Ashtangahridayasamhita 1.6.203.1
Sarvāṅgasundarā 1.6.203.1
- Language
- Sanskrit
1.6.203.1
nātiśabdo+atreṣadarthe| yadi tu pratiṣedhanamātramabhīṣṭamabhaviṣyadācāryasya, tato naña eva kevalasyopādānamakariṣyat| tasmādīṣadartha eva vivakṣitaḥ| ata evaṃ vyākhyānayanti, yathā-anatidagdho grāma iti| adoṣalamiti alpadoṣalam, (pathyamityarthaḥ| tathā ca hārītaḥ-"tridoṣanuddehadhātusāmānyācchāgalaṃ laghu|" iti| anye tu carakamatamanusaranta evaṃ vyākhyānayanti,-adoṣalamiti nañ īṣadarthe, kiñcicchītagurutvādalpadoṣalam| yathā-avṛkṣo grāma iti|) śarīrasya dhātuḥ śarīradhātuḥ, prakṛtatvātpuruṣaśarīrasya māṃsākhyo dhātuḥ, tasya sāmānyāt-tulyatvāt, ājaṃ māṃsamanabhiṣyandi bṛṃhaṇaṃ ca| guṇakṛtaṃ cātra sāmānyaṃ gṛhyate, na dravyakṛtam| dravyakṛte hi sāmānye gṛhyamāṇe turagoragādimāṃsamapi puruṣaśarīradhātormāsākhyasya māṃsatvena bhavatīti tadpyamabhiṣyandi bṛṃhaṇaṃ ca syāt, na kevalamājaṃ māṃsam| guṇakṛte tu sāmānye gṛhīte śarīradhātu sāmanyādājameva māṃsamanabhiṣyandi bṛṃhaṇaṃ ceti vaktuṃ yujyate| māṃsagrahaṇaṃ cātropalakṣaṇārtham| na kevalamājaṃ māṃsaṃ puruṣaśarīradhātunā māṃsākhyena tulyam, yāvadanye+api ye chāgaśarīragatā dhātavaste+api manuṣyaśarīradhātunā tulyaguṇāḥ, te+apyanabhiṣyandino bṛṃhaṇāśca| anayā bhaṅgyā puruṣamāṃsasyāpyācāryeṇātra guṇā uktāḥ| nanu, bṛṃhaṇaṃ yaddravyaṃ tadbhaumāpyamabhiṣyandi ca| apāmevā+asādhāraṇo dharmaḥ sravaṇarūpaḥ| tatkathamanabhiṣyandītyuktam ? brūmaḥ| dravyaprabhāvāt| īdṛśo+ayaṃ dravyaprabhāvo yadbṛṃhaṇamapi dravyamanabhiṣyandīti|
Linked texts (1)
- Aṣṭāṅgahṛdayasaṃhitā — Vāgbhaṭa, Sanskrit