The Compendium of Suśruta 1.34: catustriṃśattamo+adhyāyaḥ /
Suśrutasaṃhitā 1.34
- Language
- Sanskrit
catustriṃśattamo+adhyāyaḥ /
1.34.1
athāto yuktasenīyamadhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ //
1.34.2
yathovāca bhagavān dhanvantariḥ //
1.34.3
yuktasenasya nṛpateḥ parānabhijigīṣataḥ /
1.34.3_2
bhiṣajā rakṣaṇaṃ kāryaṃ yathā tadupadekṣyate //
1.34.4
vijigīṣuḥ sahāmātyairyātrāyuktaḥ prayatnataḥ /
1.34.4_2
rakṣitavyo viśeṣeṇa viṣādeva narādhipaḥ //
1.34.5
panthānamudakaṃ chāyāṃ bhaktaṃ yavasamindhanam /
1.34.5_2
dūṣayantyarayastacca jānīyācchodhayettathā / ^
1.34.5_3
tasya liṅgaṃ cikitsā ca kalpasthāne pravakṣyate //
1.34.6
ekottaraṃ mṛtyuśatamatharvāṇaḥ pracakṣate /
1.34.6_2
tatraikaḥ kālasaṃyuktaḥ śeṣā āgantavaḥ smṛtāḥ //
1.34.7
doṣāgantujamṛtyubhyo rasamantraviśāradau /
1.34.7_2
rakṣetāṃ nṛpatiṃ nityaṃ yattau vaidyapurohitau //
1.34.8
brahmā vedāṅgamaṣṭāṅgamāyurvedamabhāṣata /
1.34.8_2
purohitamate tasmādvarteta bhiṣagātmavān //
1.34.9
saṃkaraḥ sarvavarṇānāṃ praṇāśo dharmakarmaṇām /
1.34.9_2
prajānāmapi cocchittirnṛpavyasanahetutaḥ //
1.34.10
puruṣāṇāṃ nṛpāṇāṃ ca kevalaṃ tulyamūrtitā /
1.34.10_2
ājñā tyāgaḥ kṣamā dhairyaṃ vikramaścāpyamānuṣaḥ //
1.34.11
tasmāddevamivābhīkṣṇaṃ vāṅnanaḥkarmabhiḥ śubhaiḥ /
1.34.11_2
cintayennṛpatiṃ vaidyaḥ śreyāṃsīcchan vicakṣaṇaḥ //
1.34.12
skandhāvāre ca mahati rājagehādanantaram /
1.34.12_2
bhavetsannihito nityaṃ sarvopakaraṇānvitaḥ //
1.34.13
tatrasthamenaṃ dhvajavadyaśaḥkhyātisamucchritam /
1.34.13_2
upasarpantyamohena viṣaśalyāmayārditāḥ //
1.34.14
svatantrakuśalo+anyeṣu śāstrārtheṣvabahiṣkṛtaḥ /
1.34.14_2
vaidyo dhvaja ivābhāti nṛpatadvidyapūjitaḥ //
1.34.15
vaidyo vyādhyupasṛṣṭaśca bheṣajaṃ paricārakaḥ /
1.34.15_2
ete pādāścikitsāyāḥ karmasādhanahetavaḥ //
1.34.16
guṇavadbhistribhiḥ pādaiścaturtho guṇavān bhiṣak /
1.34.16_2
vyādhimalpena kālena mahāntamapi sādhayet //
1.34.17
vaidyahīnāstrayaḥ pādā guṇavanto+apyapārthakāḥ /
1.34.17_2
udgātṛhotṛbrahmāṇo yathā+adhvaryuṃ vinā+adhvare //
1.34.18
vaidyastu guṇavānekastārayedāturān sadā /
1.34.18_2
plavaṃ pratitarairhīnaṃ karṇadhāra ivāmbhasi //
1.34.19
tattvādhigataśāstrārtho dṛṣṭakarmā svayaṃkṛtī /
1.34.19_2
laghuhastaḥ śuciḥ śūraḥ sajjopaskarabheṣajaḥ //
1.34.20
pratyutpannamadtirdhīmān vyavasāyī viśāradaḥ /
1.34.20_2
satyadharmaparo yaśca sa bhiṣak pāda ucyate //
1.34.21
āyuṣmān sattvavān sādhyo dravyavānātmavānapi /
1.34.21_2
āstiko vaidyavākyastho vyādhitaḥ pāda ucyate //
1.34.22
praśastadeśasaṃbhūtaṃ praśaste+ahani coddhṛtam /
1.34.22_2
yuktamātraṃ manaskāntaṃ gandhavarṇarasānvitam //
1.34.23
doṣaghnamaglānikaramavikāri viparyaye /
1.34.23_2
samīkṣya dattaṃ kāle ca bheṣajaṃ pāda ucyate //
1.34.24
snigdho+ajugupsurbalavān yukto vyādhitarakṣaṇe /
1.34.24_2
vaidyavākyakṛdaśrāntaḥ pādaḥ paricaraḥ smṛtaḥ //
1.34.24_1
iti suśrutasaṃhitāyāṃ sūtrasthāne yuktasenīyo nāma catustriṃśattamo+adhyāyaḥ //
Commentaries (2)
- Nibandhasaṅgraha — Ḍalhaṇa, Sanskrit
- Bhānumatī — Cakrapāṇidatta, Sanskrit
Linked texts (2)
- Śivatattvaratnākara — Basappa Nāyaka 1684, Sanskrit
- Śivattvaratnākara — Basava, Sanskrit