Ashtangahridayasamhita 1.4.101.1

1.4.101.1

śītaśabdena hemantaśiśirākhyāvṛtū dvāvapi gṛhyete| tatrodbhavo-janma yasya doṣacayasyāsau śītodbhavo doṣacayaḥ| taṃ vasante viśodhayan-nirharan, grīṣmajamabhrakāle-varṣākāle doṣacayaṃ viśodhayan, tathā vārṣikaṃ ghanātyaye-śaradi doṣacayaṃ viśodhayan, āśu-yathoktaṃ kālamanullaṅghayan, samyak-yathāvat, trividhamapi doṣacayaṃ viśodhayannṛtujān rogān na jātu-kadācit, prāpnoti-āsādayati| vasante viśodhayannityatra vasantaprārambha eva caitre māsi viśodhayanniti bodhyam, pratyavāyabhayāt| tathā hi ṛtudvayasañcitasya doṣacayasya caitre viśodhanamakriyamāṇaṃ rogānīkaṃ kuryāt| ghanātyaye vārṣikamityatrātyantaghanavināśe śaratpaścime bhāge viśodhayediti bodhyam| vārṣiko hi doṣacaya ekartuja eva| tasmādviśrabdhaṃ kṛtvā sādhāraṇe kārtike māsi sa viśodhayituṃ yuktaḥ| api cāgre hemantaśiśirakālajo doṣacayo vasante śodhayitavyaḥ| tasmādāśvayuje māsi vārṣiko doṣacayo yadi viśodhyeta tadānīmatitarāṃ bahuragre doṣacayaḥ syāt, kālasya bahutvāt| grīṣmajamabhrakāla ityatra kālagrahaṇena varṣāprārambhamātra eveti bodhyam| tathā ca śāstrakāro vakṣyati (hṛ. sū. a. 13/33)- "śrāvaṇe kārtike caitre māsi sādhāraṇe kramāt| grīṣmavarṣāhimacitānvāyvādīnāśu nirharet||" iti|