Ayurvedadipika (Carakatatparyatika) 6.4.9.1
Āyurvedadīpikā (Carakatātparyaṭīkā) (ed. Yādavjī Trikamjī Ācārya, 1981 printing) 6.4.9.1
- Language
- Sanskrit
6.4.9.1
gatikṛtaṃ sādhyādibhedaṃ darśayituṃ gatibhedamevāha- gatirūrdhvamityādi| gatiprakārāntaramapyasādhyasyāha- yadā tu sarvacchidrebhya ityādi| yaccobhayābhyāmityādinā kṛṣṇamatīva cetyantenāsādhyatālakṣaṇamāha| atra mārgābhyāmityanena na yaugapadyena mārgapravṛttirvyavasthitā, kintu pratyekaṃ, mārgadvayapravṛttasyāsādhyatvena pūrvamevoktatvāt| kuṇapagandheneti śavagandhena| kaṇṭhe sajjatīti kaṇṭhādbahirna yāti| yathoktairiti nidānoktaiḥ; tatra hi upadravāḥ khalu daurbalyārocakādayaḥ svarabhedāntā uktāḥ| hāridravarṇādibhiryuktaṃ kṣīṇasya kāsino na sidhyatīti jñeyam| yadvidoṣānugamityanenānubandharūpadoṣadvayayogādyāpyatvamucyate; yattu pūrvaṃ dvidoṣajaṃ yāpyamityuktaṃ tadanubandhyadoṣadvayajanyābhiprāyeṇeti na paunaruktyam| mārgānmārgaṃ carediti ūrdhvagaṃ mukhaṃ parityajya nāsāṃ yātītyādi jñeyam, ūrdhvagasya tvadhogamane+adhogatvādeva yāpyatvaṃ bhavati, adhogaṃ tu mārgāntaramagacchadapi svata eva yāpyaṃ; tasmānnordhvādhomārgaparivarto+atra vivakṣitaḥ||15-21||