The Compendium of Suśruta 22.33
Bhānumatī 22.33
- Language
- Sanskrit
22.33
ata ūrdhvamityādinā sthānasaṃśrayaṃ pratijñāya sthānasaṃśrayaviśeṣasya vyādhiviśeṣagamyamānatayā vyādhīneva sthānasaṃśram̐yarogaviśeṣajanyatayā sāmānyena evamityādinā janayantītyantenābhidhāya viśeṣeṇāpi te yadodaretyādinā prāha | sthānasaṃśraya iti doṣadūṣyasya saṃśrayaḥ | atrāpi balavadvigrahādaya eva vyādhihetutārūpaprabhāvayuktāḥ kāraṇamiti na hetvantaramatra varṇitaṃ; yo'pi hi saṃprāptibhedaḥ sthānasaṃśrayamede rogaviśeṣajanake kāraṇaṃ so'pi balakṛta eva, hetvāhikadoṣottarakālasevitakriyādiviśeṣasahakāridoṣakṛto vā jñeyaḥ | udarasaṃniveśe sādhāraṇe'pi gulmavidradhyādikāryabhedādatrāpi sthānasaṃśrayabhedaḥ sūkṣmo jñeyaḥ, na hyekasmāt sthānasaṃśrayādekajātidoṣakṛtādbhinnarogā bhavitumarhanti; evamanyatrāpi vyākhyeyam | saṃśrayastha'saṃ'śabdena ca gacchato mārge saṃbandhamātrasya vyādhihetornirāsaḥ | agnisando'gnimāndyam | atra majjāśukragatarogaṇāmaspaṣṭatayā'lpatayā cānabhidhānam | sarvāṅgarogāḥ sarvāṅgavātavyādhikṣayapāṇḍurogādayaḥ| sthānasaṃśrayabhedamāha-teṣāmevamityādi | pūrvarūpameva sthānasaṃśrayaliṅgaṃ, yaduktaṃ - "sthānasaṃśrayiṇaḥ kruddhā bhāvivyādhiprabodhakam | doṣāḥ kurvanti yalliṅgaṃ pūrvarūpaṃ taducyate" iti | tacca doṣagamakaṃ, bhāvivyādhigamakaṃ ca; yadakṣyati jvaragamakapūrvarūpamabhidhāya "sāmānyato, viśeṣatastu jṛmbhā'tyarthaṃ samīraṇāt" (u. taṃ. a. 39) ityādi | tathā "vyādherjātirvapurbhūṣā ca pūrvarūpeṇa lakṣyate | bhāvaḥ kimātmakatvaṃ ca lakṣyate lakṣaṇena tu" iti | etacca nidāne prapañcayiṣyāmaḥ | pūrvarūpāṇāṃ bahulenātideśamāha - taṃ pratirogamityādi | pūrvarūpagateṣviti pūrvarūpāvasthāgateṣu doṣeṣu vyādhijananonmukheṣu |