Pramāṇa · Search · About · API

The Compendium of Suśruta 10.2.1

Nibandhasaṅgraha 10.2.1

Language
Sanskrit

10.2.1

athāta ityādi | śastrāṇāmavacāraṇaṃ yasminnadhyāye'sti sa śastrāvacāraṇīya , ta vyākhyāsyāma | 1 | kiyanti punastāni śastrāṇītyāha- viṃśatirityādi |- maṇḍalāgrādīni maṇḍalāgre dve sūcyastisra ityādyavāntarabhedena tu bahūnyapi syuḥ | tāni nāmabhirnirdiśatumāha- tadyathā maṇḍalāgretyādi | - 'teṣāṃ nāmabhirevākṛtaya prāyeṇa vyākhyātā' tathā 'nakhaśastreṣaṇyavaṣṭāṅgule' ityādivākyena śastrāṇāmākāra pramāṇa ca yadyapyagre vakṣyati, tathā'pīhaiva parataṃtroktaṃ śastrākārapramāṇalakṣaṇaṃ sukhāvabodhārthamupadiśyāma | maṇḍalāgramiti maṇḍalamivāgraṃ yasya tanmaṇḍalāgraṃ, tacca dvividham | taithāhi, - "yadagre maṇḍalaṃ vṛttaṃ kṣurasasthānameva vā (ca) | maṇḍalāgrasya jānīyāt pramāṇaṃ tu paḍaṅgulam-" iti | dvidhā maṇḍalāgraṃ-paḍaṅgulapramāṇamekaṃ vṛttamukhaṃ, dvitīyaṃ kṣurākāram | kairapatramiti karavat patraṃ yasya tat karapatraṃ, yathā karo'ṅgulibhirācito bhavati tadvadyat kaṇṭakairācitaṃ syāttat karapatramucyate, anye tu karapatraśastraṃ karapatrākārameva, tacca dvādaśāṅgulaṃ tantrāntaravacanāt; nanu, yadi tantrāntarāttadvādaśāṅgulaṃ karapatramucyate tarhi svatantre virodha, kuta 2 svatantre karapatrasya nirdiṣṭapramāṇatvāt; 'śeṣāṇi tu ṣaḍaṅgulāni-' ityanena vākyena paḍaṅgulameva karapatraṃ syānna dvādaśāṅgulam | naivaṃ, 'teṣā nāmabhirevākṛtaya' prāyeṇa vyākhyātā'-ityasmāt sūtrāt prāya.śabdo'nuvartate, tenāyamartha --śeṣāṇi prāyeṇa ṣaḍaṅgulāni, evaṃ śastramāne'nyatrāpyavirodhaḥ |

Linked texts (1)