Pramāṇa · Search · About · API

Ayurvedadipika (Carakatatparyatika) 1.1.2.1.2

Āyurvedadīpikā (Carakatātparyaṭīkā) (ed. Yādavjī Trikamjī Ācārya, 1981 printing) 1.1.2.1.2

Language
Sanskrit

1.1.2.1.2

vetti vidyāmavidyāṃ ca sa vācyo bhagavāniti”; yadi vā bhagaśabdaḥ samastaiśvaryamāhātmyādivacanaḥ; yathoktam- “aiśvaryasya samagrasya vīryasya yaśasaḥ śriyaḥ| jñānavairāgyayoścaiva ṣaṇṇāṃ bhaga itīṅganāḥ” iti| atrerapatyamātreyaḥ; anena viśuddhavaṃśatvaṃ darśitaṃ bhavati| atrānye varṇayanti- “caturvidhaṃ sūtraṃ bhavati- gurusūtraṃ, śiṣyasūtraṃ, pratisaṃskartṛsūtram, ekīyasūtraṃ ceti”| tatra gurusūtraṃ yathā- “naitadbuddhimatā draṣṭavyamagniveśa” (sū.a.4) ityādi, pratisaṃskartṛsūtraṃ yathā- “tamuvāca bhagavānātreyaḥ” (sū.a.4) ityādi, śiṣyasūtraṃ yathā- “naitāni bhagavan pañcakaṣāyaśatāni pūryante” (sū.a.4) ityādi, ekīyasūtraṃ yathā- “kumārasya śiraḥ pūrvamabhinirvartata iti kumāraśirā bharadvājaḥ” (śā.a.6) ityādi| tenādyaṃ vyākhyānapratijñāsūtraṃ guroreva, śiṣyasyāgniveśasya vyākhyāne+anadhikāratvāt| dvitīyaṃ ca sūtraṃ pratisaṃskartuḥ| itiśabdena ca prakāravācinā ‘dīrghañjīvitīyaṃ vyākhyāsyāma’ iti parāmṛśyate; tenāhasmeti bhūtānadyatanaparokṣa eva bhavati, pratisaṃskartāraṃ pratyātreyopadeśasya parokṣatvāt| anena ca nyāyena tamuvāca bhagavānātreya ityādāvapi liḍvidhirupapanno bhavati| suśrute ca “yathovāca bhagavān dhanvantariḥ” (su.sū.a.1) iti pratisaṃskartṛsūtramiti kṛtvā ṭīkākṛtā “liḍvidhirupapāditaḥ’ iti| atra brūmaḥ- yattāvaduktaṃ śiṣyasyāgniveśasya vyākhyānānadhikārādidaṃ guroḥ sūtraṃ; tanna, nahi jātyā gurutvamasti, yataḥ sa evātreyaḥ svagurumapekṣya śiṣyaḥ, agniveśādīnapekṣya guruḥ;