yeṣāṃ tānyevaṃ teṣu| tathā, parapuṣṭaiḥ- kokilaiḥ vighuṣṭeṣu- kṛtaśabdeṣu| tathā, kāmasya karmāntāḥ kāmakarmāntāḥ- madanavyāpārāḥ| antaśabdo+atra praśaṃsāvacane| yathodbhaṭasya (kāvyālaṅkārasaṅgrahe prathamasarge) vacanam- "vanāntadevatāveṇyaḥ" iti) kāmakarmāntanimittaṃ bhūmayo yeṣāṃ vanānāṃ tānyevaṃ teṣu| vicitrāṇi- nānārūpāṇi, puṣpāṇi yeṣāṃ te tathāvidhā vṛkṣā yeṣāṃ tānyevaṃ teṣu| suṣṭhu gandho yeṣāṃ teṣu| "gandhasyet" itītsamāsāntaḥ|
Linked texts (1)
- Aṣṭāṅgahṛdayasaṃhitā — Vāgbhaṭa, Sanskrit