Ayurvedadipika (Carakatatparyatika) 1.1.4.1
Āyurvedadīpikā (Carakatātparyaṭīkā) (ed. Yādavjī Trikamjī Ācārya, 1981 printing) 1.1.4.1
- Language
- Sanskrit
1.1.4.1
kathamindra eva śaraṇyo na brahmādaya ityāha- brahmaṇā hītyādi| hi yasmādarthe| prajāpatirdakṣanāmā| proktamiti prakarṣeṇoktaṃ, prakarṣaścānavaśeṣeṇābhidhānam| yathetyanena tathāśabdasya nityasambandhasyākarṣaṇādyādṛśaṃ proktaṃ tādṛśameva jagrāha| nikhileneti anavaśeṣeṇa| aśvinau tu tataḥ prajāpaterjagṛhatuḥ| atrāpi yathāproktaṃ nikhilena cetipadaṃ tathaiva yojanīyam| evamaśvibhyāṃ bhagavāñchakraḥ pratipede hetyatrāpi yathāproktamityādi yojanīyam| haśabdastvavadhāraṇe, tena pratipede eva paraṃ śakro natu kasmaicidāyurvedaṃ dattavānityarthaḥ| anena ca granthenānyūnādhikāyurvedāgamopadarśakena yathā brahmaṇa āyurvedajñānaṃ tathendrasyāpīti darśitam| tena brahmaṇo vā+a+ayurvedaḥ śrūyate indrādveti na kiñcidarthato viśeṣaḥ| indre tvidamadhikaṃ- yadayamasaṅkrāmitavidyatvena śiṣyārthī| yaduktaṃ- “yo hi gurubhyaḥ samyagādāya vidyāṃ na prayacchatyantevāsibhyaḥ sa khalvṛṇī gurujanasya mahadeno vindati” iti, ato+akṛtaśiṣyatvena śiṣyārthitvaviśeṣayogādbrahmādibhyo viśeṣeṇendra eva śaraṇya iti| brahmaṇastu paramagurorviditasakalavedasya sarvatrātirohitamaterāyurvedajñānaṃ svataḥsiddhameveti na gurvantarāpekṣā| etacca brahmādiguruparamparopadarśanamāyurvedasyāviplutāgamopadarśanārthaṃ tathā mahāpuruṣasevitatvenopādeyatvopadarśanārthaṃ ca| vacanaṃ hi- “tatra yanmanyeta mahadyaśasvisudhīrapuruṣāsevitam” ityādi yāvat “tadabhiprapadyeta śāstram” (vi.a.8) iti| ṛṣiprokta iti vakṣyamāṇavṛttāntena ṛṣiproktaḥ| tasmāditi yasmādindra eva viśeṣeṇa śaraṇyaḥ||4-5||