The Compendium of Suśruta 4.54
Nibandhasaṅgraha 4.54
- Language
- Sanskrit
4.54
idānīṃ prakṛtamadhyayanaṃ prastauti- atha vatsetyādi | atheti āhnikādyāvaśyakādānantarye, āvaśyakamāhnikaṃ kṛtvetyartha | śucaye kṛtāhnikatvena pavitrāya | kṛtottarāsaṅgāya gṛhītottarīyavastrāya | anyākulāya ekacittāya | upasthitāya samīpasthitāya, dūrasthitau antarāyasaṃbhava, upasthitāya abhivādanānantaraṃ kṛtopasthānāyetyanye | adhyayanakāle prātarādau anadhyayanavarjite | śiṣyāya upanayanavidhānena agnisākṣikamanuśiṣṭāya | yathāśakti śiṣyasya śaktyanatikrameṇa | padaṃ pādaṃ ślokaṃ veti anena trividhā grahaṇaśakti sthāpayati, tena hīnaśaktaye padaṃ, tacca padaṃ svādyanta tyādyantaṃ vā, tathāhi— “śucaye kṛtottarāsaṅgāya" ityādi svādyanta bhavati, upadiśyate iti tyādyantaṃ, madhyamaśaktaye pāda ślokacaturthāśaṃ, uttamaśaktaye ślokaṃ catuṣpādaparipūūrṇam | te ca padapādaślokā upadiṣṭā, bhūya puna puna, anukrameṇa, sandheyā sandhānīyā, tathāhi—padena pādaṃ, padapādābhyā śloka santhānīya | evamekaikaśo ghaṭayet anena prakāreṇa ekanekaṃ prati śiṣyaṃ yojanikā kārayet | ātman! cānupaṭhet paṭhata śiṣyasya paścādācārya svayaṃ paṭhet śiṣyasya sukhapaṭhanārtham | kāyamanobhyāṃ śiṣyaṃ niyamya pāṭhe vāci niyamayitumāha-adrutamityādi |-adrutaṃ asannikṛṣṭavarṇapadapādoccāraṇa, avilambitaṃ nātivisrastaṃ, aśaṅkitaṃ trāsasahitaṃ, ananunāsikaṃ ṅañaṇanamān varjayitvā nāsikoccaritavarjya, apīḍitavarṇa varṇamapīḍayan, akṣimruvauṣṭhahastairanabhinītaṃ akṣyādibhirnartaka ivābhinayaṃ na kuryādityarthaḥ, susaṃskṛta akliṣṭavarṇaśrutikaṃ, nātyuccairnītinīcairiti etenaitaduktaṃ madhyamena svareṇa paṭhet | na cāntareṇetyādi tayorguruśiṣyayormadhye na kaścidgacchedityarthaḥ | anye tvanyathā paṭhanti vyākhyānayanti ca-śāstramuddiśya tasya saṃpradānāyāha-atha vatsetyādi | vatsa suśruta iti gamyate, śāstrapraśne tasyādhikṛtatvāt | kasmai taddeyamityāha-śucaya ityādi |
paṭhataḥ śiṣyasya śāstrāntāvāptihetumāha-bhavataścātretyādi | śuciḥ bāhyābhyantaraśaucayukta | gurupara gurukāryarataḥ | dakṣa nītyā'bhiyukta | tandrā ālasyam |
Linked texts (1)
- Suśrutasaṃhitā — Suśruta & Nāgārjuna (siddha/alchemist), Sanskrit