The Compendium of Suśruta 173.58
Nibandhasaṅgraha 173.58
- Language
- Sanskrit
173.58
idānīmuktānāmanyeṣāma cārambhakadoṣakathanāyāha-vātetyādi | yadyapi tantrāntare kaphapittāstrikagrāhītyādinā tṛtīyacaturthakayordvandvadoṣasamudbhavatvaṃ pratipāditaṃ, tathā'pi svatantre pittaśleṣmaliṅgatve'pi tayorvātādhikatvaṃ jñeyam | aupatyake parvatāsannabhūmisamudbhave jvare | pittakṛtamiti tatra aupatyakamadyasamudbhavayo pittaṃ kāraṇaṃ hetuṃ vadanti, tatra aupatyake jvare parvatāsannabhūmisthitānāṃ tīkṣṇoṣṇavīryāṇāmugragandhānāmoṣadhīnāṃ pittakāritvaṃ, madyasamudbhave tu madyameva pittakārī hetu | anye tu 'aupatyapānātyayaprabhṛte hetuṃ jvare pittamudāharanti' iti paṭhanti | pralepake yadyapi vāyureva prerayitā, tathā'pi sandhīnā śleṣmasthānatvācchleṣmotkaṭo'yaṃ, anyaśāstropapannāścārthāstadvidyebhya eva jñātavyā iti pramāṇāntarātantrāntaravādvā vātavalāsako jñeya | tathāca, -"nityaṃ mandajvaro rūkṣaḥ śūna kṛcchreṇa sidhyati | stabdhāṅgaḥ śleṣmabhūyiṣṭho naro vātavalāsakī" - iti | mūrcchānubandhetyādi | mūrcchānuvandhā satatamūrcchā ye viṣamajvarāste prāyeṇa dvandvasamutthitā, evaṃvidhāste viṣamā duścikitsyāśca bhavanti | 'mugdhānu-
vandhā' ityeke paṭhanti, tatra muñcanti anubadhnanti ye te mugdhā nubandhā satatakādaya saviparyayā | kecittu 'muktvā'nubandhan' iti paṭhanti, tatra, anubandhān anubandhajvarāneva vipamān muktvā ye'nye viṣamajvarāste dvandvasamutthitā iti | anye tu vyākhyānayanti — anubandhānupadravajvarānmuktvā ye'nye maulā satatakādayo viṣamajvaratvenābhimatāste prāyeṇa dvandvasamutthitā , prāyograhaṇāt pṛthaksamastaiśca janyante iti |
Linked texts (1)
- Suśrutasaṃhitā — Suśruta & Nāgārjuna (siddha/alchemist), Sanskrit