Pramāṇa · Search · About · API

The Compendium of Suśruta 6.9: navamo+adhyāyaḥ/

Suśrutasaṃhitā 6.9

Language
Sanskrit

navamo+adhyāyaḥ/

6.9.1

athāto vātābhiṣyandapratiṣedhaṃ vyākhyāsyāmaḥ//

6.9.2

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ//

6.9.3

purāṇasarpiṣā snigdhau syandādhīmanthapīḍitau/
svedayitvā yathānyāyaṃ sirāmokṣeṇa yojayet//

6.9.4

saṃpādayedbastibhistu samyak snehavirecitau/
tarpaṇaiḥ puṭapākaiśca dhūmairāścyotanaistathā//

6.9.5

nasyasnehaparīṣekaiḥ śirobastibhireva ca/
vātaghnanūpajalajamāṃsāmlakvāthasecanaiḥ//

6.9.6

snehaiścaturbhiruṣṇaiśca tatpītāmbaradhāraṇaiḥ/
payobhirvesavāraiśca sālvaṇaiḥ pāyasaistathā//

6.9.7

bhiṣak saṃpādayedetāvupanāhaiśca pūjitaiḥ/
grāmyānūpaudakarasaiḥ snigdhaiḥ phalarasānvitaiḥ//

6.9.8

susaṃskṛtaiḥ payobhiśca tayorāhāra iṣyate/
tathā copari bhaktasya sarpiḥpānaṃ(pāne) praśasyate†//

6.9.9

triphalākvāthasaṃsiddhaṃ kevalaṃ jīrṇameva vā/
siddhaṃ vātaharaiḥ kṣīraṃ prathamena gaṇena vā//

6.9.10

snehāstailādvinā siddhā vātaghnaistarpaṇe hitāḥ/
snaihikaḥ puṭapākaśca dhūmo nasyaṃ ca tadvidham//

6.9.11

nasyādiṣu sthirākṣīramadhuraistailamiṣyate/
eraṇḍapallave mūle tvaci vā++ājaṃ payaḥ śṛtam//

6.9.12

kaṇṭakāryāśca mūleṣu sukhoṣṇaṃ secane hitam/
saindhavodīcyayaṣṭyāhvapippalībhiḥ śṛtaṃ payaḥ//

6.9.13

hitamardhodakaṃ seke tathā++āścyotanameva ca/
hrīberavakramañjiṣṭhodumbaratvakṣu sādhitam//

6.9.14

sāmbhaśchāgaṃ payo vā+api śūlāścyotanamuttamam/
madhukaṃ rajanīṃ pathyāṃ devadāruṃ ca peṣayet//

6.9.15

ājena payasā śreṣṭhamabhiṣyande tadañjanam/
gairikaṃ saindhavaṃ kṛṣṇāṃ nāgaraṃ ca yathottaram//

6.9.16

dviguṇaṃ piṣṭamadbhistu guṭikāñjanamiṣyate/
snehāñjanaṃ hitaṃ cātra vakṣyate tadyathāvidhi//

6.9.17

rogo yaścānyatovāto yaśca mārutaparyayaḥ/
anenaiva vidhānena bhiṣak tāvapi sādhayet//

6.9.18

pūrvabhaktaṃ hitaṃ sarpiḥ kṣīraṃ vā+apyatha bhojane/
vṛkṣādanyāṃ kapitthe ca pañcamūle mahatyapi//

6.9.19

sakṣīraṃ karkaṭarase siddhaṃ cātra ghṛtaṃ pibet/
siddhaṃ vā hitamatrāhuḥ pattūrārtagalāgnikaiḥ//

6.9.20

sakṣīraṃ meṣaśṛṅgyā vā sarpirvīratareṇa vā/
saindhavaṃ dāru śuṇṭhī ca mātuluṅgaraso ghṛtam//

6.9.21

stanyodakābhyāṃ kartavyaṃ śuṣkapāke tadañjanam/
pūjitaṃ sarpiṣaścātra pānamakṣṇośca tarpaṇam//

6.9.22

ghṛtena jīvanīyena nasyaṃ tailena cāṇunā/
pariṣeke hitaṃ cātra payaḥ śītaṃ sasaindhavam//

6.9.23

rajanīdārusiddhaṃ vā saindhavena samāyutam/
sarpiryutaṃ stanyaghṛṣṭamañjanaṃ vā mahauṣadham//

6.9.24

vasā vā++ānūpajalajā saindhavena samāyutā/
nāgaronmiśritā kiñcicchuṣkapāke tadañjanam//

6.9.25

pavanaprabhavā rogā ye keciddṛṣṭināśanāḥ/
bījenānena matimān teṣu karma prayojayet//

6.9.25_1

iti suśrutasaṃhitāyāmuttratantrāntargate śālākyatantre vātābhiṣyandapratiṣedho nāma navamo+adhyāyaḥ //9//

Commentaries (1)

Linked texts (1)