Pramāṇa · Search · About · API

Ayurvedadipika (Carakatatparyatika) 1.1.3.1.3

Āyurvedadīpikā (Carakatātparyaṭīkā) (ed. Yādavjī Trikamjī Ācārya, 1981 printing) 1.1.3.1.3

Language
Sanskrit

1.1.3.1.3

yadāha- “tāni yāvanti bhakṣayet| jīvedvarṣasahasrāṇi tāvantyāgatayauvanaḥ” (ci.a.1) ityādi| na tu balavatkarmaniyatasyāyuṣo laṅghanamasti, yadāha- “karma kiñcit kvacitkāle vipāke niyataṃ mahat| kiñcittvakālaniyataṃ pratyayaiḥ pratibodhyate” (vi.a.3) iti| hanta yadyevaṃ tadā sarvatra karmaiva kāraṇaṃ maraṇe jīvite vā tathā vyādhau vyādhyapagame vā, tat kimanenāyurvedena karmajanitaphalānuvidhāyinā; tathāhi- yattāvaducyate- niyataṃ karma, tatra tāvadāyurvedavyāpāro nāsti, yena niyatenaiva karmaṇā militamapi dṛṣṭaṃ tatra viphalīkriyate; yaccābalavatkarmārabdhatvenāniyatamāyurucyate tadapi na śraddhādhīnaṃ, yenādṛṣṭaśaktiparābhavena dṛṣṭasya kāryakāritāṃ dṛṣṭvā+api vivādādhyāsite viṣaye+adṛṣṭameva kāraṇamavadhārayāmaḥ, dṛṣṭaṃ tvadṛṣṭākṛṣṭameva tatra bhavati| naivam, evaṃ sati sarvānuṣṭhānasyoparamaprasaṅgaḥ; kiñca kevalakarmavādino dṛṣṭamapavadato+adṛṣṭotpattireva na prāpnoti, adṛṣṭaṃ hi dṛṣṭāgniṣṭomādijanyaṃ, dṛṣṭaṃ ca kāraṇaṃ karmavādino+abhimatam; athādṛṣṭakāraṇaṃ dṛṣṭamicchanti hanta tarhi tenaiva nyāyena dahanādīnāmapi kimiti śītāpahatvasphoṭādijanakatvādi na svīkriyate; kiñca kevalakarmavādino dṛṣṭe kāraṇe vyāptigrahaṇābhāvādadṛṣṭānumānameva na syāt, tasmāddṛṣṭamadṛṣṭaṃ ca kāraṇam| tatra kvacidadṛṣṭaṃ dṛṣṭena bādhyate, kvacicca dṛṣṭamadṛṣṭeneti; tena yatra puruṣe balavanniyatamaraṇakāraṇamadṛṣṭaṃ, tatra jīvitamaraṇayorakiñcitkaro+ayamāyurvedaḥ, kintu tatrāpi niyatamaraṇakālādarvāgduḥkhajanakavyādhipraśamane vyāpriyata eva yadi vyādhirapi tasya niyatakarmajanyo na syāt;