Ayurvedadipika (Carakatatparyatika) 1.2.3.1
Āyurvedadīpikā (Carakatātparyaṭīkā) (ed. Yādavjī Trikamjī Ācārya, 1981 printing) 1.2.3.1
- Language
- Sanskrit
1.2.3.1
vamanamanu virecanābhidhānaṃ śiraḥpūrvakadehaśodhanābhidhānānukrameṇāmāśayordhvabhāgaśodhanānantaramāmāśayādhobhāgasthitapittaharatvena| evaṃ virecanānantaraṃ bastyabhidhāne+api vācyam| trivṛdādāvucyate, virecanadravyeṣu śreṣṭhatvāt| uktaṃ hi- “trivṛt sukhavirecanānām” (sū.a.25) iti| nīlikā nīlabuhnā| kṣīriṇī dugdhikā| dravantī dantībhedaḥ| niculaṃ hijjalamiti prasiddham| pakvaścāsāvāśayagataśceti pakvāśayagataḥ| tena pittāśaye evāmāśayādhobhāgalakṣaṇe doṣo virecanaviṣayo bhavati, na pakvāśayagataḥ| doṣaśabdena ceha virecananirharaṇayogyatvāt pittaṃ kaphapittaṃ vā gṛhyate| yaduktaṃ- “pittaṃ vā kaphapittaṃ vā pittāśayagataṃ haret| sraṃsanaṃ, trīn malān bastirharet pakvāśayasthitān” (ci.a.3) iti| yadi vā pakvāśayasamīpagatatvenādhaḥpravṛttyunmukho doṣaḥ pakvāśayagata ityucyate; yathā- gaṅgāyāṃ ghoṣa iti||9-10||