Amritasagara 67.36

67.36

tathā 6-yava, gehūm̐, yā cāvalakā sattū miśrīke sātha khilāo to
amlapitta śānta hogā
tathā 7--jau (yava), aḍūsā, āṃvalā, taja, patraja, aura ilāyacīkā kvātha madhuke sātha pilāo to amlapitta dūra ho
tathā 8--gurca, niṃbachāla, paṭolakā kvātha madhuke saṃyogase pilāo
to amlapitta dūra hogā
tathā 9-ar̤ūsā, gurca, pittapāpar̤ā, cirāyatā nīmakī chāla, jalabhaṃgarā, triphalā aura kulthīke kvāthameṃ madhu ḍālakara pilāo to amla
pitta dūra ho| ise daśāṃgakvātha kahate haiṃ
tathā 10--bhojanake paścāt āṃvalekā rasa pilāo to amlapitta,
vamana, aruci, dāha, timira moha aura mūtradoṣa ye saba roga dūra hokara
vṛddha bhī taruṇa jāvegā
tathā 11-pakke peṭhekī chāla aura bīja nīkālakara kūṭake 100
ṭake bhara rasa nikālo, yaha rasa 100 ṭakebhara godagdha, 8 ṭakebhara āṃvalekā cūrṇa, āṭha ṭake bhara miśrī aura 8 ṭake bhara goghṛtake sātha miṭṭīke
barttanameṃ ḍālakara maṃda maṃda ām̐case pakāo aura auṭate auṭate avalehakī cāsanī sadṛśa ho jānepara utāra kara 5 ṭaṃkabhara yā 1 ṭakebhara
nitya khilāo to amlapitta dūra ho
tathā 12--nāriyalakā khoparā chīlakara kharalameṃ mahīna pīso aura
gauke dūdhameṃ ḍālakara khovā banāo aura khoparese caugune binoleke
rasameṃ śakkarakī cāsanī banākara ukta khovemeṃ milādo, tadanaṃtara
dhaniyāṃ| pīpalāmūla, taja, patraja nāgakeśara aura ilāyacī ye saba eka
sabako bhalī bhāṃti miśrita kara 5 ṭaṃka yā eka ṭake pramāṇakī
goliyāṃ banākara 1 golī nitya khilāo to amlāpitta, raktapitta
bhāvaprakāśameṃ likhe haiṃ
tathā 13-1 bhāga drākṣā (dhokara bīje nikāla do) kā gūdā, 1
bhāga baḍī haraṃkī chālakā cūrṇa aura 2 bhāga miśrī ina tīnoṃko
kharalakara 1 ṭaṃka pramāṇakī goliyāṃ banālo aura 1 golī nitya
khilāo to amlapitta, hṛdaya tathā kaṇṭhakī dāha, tṛṣā, mūrcchā,
cakkara, maṃdāgni aura āmavāta ye saba roga dūra hoṃge | ise
drākṣādiguṭikā kahate haiṃ
tathā 14-soṃṭha, kālī mirca, pippalī, triphalā, ilāyacī, nāgaramothā, vāyaviḍaṃga aura patraja ye saba tulya bhāga, ina sabake samāna
lauṃga, ina sabake dūnī nisota tathā ina samasta auṣadhoṃke samāna
miśrī lekara sabakā kapar̤achāna cūrṇa karaḍālo, jo isameṃse 2 ṭaṃka
cūrṇa śītala jalake sātha sevana karāo to amlapitta dūra ho, ise
avipattaka cūrṇa kahate haiṃ
visarparogayatna 1-vamana, virecana, raktamocana aura auṣadhoṃkā
lepa, auṣadhiyoṃkā tela lagānā ye pratyeka kārya visarparogako naṣṭa
karanevāle haiṃ
vātajavisarparogayatna 2-rāsnā, kamalagaṭṭhā, devadāru, khareṃḍī, rakta
candana, mahuā ina sabako dūdha yā ghṛtameṃ mahīna pīsakara lepa karo to
vātajavisarpa dūra ho
pittajavisarpa yatna 3-kiśore, siṃghāḍe, kamalagaṭṭe, jalakā sevāra
( kāī ) aura raktacandana ina sabako dhoye hue goghṛtameṃ kharala karake
yā śītala jalameṃ mahīna pīsakara lepa karo to pittajavisarpa,
dūra ho
kaphajavisarpa yatna 4-triphalā, kamala gaṭṭe, khaśa, lajanī ( lajālū )
javāsā, kaneramūla aura narasalakī jar̤ako jalameṃ mahīna pīsakara lepa
karo to kaphakā visarpa dūra ho
visarpamātrayatna 5-sirasakī jar̤a, mulahaṭī, raktacandana, ilāyacī'
achaḍa, tagara, tīnoṃ haldī aura netravālā ina sabako jalameṃ pīsakara
lepa karo to visarpamātra dūra ho
tathā 6-cirāyatā, aḍūsā, kuṭakī, paṭola, triphalā, raktacandana aura
nīmakī chāla inake 2 ṭaṃka cūrṇakā kvātha pilāo to visarpa, dāha,
jvara, śodha, khāja, phor̤e aura vamana ina sabakā śamana hogā
tathā 7-satānyūke bakkala, kaṇagaca, kalahārīkī jar̤a, thūharakā dūdha,
ākakā dūdha, citraka, jalabhaṃgarā, haldī, siṃgīmuharā ye saba ṭake ṭake
iti śrīamṛtasāgare cikitsākhaṇḍe śītapittoddardakuṣṭhāmlapittavisarparogoṇāṃ
yatnanirūpaṇaṃ nāma ṣaṭtriṃśastaraṃgaḥ