Pramāṇa · Search · About · API

The Compendium of Suśruta 1.34: catustriṃśattamo+adhyāyaḥ /

Suśrutasaṃhitā 1.34

Language
Sanskrit

catustriṃśattamo+adhyāyaḥ /

1.34.1

athāto yuktasenīyamadhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ //

1.34.2

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ //

1.34.3

yuktasenasya nṛpateḥ parānabhijigīṣataḥ /

1.34.3_2

bhiṣajā rakṣaṇaṃ kāryaṃ yathā tadupadekṣyate //

1.34.4

vijigīṣuḥ sahāmātyairyātrāyuktaḥ prayatnataḥ /

1.34.4_2

rakṣitavyo viśeṣeṇa viṣādeva narādhipaḥ //

1.34.5

panthānamudakaṃ chāyāṃ bhaktaṃ yavasamindhanam /

1.34.5_2

dūṣayantyarayastacca jānīyācchodhayettathā / ^

1.34.5_3

tasya liṅgaṃ cikitsā ca kalpasthāne pravakṣyate //

1.34.6

ekottaraṃ mṛtyuśatamatharvāṇaḥ pracakṣate /

1.34.6_2

tatraikaḥ kālasaṃyuktaḥ śeṣā āgantavaḥ smṛtāḥ //

1.34.7

doṣāgantujamṛtyubhyo rasamantraviśāradau /

1.34.7_2

rakṣetāṃ nṛpatiṃ nityaṃ yattau vaidyapurohitau //

1.34.8

brahmā vedāṅgamaṣṭāṅgamāyurvedamabhāṣata /

1.34.8_2

purohitamate tasmādvarteta bhiṣagātmavān //

1.34.9

saṃkaraḥ sarvavarṇānāṃ praṇāśo dharmakarmaṇām /

1.34.9_2

prajānāmapi cocchittirnṛpavyasanahetutaḥ //

1.34.10

puruṣāṇāṃ nṛpāṇāṃ ca kevalaṃ tulyamūrtitā /

1.34.10_2

ājñā tyāgaḥ kṣamā dhairyaṃ vikramaścāpyamānuṣaḥ //

1.34.11

tasmāddevamivābhīkṣṇaṃ vāṅnanaḥkarmabhiḥ śubhaiḥ /

1.34.11_2

cintayennṛpatiṃ vaidyaḥ śreyāṃsīcchan vicakṣaṇaḥ //

1.34.12

skandhāvāre ca mahati rājagehādanantaram /

1.34.12_2

bhavetsannihito nityaṃ sarvopakaraṇānvitaḥ //

1.34.13

tatrasthamenaṃ dhvajavadyaśaḥkhyātisamucchritam /

1.34.13_2

upasarpantyamohena viṣaśalyāmayārditāḥ //

1.34.14

svatantrakuśalo+anyeṣu śāstrārtheṣvabahiṣkṛtaḥ /

1.34.14_2

vaidyo dhvaja ivābhāti nṛpatadvidyapūjitaḥ //

1.34.15

vaidyo vyādhyupasṛṣṭaśca bheṣajaṃ paricārakaḥ /

1.34.15_2

ete pādāścikitsāyāḥ karmasādhanahetavaḥ //

1.34.16

guṇavadbhistribhiḥ pādaiścaturtho guṇavān bhiṣak /

1.34.16_2

vyādhimalpena kālena mahāntamapi sādhayet //

1.34.17

vaidyahīnāstrayaḥ pādā guṇavanto+apyapārthakāḥ /

1.34.17_2

udgātṛhotṛbrahmāṇo yathā+adhvaryuṃ vinā+adhvare //

1.34.18

vaidyastu guṇavānekastārayedāturān sadā /

1.34.18_2

plavaṃ pratitarairhīnaṃ karṇadhāra ivāmbhasi //

1.34.19

tattvādhigataśāstrārtho dṛṣṭakarmā svayaṃkṛtī /

1.34.19_2

laghuhastaḥ śuciḥ śūraḥ sajjopaskarabheṣajaḥ //

1.34.20

pratyutpannamadtirdhīmān vyavasāyī viśāradaḥ /

1.34.20_2

satyadharmaparo yaśca sa bhiṣak pāda ucyate //

1.34.21

āyuṣmān sattvavān sādhyo dravyavānātmavānapi /

1.34.21_2

āstiko vaidyavākyastho vyādhitaḥ pāda ucyate //

1.34.22

praśastadeśasaṃbhūtaṃ praśaste+ahani coddhṛtam /

1.34.22_2

yuktamātraṃ manaskāntaṃ gandhavarṇarasānvitam //

1.34.23

doṣaghnamaglānikaramavikāri viparyaye /

1.34.23_2

samīkṣya dattaṃ kāle ca bheṣajaṃ pāda ucyate //

1.34.24

snigdho+ajugupsurbalavān yukto vyādhitarakṣaṇe /

1.34.24_2

vaidyavākyakṛdaśrāntaḥ pādaḥ paricaraḥ smṛtaḥ //

1.34.24_1

iti suśrutasaṃhitāyāṃ sūtrasthāne yuktasenīyo nāma catustriṃśattamo+adhyāyaḥ //

Commentaries (2)

Linked texts (2)