Pramāṇa · Search · About · API

The Compendium of Suśruta 1.8: aṣṭamo+adhyāyaḥ /

Suśrutasaṃhitā 1.8

Language
Sanskrit

aṣṭamo+adhyāyaḥ /

1.8.1

athātaḥ śastrāvacāraṇīyamadhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ //

1.8.2

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ //

1.8.3

viṃśatiḥ śāstrāṇi tadyathā maṇḍalāgrakarapatravṛddhipatranakhaśastramudrikotpalapatrakārdhadhārasūcīkuśapatrāṭīmukhaśarārimaukhāntarmukhatrikūrcakakuṭhārikāvrīhimukhārāvetasapatrakabaḍiśadantaśaṅkveṣaṇya iti //

1.8.4

tatra maṇḍalāgrakarapatre syātāṃ chedane lekhane ca vṛddhipatranakhaśastramudrikotpalapatrakārdhadhārāṇi chedane bhedane ca sūcīkuśapatrāṭīmukhaśarārimukhāntarmukhatrikūrcakāni visrāvaṇe kuṭhārikāvrīhimukhārāvetasapatrakāṇi vyadhane sūcī ca baḍiśaṃ dantaśaṅkuścāharaṇe eṣaṇyeṣaṇe ānulobhye ca sūcyaḥ sīvane ityaṣṭavidhe karmaṇyupayogaḥ śastrāṇāṃ vyākkhyātaḥ //

1.8.5

teṣamatha yathāyogaṃ grahaṇasamāsopāyaḥ karmasuvakṣyate tatra vṛddhipatraṃ vṛntaphalasādhāraṇe bhāge gṛhṇīyādbhedanānyevaṃ sarvāṇi vṛddhipatraṃ maṇḍalāgraṃ ca kiṃciduttānena pāṇinā lekhane bahuśo+avacāryaṃ vṛntāgre visrāvaṇāni viśeṣeṇa tu bālavṛddhasukumārabhīrunārīṇāṃ rājñāṃ rājaputrāṇāṃ ca trikūrcakena visrāvayet talapracchāditavṛntamaṅguṣṭhapradeśinībhyāṃ vrīhimukhaṃ kuṭhārikāṃ vāmahastanyastāmitarahastamadhyamāṅgulyā+aṅguṣṭhaviṣṭabdhayā+abhihanyāt ārākarapatraiṣaṇyo mūle śeṣāṇi tu yathāyogaṃ kṛhṇīyāt //

1.8.6

teṣāṃ nāmabhirevākṛtayaḥ prāyeṇa vyākhyātāḥ //

1.8.7

tatra nakhaśastraiṣaṇyāvaṣṭāṅgule sūcyo vakṣyante (? pradeśinyagraparvapradeśapramāṇā mudrikā daśāṅgulā śarārimukhī sā ca kartarīti kathyate /) śeṣāṇi tu ṣaḍaṅgulāni //

1.8.8

tāni sugrahāṇi sulohāni sudhārāṇi surūpāṇi susamāhitamukhāgrāṇi akarālāni ceti śastrasaṃpat //

1.8.9

tatra vakraṃ kuṇṭhaṃ khaṇḍaṃ kharadhāraṃ atisthūlaṃ atitucchaṃ atidīrghaṃ atihrasvaṃ ityaṣṭau śastradoṣāḥ / ato viparītaguṇamādadīta anyatra karapatrāt taddhi kharadhāramasthicchedanārtham//

1.8.10

tatra dhārā bhedanānāṃ māsūrī lekhanānāmardhamāsūrī vyadhanānāṃ visrāvaṇānāṃ ca kaiśikī chedanānāmardhakaiśikīti //

1.8.11

baḍiśaṃ dantaśaṅkuścānatāgre / tīkṣṇakaṇṭakaprathamayavapatramukhyeṣaṇī (? gaṇḍūpadākāramukhī ca ) //

1.8.12

teṣāṃ pāyanā trividhā kśārodakataileṣu / tatra kṣārapāyitaṃ śaraśalyāsthicchedaneṣu udakapāyitaṃ māṃsacchedanabhedanapāṭaneṣu tailapāyitaṃ sirāvyadhanasnāyucchedaneṣu //

1.8.13

teṣāṃ niśānārthaṃ ślakṣṇaśilā māṣavarṇā dhārāsaṃsthāpanārthaṃ śālmalīphalakamiti //

1.8.14

bhavati cātra /

1.8.14_2

yadā suniśitaṃ śastraṃ romacchedi susaṃsthitam /

1.8.14_3

sugṛhītaṃ pramāṇena tadā karmasu yojayet //

1.8.15

anuśastrāṇi tu tvaksārasphaṭikakācakuruvindajalaukognikṣāranakhagojīśephālikāśākapatrakarīrabālāṅgulaya iti //

1.8.16

śiṣūnāṃ śastrabhīrūṇāṃ śastrābhāve ca yojayet /

1.8.16_2

tvaksārādicaturvargaṃ chedye ca buddhimān //

1.8.17

āhāryacchedyabhedyeṣu nakhaṃ śakyeṣu yojayet /

1.8.17_2

vidhiḥ pravakṣyate paścāt kṣāravahnijalaukasām //

1.8.18

ye syurmukhagatā rogā netravartmagatāśca ye /

1.8.18_2

gojīśephālikāśākapatrairvisrāvayettu tān //

1.8.19

eṣyeṣveṣaṇyalābhe tu bālāṅgulyaṅkurā hitāḥ /

1.8.19_2

śastrāṇyetāni matimān śuddhaśaikyāyasāni tu /

1.8.19_3

kārayet karaṇaprāptaṃ karmāraṃ karmakovidam //

1.8.20

prayogajñasya vaidyasya siddhirbhavati nityaśaḥ /

1.8.20_2

tasmāt paricayaṃ kuryācchastrāṇāṃ grahaṇe sadā //

1.8.20_1

iti suśrutasaṃhitāyāṃ sūtrasthāne śastrāvacāraṇīyo nāmāṣṭamo+adhyāyaḥ //

Commentaries (2)