The Compendium of Suśruta 1.33: trayastriṃśattamo+adhyāyaḥ /
Suśrutasaṃhitā 1.33
- Language
- Sanskrit
trayastriṃśattamo+adhyāyaḥ /
1.33.1
athāto+avāraṇīyamadhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ //
1.33.2
yathovāca bhagavān dhanvantariḥ //
1.33.3
upadravaistu ye juṣṭā vyādhayo yāntyavāryatām /
1.33.3_2
rasāyanādvinā vatsa tān śṛṇvekamanā mama //
1.33.4
vātavyādhiḥ pramehaśca kuṣṭhamarśo bhagandaram /
1.33.4_2
aśmarī mūḍhagarbhaśca tathaivodaramaṣṭamam //
1.33.5
aṣṭāvete prakṛtyaiva duścikitsyā mahāgadāḥ /
1.33.5_2
prāṇamāṃsakṣayaśvāsatṛṣnāśoṣavamījvaraiḥ //
1.33.6
mūrcchātisārahikkābhiḥ punaścaitairupadrutāḥ /
1.33.6_2
varjanīyā viśeṣeṇa bhiṣajā siddhimicchatā //
1.33.7
śūnaṃ suptatvacaṃ bhagnaṃ kampādhmānanipīḍitam /
1.33.7_2
naraṃ rujārtamantaśca vātavyādhirvināśayet //
1.33.8
yathoktopadravāviṣṭamatiprasrutameva vā /
1.33.8_2
piḍakāpīḍitaṃ gāḍhaṃ prameho hanti mānavam //
1.33.9
prabhinnaṃ prasrutāṅgaṃ ca raktanetraṃ hatasvaram /
1.33.9_2
pañcakarmaguṇātītaṃ kuṣṭhaṃ hantīha kuṣṭhinam //
1.33.10
tṛṣṇārocakaśūlārtamatiprasrutaśoṇitam /
1.33.10_2
śophātīsārasaṃyuktamarśovyādhirvināśayet //
1.33.11
vātamūtrapurīṣāṇi krimayaḥ śukrameva ca /
1.33.11_2
bhagandarāt prasravanti yasya taṃ parivarjayet //
1.33.12
praśūnanābhivṛṣaṇaṃ ruddhamūtraṃ ruganvitam /
1.33.12_2
aśmarī kṣapayatyāśu sikatāśarkarānvitā //
1.33.13
garbhakoṣaparāsaṅgo makkallo yonisaṃvṛtiḥ /
1.33.13_2
hanyāt striyaṃ mūḍhagarbhe yathoktāścāpyupadravāḥ //
1.33.14
pārśvabhaṅgānnavidveṣaśophātīsārapīḍitam /
1.33.14_2
viriktaṃ pūryamāṇaṃ ca varjayedudarārditam //
1.33.15
yastāmyati visaṃjñaśca śete nipatito+api vā /
1.33.15_2
śītārdito+antaruṣṇaśca jvareṇa mriyate naraḥ //
1.33.16
yo hṛṣṭaromā raktākṣo hṛdi saṃghātaśūlavān /
1.33.16_2
nityaṃ vaktreṇa cocchvasyāttaṃ jvaro hanti mānavam //
1.33.17
hikkāśvāsapipāsārtaṃ mūḍhaṃ vibhrāntalocanam /
1.33.17_2
santatocchvāsinaṃ kṣīṇaṃ naraṃ kṣapayati jvaraḥ //
1.33.18
āvilākṣaṃ pratāmyantaṃ nidrāyuktamatīva ca /
1.33.18_2
kṣīṇaśoṇitamāṃsaṃ ca naraṃ nāśayati jvaraḥ //
1.33.19
śvāsaśūlapipāsārtaṃ kṣīṇaṃ jvaranipīḍitam /
1.33.19_2
viśeṣeṇa naraṃ vṛddhamatīsāro vināśayet //
1.33.20
śuklākṣamannadveṣṭāramūrdhvaśvāsanipīḍitam /
1.33.20_2
kṛcchreṇa bahu mehantaṃ yakṣmā hantīha mānavam //
1.33.21
śvāsaśūlapipāsānnavidveṣagranthimūḍhatāḥ /
1.33.21_2
bhavanti durbalatvaṃ ca gulmino mṛtyumeṣyataḥ //
1.33.22
ādhmātaṃ baddhaniṣyandaṃ chardihikkātṛḍanvitam /
1.33.22_2
rujāśvāsasamāviṣṭaṃ vidradhirnāśayennaram //
1.33.23
pāṇḍudantanakho yaśca pāṇḍunetraśca mānavaḥ /
1.33.23_2
pāṇḍusaṃghātadarśī ca pāṇḍurogī vinaśyati //
1.33.24
lohitaṃ chardayedyastu bahuśo lohitekṣaṇaḥ /
1.33.24_2
raktānāṃ ca diśāṃ draṣṭā raktapittī vinaśyati //
1.33.25
avāṅnukhastūnmukho vā kṣīṇamāṃsabalo naraḥ /
1.33.25_2
jāgariṣṇurasandehamunmādena vinaśyati //
1.33.26
bahuśo+apasmarantaṃ tu prakṣīṇaṃ calitabhruvam /
1.33.26_2
netrābhyāṃ ca vikurvāṇamapasmāro vināśayet //
1.33.26_1
iti suśrutasaṃhitāyāṃ sūtrasthāne+avāraṇīyo nāma trayastriṃśattamo+adhyāyaḥ //
Commentaries (2)
- Nibandhasaṅgraha — Ḍalhaṇa, Sanskrit
- Bhānumatī — Cakrapāṇidatta, Sanskrit
Linked texts (3)
- Hārītasaṃhitā — Hārīta, Sanskrit
- Mādhavanidāna (Rugviniścaya) — Mādhavakara, Sanskrit
- Mādhavacikitsā — Mādhava Bhaṭṭa, Sanskrit