Amritasagara 56.24
Amṛtasāgara 56.24
- Language
- Sanskrit
56.24
tathā 12--javākhāra, vāyaviḍaṃga, pippalī, kaṇagacakī jaḍa, amalaveta aura ina sabase dūnī harrakī chāla ina sabakā cūrṇa gur̤ake sātha
khilāo to plīhāroga dūra ho
tathā 13--pippalī, soṃṭha, dātyūṇī aura ina sabase dūnī harrakī chāla
ina sabakā cūrṇa gur̤ake sātha khilāo to plīhā dūra ho
tathā 14--vāyaviḍaṃga, citraka, indrāyaṇakī jar̤a ina sabake barābara
sāṃṭhīkī jaḍa aura vāya viḍaṃga inase dūnī devadāru, tigunī soṃṭha, aura
caugunī dātyūṇī lekara cūrṇa banāo, isameṃse 1 ṭaṃka cūrṇa nitya uṣṇa
jalake sātha khilāo to plīhā dūra ho
tathā 15-śuddha bhilāvām̐; harrakī chāla aura jīrekā cūrṇa kara ina
sabake barābara gur̤a milāo, 5 ṭaṃka nitya khilānese plīhā dūra hogā
tathā 16--lahasana, pīpalāmūla, harrakī chāla inakā 2 ṭaṃka cūrṇa gomūtrake sātha nitya khilāo to plīhā dūra ho, ye cakradattameṃ likhe haiṃ
tathā 17--rohiṃsakī jaḍa, harrakī chāla aura soṃṭakā 2 ṭaṃka cūrṇa
gomūtrake sātha nitya khilāo to udararoga, prameha, kapha arśa, kuṣṭha
tathā 18--sāṃbharanona, rāī, haldī ṭake ṭake bharakā cūrṇa 100 ṭake
bhara chāṃchake sātha cikane ghaḍemeṃ bharake 15 dinataka galāvo paścāt 12
dinataka 2 ṭaṃka nitya pilāo to plīhā roga dūra ho, ise takrasaṃdhānatathā 19--100 ṭakebhara rohisa aura 4 sera berīkī jaḍako kūṭake
16 sera pānīmeṃ auṭāo cauthāī (4 sera ) raha jānepara chānakara
1 sera gaukā ghṛta aura 4 sera bakarīke dūdhameṃ milā do tadanaṃtara soṃṭha,
sāṃṭhīkī jar̤a, tuṃburu, vāyaviḍaṃga, javākhāra, pohakaramūla, jhāūkī
cūrṇa uparyukta drava padārtha (kvātha ghī dūdha ) meṃ ḍālakara maṃda maṃda āṃcase
auṭāvo, dugdha ādi auṣadha jala kara ghī mātraraha jānepara chānakara do
yā tīna ṭaṃkanitya khilāvo to plīhā, udararoga, pāṃḍu, kukṣiśūla,
aruci, baddhakoṣṭha, atisāra, vamana aura viṣamajvara ye saba roga
dūra hoṃge, ise mahārohita ghṛta kahate haiṃ, isake bhakṣaka rogīko pathyase
tathā 20-100 ṭakebhara citrakake kvāthameṃ 200 ṭakebhara kāṃjī kā
pānī,400ṭakebhara dahīkā maṭṭhā aura1serabhara ghī ina sabako ekatrakarake
yaha auṣadhi milāve-pīpala pīpalāmūla, cavya, citraka, soṃṭha, javākhāra,
tālīsapatra, seṃdhānona, donoṃ jīre, donoṃ haldī ye pratyeka ṭake ṭake
tadanaṃtara ina saba padārthoṃko manda 2 āṃca dekara ghṛtamātra rahajānepara
ānāha,pāṃḍu, aruci, śotha, viṣamajvara, maṃdāgni aura mūtrāśayake samasta
vṛndameṃ likhā hai
viśeṣataḥ-yakṛta aura plīhā, donoṃ rogoṃpara eka samāna hī cikitsā
jānanā cāhiye
hṛdroga yatna 1-baheḍeke bakkalakā 2 ṭaṃka cūrṇa nitya dūdha ghī yā
gur̤ake pānīke sātha pilāo to hṛdroga, jīrṇajvara aura raktapitta ye
tīnoṃ dūra hoṃge
tathā 2-harrekīchāla, vaca, rāsnā. pipalī, soṃṭha, kacūra, pohakaramūla
ina sabakā 2 ṭaṃka cūrṇa nitya jalake sātha sevana karāvo to hṛdroga
dūra hogā
tathā 3-hariṇake sīṃgakā puṭapāka karake gauke ghīke sātha khilāo
to śūla aura hṛdroga donoṃ dūra hoṃge
tathā 4-khareṃṭī, gaṃgeranavṛkṣakī chāla aura kāhūvṛkṣakī chāla,
tathā mulahaṭī ina sabake 2 ṭaṃka cūrṇakā kvātha nitya pilāo to
hṛdroga, vātarakta, raktapitta ye saba dūra hoṃge, ye saba yatna bhāvaprakāśameṃ likhe haiṃ
tathā 5-kūṭa aura vāyaviḍaṃgakā 2 ṭaṃka cūrṇa gomūtrake sātha khilāo
to hṛdayake kṛmi jhaḍake hṛdroga dūra hoṃge
iti śrīamṛtasāgare cikitsākhaṇḍe yakṛtplīhāhṛdrogayatnanirūpaṇaṃ nāmacaturviṃśatitamastaraṃgaḥ