The Compendium of Suśruta 3.5.27
Suśrutasaṃhitā 3.5.27
- Language
- Sanskrit
3.5.27
ta ete sandhayo+aṣṭavidhāḥ---††korolūkhalasāmudgaprataratunnasevanīvāyasatuṇḍamaṇḍalaśaṅkhāvartāḥ/ teṣāmaṅgulimaṇibandhagulphajānukūrpareṣu korāḥ sandhayaḥ, kakṣāvaṅkṣaṇadaśaneṣūlūkhalāḥ, †aṁsapīṭhagudabhaganitambeṣu sāmudgāḥ, grīvāpṛṣṭhavaṁśayoḥ pratarāḥ, śiraḥkaṭīkapāleṣu tunnasevanyaḥ, †hanorubhayatastu vāyasatuṇḍaḥ, kaṇṭhahṛdayanetraklomanāḍīṣu maṇḍalāḥ, śrotraśṛṅgāṭakeṣu śaṅkhāvartāḥ/ teṣāṁ nāmabhirevākṛtayaḥ prāyeṇa vyākhyātāḥ// [††'tatra korā nāma sandhayo bahuveṣṭāḥ, uttānakoragarbheṣvasthiprānteṣu utsedhavatāmasthibhāgānāṁ sandhānarūpāḥ/ udūkhalā nāma sandhayo+api bahuceṣṭāḥ, udūkhalavadgabhīraprāyeṣvasthibhāgeṣu itarāsthimuṇḍasandhānarūpāḥ/ teṣu hi svodūkhalānāśritya abhito vivartante tāni tānyasthīni, yathā---kakṣāvaṅkṣaṇasandhiṣu/ daśanodūkhalāstu sthirāḥ sandhayaḥ pṛthageva mantavyāḥ/ sāmudgā nāma samudganirmāpakā iva sandhayo+alpaceṣṭāḥ/ te ca śroṇicakrāṁsacakrādiṣu dṛśyāḥ/ pratarā nāma prataraṇaśīlairiva īṣaccalaiḥ samatalāṁśābhyāṁ parasparasaṁhitairasthikhaṇḍairnirmitāḥ sandhayaḥ/ tunnasevanyo nāma---parasparāpīḍanairdanturadhārādibhirnirmitāḥ kapālāntarālāḥ sandhayaḥ/ te śiraḥkapāleṣu dṛśyāḥ, kaṭikapāleṣu ca prāgyauvanāt/ vāyasatuṇḍākhyastu sandhiḥ adhohanumuṇḍayoḥ śaṅkhāsthigatābhyāṁ hanusandhisthālakābhyāṁ sandhānānmukhavyādānādisampādakaḥ, sa tu korasandhereva khallakorākhyo bhedo yugmarūpaḥ, tasya koragrahaṇenaiva grahaṇamiti sūkṣmadṛśaḥ/ maṇḍalaśaṅkhāvartāḥ punaḥ kramāt śvāsapathakarṇaśaṣkulīgatāstaruṇāsthisandhayaḥ'(pratyakṣaśārīra pra. bhā. pṛ. 114-117.)/)]
Commentaries (1)
- Nibandhasaṅgraha — Ḍalhaṇa, Sanskrit