Pramāṇa · Search · About · API

Ayurvedadipika (Carakatatparyatika) 1.2.3

Āyurvedadīpikā (Carakatātparyaṭīkā) (ed. Yādavjī Trikamjī Ācārya, 1981 printing) 1.2.3

Language
Sanskrit

1.2.3.1

vamanamanu virecanābhidhānaṃ śiraḥpūrvakadehaśodhanābhidhānānukrameṇāmāśayordhvabhāgaśodhanānantaramāmāśayādhobhāgasthitapittaharatvena| evaṃ virecanānantaraṃ bastyabhidhāne+api vācyam| trivṛdādāvucyate, virecanadravyeṣu śreṣṭhatvāt| uktaṃ hi- “trivṛt sukhavirecanānām” (sū.a.25) iti| nīlikā nīlabuhnā| kṣīriṇī dugdhikā| dravantī dantībhedaḥ| niculaṃ hijjalamiti prasiddham| pakvaścāsāvāśayagataśceti pakvāśayagataḥ| tena pittāśaye evāmāśayādhobhāgalakṣaṇe doṣo virecanaviṣayo bhavati, na pakvāśayagataḥ| doṣaśabdena ceha virecananirharaṇayogyatvāt pittaṃ kaphapittaṃ vā gṛhyate| yaduktaṃ- “pittaṃ vā kaphapittaṃ vā pittāśayagataṃ haret| sraṃsanaṃ, trīn malān bastirharet pakvāśayasthitān” (ci.a.3) iti| yadi vā pakvāśayasamīpagatatvenādhaḥpravṛttyunmukho doṣaḥ pakvāśayagata ityucyate; yathā- gaṅgāyāṃ ghoṣa iti||9-10||