Hārīta's Compendium of Medicine 3.3.38: aṣṭatriṃśo'dhyāyaḥ
Hārītasaṃhitā 3.3.38
- Language
- Sanskrit
Contents
- 3.3.38.23 — 2 parts
aṣṭatriṃśo'dhyāyaḥ
3.3.38.1
ātreya uvāca
iti vraṇakriyā proktā samāsena bhiṣagvara
yathāyogaṃ copacāraṃ jñātvā samyagupānaret
Just as fire whose fuel is burnt out [subsides], just as poison having destroyed the bodily tissues [ceases], / so fever, having accomplished its aim by destroying the body, attains peace.
3.3.38.2
duṣṭāmbupānāñca kadannaniṣevaṇācca sañjāyate ca krimisambhavagaṇḍamālā
samārute ca kaphapittabhave vikāre saṃsarpate krimijadoṣagaṇaśca gaṇḍāt
3.3.38.3
vātena vātasadṛśāni ca lakṣaṇāni pittena dāhasarujavraṇaśoṣatāpāḥ
saṃśleṣmaṇā ca śītalaghanā samprayogātsyātsannipātavihitā ca samastaliṅgaiḥ
3.3.38.4
tasya cemaṃ pratīkāraṃ vakṣyāmi śṛṇu putraka
rohiṇī viśadā caiva vijayā ca vibhedinī
3.3.38.5
kāntārī vajrapuṣpā ca tathā cendrāyudhāparā
iti saptavidhā lūtāḥ śṛṇu paścātpṛthakpṛthak
3.3.38.6
raktamuṇḍābhavedraktā raktasthāne ca rohiṇī
viśadā māṃsalasthāne śvetavarṇā ca dīrghikā
3.3.38.7
vijayā ca śiromadhye pītavarṇā yavaprabhā
3.3.38.8
bhedinī medasaṃsthāne śvetā ca nīlarekhikā
3.3.38.9
kāntārī bastimadhye ca śvetāṅgā raktamuṇḍikā
vajrapuṣpā cāsthimadhye śvetā kṛṣṇā śirā matā
3.3.38.10
indrāyudhā śirānte ca dhūmrā kṛṣṇā śirā matā
3.3.38.11
rohiṇyaṃgulimātreṇa mūtreṇa viśadā samā
vijayā ca yavākārā varttulā vijayā tathā
3.3.38.12
anyā nṛṇāṃ ca vijñeyā taṇḍulīkaṇṭakānibhā
rohiṇī vijayā viṃśā māṃsasthāne samāśritā
3.3.38.13
gulphe vā cāsthisandhau ca dṛśyate bhedinī nare
kukṣau karṇāntare'pāṅge kāntārī viddhi putraka
3.3.38.14
vajrapuṣpā śirasi ca śirānte cendrāyudhā matā
ato vakṣyāpi bhaiṣajyaṃ śṛṇu putra prayatnataḥ
3.3.38.15
sāndrapūya visrāvañca gambhīrañca vraṇaṃ viduḥ
anyañca sarujaṃ caiva pakvajambūsamaprabham
3.3.38.16
lūtāvraṇānāṃ caitāni apakvaṃ yāvaddṛśyate
tyaktvā sandhisthamarmasthāṃ lūtāṃ caivahi tadvraṇam
tadā taptena tailena dāhaścāśu vidhīyate
3.3.38.17
aṅkolaścaiva madyāni pāribhadradalāni ca
gṛhadhūmaṃ kṛṣṇajīraṃ gomūtreṇa tu peṣitam
lepanaṃ ca praśastaṃ ca lūtānāṃ māraṇe param
3.3.38.18
piṇḍītakaṃ viḍaṅgāni tathā ceṃgudimūlakam
bījapūrakamūlāni peṣitāni vilepayet
gaṇḍamālāṃ tathā ghorāṃ hanti śīghraṃ prakaṇṭakān
3.3.38.19
snuhīkṣīraṃ cārkakṣīraṃ lūtārandhre niyojayet
tena kīṭastu tanmadhye mriyate nātra saṃśayaḥ
3.3.38.20
āsyato girikarṇīñca candanañca samāṃśakam
piṣṭvā lepaḥ prayoktavyo lūtāṃ hanti sudāruṇām
3.3.38.21
karavīraṃ cārkadugdhaṃ tathā ca kaṭutumbikām
niśādvayaṃ jāṅgalikāṃ tilataile vipācayet
3.3.38.22
lūtāmabhyañjane hanti gaṇḍamālāśca dāruṇām
ghṛtaṃ jātyādikaṃ nāma tathā cātra prayojayet
3.3.38.23
anyānyapi vraṇe yāni proktāni ca yathāvidhi
3.3.38.23.p1
ityātreyabhāṣite hārītottare tṛtīyasthāne lūtāgaṇḍamālācikitsā
3.3.38.23.p2
nāmāṣṭatriṃśo'dhyāyaḥ
Translations (1)
- English (machine translation) — English, machine translation