Pramāṇa · Search · About · API

The Compendium of Suśruta 2.8: aṣṭamo+adhyāyaḥ/

Suśrutasaṃhitā 2.8

Language
Sanskrit

aṣṭamo+adhyāyaḥ/

2.8.1

athāto mūḍhagarbhanidānaṁ vyākhyāsyāmaḥ//

2.8.2

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ//

2.8.3

grāmyadharmayānavāhanādhvagamanapraskhalanaprapatanaprapīḍānadhāvanābhighātaviṣamaśayanāsanopavāsavegābhighātātirūkṣakaṭutiktabhojanaśokātikṣārasevanātisāravamanavirecanapreṅkholanājīrṇagarbhaśātanaprabhṛtibhirviśeṣairbandhānānmucyate garbhaḥ, phalamiva vṛntabandhanādabhighātaviśeṣaiḥ; sa vimuktabandhano garbhāśayamatikramya yakṛtplīhāntravivarairavasraṁsamānaḥ koṣṭhasaṁkṣobhamāpādayati, tasyā jaṭharasaṁkṣomādvāyurapāno mūḍhaḥ pārśvabastiśīrṣodarayoniśūlānāhamūtrasaṅgānāmanyatamamāpādya garbhaṁ †cyāvayati taruṇaṁ śoṇitasrāveṇa; tameva kadācidvivṛddhamasamyagāgatamapatyapathamanuprāptamanirasyamānaṁ viguṇāpānasaṁmohitaṁ garbhaṁ mūḍhagarbhamityācakṣate//

2.8.4

tataḥ kīlaḥ† pratikhuro bījakaḥ parigha iti/ tatra ūrdhvabāhuśiraḥpādo yo yonimukhaṁ niruṇaddhi kīla iva sa kīlaḥ; niḥsṛtahastapādaśirāḥ kāyasaṅgī pratikhuraḥ; yo nirgacchatyekaśirobhujaḥ sa bījakaḥ; yastu parigha iva yonimukhamāvṛtya tiṣṭhati sa parighaḥ; iti caturvidho bhavatītyeke bhāṣante/ tattu na samyak; kasmāt sa yadā viguṇānilaprapīḍito+apatyapathamanekadhā prapadyate tadā saṅkhyā hīyate//

2.8.5

tatra kaściddvābhyāṁ sakthibhyāṁ yonimukhaṁ pratipadyate; kaścidābhugnaikasakthirekena; kaścidābhugnasakthiśarīraḥ sphigdeśena tiryagāgataḥ; kaściduraḥpārśvapṛṣṭhānāmanyatamena yonidvāraṁ pidhāyāvatiṣṭhate; antaḥpārśvāpavṛttaśirāḥ kaścidekena bāhunā; kaścidābhugnaśirā bāhudvayena; kaścidābhugnamadhyo hastapādaśirobhiḥ; kaścidekena sakthnā yonimukhaṁ pratipadyate+apareṇa pāyum; ityaṣṭavidhā mūḍhagarbhagatiruddiṣṭā samāsena//

2.8.6

tatra dvāvantyāvasādhyau mūḍhagarbhau, śeṣānapi †viparītendriyārthākṣepakayonibhraṁśasṁvaraṇamakkallaśvāsakāsabhramanipīḍitān pariharet//

2.8.7

†bhavanti cātra kālasya pariṇāmena muktaṁ vṛntādyathā paham/ prapadyate svabhāvena nānyathā patituṁ dhruvam//

2.8.8

evaṁ kālaprakarṣeṇa mukto nāḍīnibandhanāt/ garbhāśayastho yo garbho jananāya prapadyate//

2.8.9

kṛmivātābhighātaistu tadevopadrutaṁ phalam/ patatyakāle+api yathā tathā syādgarbhavicyutiḥ//

2.8.10

ācaturthāttato māsāt prasravedgarbhavicyutiḥ†/ tataḥ sthiraśarīrasya pātaḥ pañcamaṣaṣṭhayoḥ//

2.8.11

pravidhyati śiro yā tu śītāṅgī nirapatrapā/ nīloddhatasirā hanti sā garbhaṁ sa ca tāṁ tathā//

2.8.12

garbhāspandanamāvīnāṁ praṇāśaḥ śyāvapāṇḍutā/ bhavatyucchvāsapūtitvaṁ †śūlaṁ cāntarbhṛte śiśau//

2.8.13

mānasāgantubhirmāturupatāpaiḥ prapīḍitaḥ/ garbho vyāpadyate kukṣau vyādhibhiśca prapīḍitaḥ//

2.8.14

†bastamāravipannāyāḥ kukṣiḥ praspandate yadi/ tatkṣaṇājjanmakāle taṁ pāṭayitvoddharedbhiṣak//

2.8.14_1

iti suśrutasaṁhitāyāṁ nidānasthāne mūḍhagarbhanidānaṁ nāmāṣṭamo+adhyāyaḥ //8//

Commentaries (1)