Amritasagara 40.44
Amṛtasāgara 40.44
- Language
- Sanskrit
40.44
dūṣīviṣa lakṣaṇa
jīrṇaṃ viṣagnauṣadhibhirhataṃ vā dāvāgnivātātapaśoṣitaṃvā
svabhāvato vā guṇaviprahīnaṃ viṣaṃ hi dūṣīviṣatāmupaiti 1
6 nakradaṣṭa lakṣaṇa-śarīrameṃ dāha, aura daṃśasthānapara pīḍā yukta śotha
ho to viṣahare magarakā kāṭā jāno
7 jalaukādaṣṭa lakṣaṇa-daṃśasthānapara kaṃḍū yukta śotha, jvara aura mūrcchā
ho to jalaukā ( joṃka ) ke kāṭanekā viṣa jāno
8 pallidaṣṭa lakṣaṇa-daṃśasthānapara dāha tathā pīḍāyukta śotha hokara
śarīrase pasīnā nikale to pallī ( chipakalī=viṣamarā ) ke kāṭanekā viṣa jāno
9 śatapadadaṣṭa lakṣaṇa-kanakhajūrake daṃśameṃ pasīnā, pīr̤ā aura dāha
10 maśakadaṣṭa lakṣaṇa-daṃśasthānapara khāja, śotha aura manda manda pīḍā
ho to maccharakā kāṭā jāno
11 vanamaśakadaṣṭa lakṣaṇa-viṣahare vanamaccharake kāṭanese daṃśasthānapara
12 saviṣamakṣikādaṣṭa lakṣaṇa-viṣaharī makkhī yā aura makkhīke
kāṭā huā manuṣyamaraṇaprāya ariṣṭa pātā hai yā marajātā hai
13 siṃhavyāghrādidaṣṭa lakṣaṇa-siṃhavyāghrādike kāṭanese daṃśasthānameṃ
14 unmattaśvānādidaṣṭa lakṣaṇa-pāgala kutte tathā sayārake kāṭanese usa
daṃśasthānase śyāmaraktakā bahāva, hṛdaya tathā śarīrameṃ pīr̤ā, jvara, aṃgameṃ
jakar̤āva, tṛṣā, varṇaviparyaya, cakkara, dāha, daṃśasthānapara khāja, śotha,
unmatta śvānādiparīkṣā-jisa śvāna yā śṛgālake mukhase lāra gire,
aṃdha tathā bahirahokara cahum̐ ora bhāgatā phire, pūm̐cha sīdhī hojāve, jisakī
ṭuḍḍī, gardana, śira adhika pīḍitahonese mukha nīce ko hī rahe to use
unmatta ( pāgala=bāvarā =divānā ) jāno
śvānadaṣṭaasādhya lakṣaṇa-jisako pāgala kuttā kāṭe, usa puruṣako
jala, kāca, tailādimeṃ kuttā dīkha par̤e, usake dekhatehī pukārane lage,
iti śrīamṛtasāgare nidānakhaṇḍe sthāvarajaṃgamavipalakṣaṇanirūpaṇaṃ
nāma catuścatvāriṃśastaraṃgaḥ
Linked texts (1)
- Mādhavacikitsā — Mādhava Bhaṭṭa, Sanskrit