The Compendium of Suśruta 1.8: aṣṭamo+adhyāyaḥ /
Suśrutasaṃhitā 1.8
- Language
- Sanskrit
aṣṭamo+adhyāyaḥ /
1.8.1
athātaḥ śastrāvacāraṇīyamadhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ //
1.8.2
yathovāca bhagavān dhanvantariḥ //
1.8.3
viṃśatiḥ śāstrāṇi tadyathā maṇḍalāgrakarapatravṛddhipatranakhaśastramudrikotpalapatrakārdhadhārasūcīkuśapatrāṭīmukhaśarārimaukhāntarmukhatrikūrcakakuṭhārikāvrīhimukhārāvetasapatrakabaḍiśadantaśaṅkveṣaṇya iti //
1.8.4
tatra maṇḍalāgrakarapatre syātāṃ chedane lekhane ca vṛddhipatranakhaśastramudrikotpalapatrakārdhadhārāṇi chedane bhedane ca sūcīkuśapatrāṭīmukhaśarārimukhāntarmukhatrikūrcakāni visrāvaṇe kuṭhārikāvrīhimukhārāvetasapatrakāṇi vyadhane sūcī ca baḍiśaṃ dantaśaṅkuścāharaṇe eṣaṇyeṣaṇe ānulobhye ca sūcyaḥ sīvane ityaṣṭavidhe karmaṇyupayogaḥ śastrāṇāṃ vyākkhyātaḥ //
1.8.5
teṣamatha yathāyogaṃ grahaṇasamāsopāyaḥ karmasuvakṣyate tatra vṛddhipatraṃ vṛntaphalasādhāraṇe bhāge gṛhṇīyādbhedanānyevaṃ sarvāṇi vṛddhipatraṃ maṇḍalāgraṃ ca kiṃciduttānena pāṇinā lekhane bahuśo+avacāryaṃ vṛntāgre visrāvaṇāni viśeṣeṇa tu bālavṛddhasukumārabhīrunārīṇāṃ rājñāṃ rājaputrāṇāṃ ca trikūrcakena visrāvayet talapracchāditavṛntamaṅguṣṭhapradeśinībhyāṃ vrīhimukhaṃ kuṭhārikāṃ vāmahastanyastāmitarahastamadhyamāṅgulyā+aṅguṣṭhaviṣṭabdhayā+abhihanyāt ārākarapatraiṣaṇyo mūle śeṣāṇi tu yathāyogaṃ kṛhṇīyāt //
1.8.6
teṣāṃ nāmabhirevākṛtayaḥ prāyeṇa vyākhyātāḥ //
1.8.7
tatra nakhaśastraiṣaṇyāvaṣṭāṅgule sūcyo vakṣyante (? pradeśinyagraparvapradeśapramāṇā mudrikā daśāṅgulā śarārimukhī sā ca kartarīti kathyate /) śeṣāṇi tu ṣaḍaṅgulāni //
1.8.8
tāni sugrahāṇi sulohāni sudhārāṇi surūpāṇi susamāhitamukhāgrāṇi akarālāni ceti śastrasaṃpat //
1.8.9
tatra vakraṃ kuṇṭhaṃ khaṇḍaṃ kharadhāraṃ atisthūlaṃ atitucchaṃ atidīrghaṃ atihrasvaṃ ityaṣṭau śastradoṣāḥ / ato viparītaguṇamādadīta anyatra karapatrāt taddhi kharadhāramasthicchedanārtham//
1.8.10
tatra dhārā bhedanānāṃ māsūrī lekhanānāmardhamāsūrī vyadhanānāṃ visrāvaṇānāṃ ca kaiśikī chedanānāmardhakaiśikīti //
1.8.11
baḍiśaṃ dantaśaṅkuścānatāgre / tīkṣṇakaṇṭakaprathamayavapatramukhyeṣaṇī (? gaṇḍūpadākāramukhī ca ) //
1.8.12
teṣāṃ pāyanā trividhā kśārodakataileṣu / tatra kṣārapāyitaṃ śaraśalyāsthicchedaneṣu udakapāyitaṃ māṃsacchedanabhedanapāṭaneṣu tailapāyitaṃ sirāvyadhanasnāyucchedaneṣu //
1.8.13
teṣāṃ niśānārthaṃ ślakṣṇaśilā māṣavarṇā dhārāsaṃsthāpanārthaṃ śālmalīphalakamiti //
1.8.14
bhavati cātra /
1.8.14_2
yadā suniśitaṃ śastraṃ romacchedi susaṃsthitam /
1.8.14_3
sugṛhītaṃ pramāṇena tadā karmasu yojayet //
1.8.15
anuśastrāṇi tu tvaksārasphaṭikakācakuruvindajalaukognikṣāranakhagojīśephālikāśākapatrakarīrabālāṅgulaya iti //
1.8.16
śiṣūnāṃ śastrabhīrūṇāṃ śastrābhāve ca yojayet /
1.8.16_2
tvaksārādicaturvargaṃ chedye ca buddhimān //
1.8.17
āhāryacchedyabhedyeṣu nakhaṃ śakyeṣu yojayet /
1.8.17_2
vidhiḥ pravakṣyate paścāt kṣāravahnijalaukasām //
1.8.18
ye syurmukhagatā rogā netravartmagatāśca ye /
1.8.18_2
gojīśephālikāśākapatrairvisrāvayettu tān //
1.8.19
eṣyeṣveṣaṇyalābhe tu bālāṅgulyaṅkurā hitāḥ /
1.8.19_2
śastrāṇyetāni matimān śuddhaśaikyāyasāni tu /
1.8.19_3
kārayet karaṇaprāptaṃ karmāraṃ karmakovidam //
1.8.20
prayogajñasya vaidyasya siddhirbhavati nityaśaḥ /
1.8.20_2
tasmāt paricayaṃ kuryācchastrāṇāṃ grahaṇe sadā //
1.8.20_1
iti suśrutasaṃhitāyāṃ sūtrasthāne śastrāvacāraṇīyo nāmāṣṭamo+adhyāyaḥ //
Commentaries (2)
- Bhānumatī — Cakrapāṇidatta, Sanskrit
- Nibandhasaṅgraha — Ḍalhaṇa, Sanskrit