The Compendium of Suśruta 5.4.34
Suśrutasaṃhitā 5.4.34
- Language
- Sanskrit
5.4.34
tatra darvīkarāḥ kṛṣṇasarpo, mahākṛṣṇaḥ, kṛṣṇodaraḥ śvetakapoto, mahākapoto, balāhako, mahāsarpaḥ, śaṅkhakapālo†, lohitākṣo, gavedhukaḥ, parisarpaḥ, khaṇḍaphaṇaḥ, kakudaḥ, padmo, mahāpadmo, darbhapuṣpo, dadhimukhaḥ, puṇḍarīko, bhrūkuṭīmukho, viṣkiraḥ, puṣpābhikīrṇo, girisarpaḥ, ṛjusarpaḥ, śvetodaro, mahāśirā, alagarda, aśīviṣa iti (1); maṇḍalinastu ādarśamaṇḍalaḥ, śvetamaṇḍalo, raktamaṇḍalaḥ, citramaṇḍalaḥ, pṛṣato, rodhrapuṣpo, milindako, gonaso, vṛddhagonasaḥ, panaso, mahāpanaso, veṇupatrakaḥ, śiśuko madanaḥ, pālindiraḥ, piṅgalaḥ†, tantukaḥ puṣpapāṇḍuḥ, ṣaḍaṅgo, agniko babhruḥ, kaṣāyaḥ, kaluṣaḥ pārāvato, hastābharaṇaḥ, citrakaḥ, eṇīpada iti (2); rājimantastu puṇḍarīko rājicitro, aṅgularājiḥ, bindurājiḥ, kardamakaḥ, tṛṇaśoṣakaḥ, sarṣapakaḥ śvetahanuḥ, darbhapuṣpaścakrako, godhūmakaḥ, kikkisāda iti (3); nirviṣāstu galagolī, śūkapatro, ajagaro, divyako, varṣāhikaḥ, puṣpaśakalī, jyotīrathaḥ, kṣīrikāpuṣpako, ahipatāko, andhāhiko, gaurāhiko, vṛkṣeśaya iti (4); vaikarañjāstu trayāṇāṃ darvīkarādīnāṃ vyatikarājjātāḥ, tadyathā mākuliḥ, poṭagalaḥ, snigdharājiriti/ tatra kṛṣṇasarpeṇa gonasyāṃ vaiparītyena vā jāto mākuliḥ; rājilena gonasyāṃ vaiparītyena vā jātaḥ poṭagalaḥ; kṛṣṇasarpeṇa rājimatyāṃ vaiparītyena vā jātaḥ snigdharājiriti/ teṣāmādyasya pitṛvadviṣotkarṣo, dvayormātṛvadityeke (5); trayāṇāṃ vaikarañjānāṃ punardivyelakarodhrapuṣpakarājicitrakapoṭagalapuṣpābhikīrṇadarṇadarbhapuṣpavellitakāḥ sapta; teṣāmādyāstrayo rājilavat, śeṣā maṇḍalivat, evameteṣāṃ sarpāṇāmaśītirvyākhyātā//