Arogyacintamani (Damodaramishra) 68.38

68.38

dāhaśītārucistambhasvedatṛṇamohavāntayaḥ
liptatiktāsyatātandrākāsāḥ pittakaphajvare
sandhyasthimūrdhahṛdayārtividāhaśaityatandrābhramālapanajāḍyavipākamūrcchāḥ
tṛḍjāgaraśvasanakāsagalāṅgasādasnigdhāsyamaunamalasaṅgamadādiceṣṭāḥ
kaṇṭhasvano'rtisahite śravaṇe ca jihvā
dagdhā kharā ca nayane sutabhugmarakte
1tvaṅnāsikoṣṭhamasitāruṇamasrapittavāntistridoṣajanite vikalastvasādhyaḥ
abhicārābhighātābhyāmabhiṣaṅgācca śāpataḥ
āganturjāyate doṣairyathāsvaṃ taṃ vinirdiśet
sājīrṇe'nyajvare vāntirlaṅghanaṃ tu bale sadā
ṛte'nilaśramakrodhaśokakāsakṣayodbhavān
kṣuttṛṇamalānulomatvaṃ lāghavaṃ sādhu laṅghite
śoṣatandrābhramālpāmnirukkumāstvatilaṅghite
laṅghitāya hitā peyā dinānte pācayaiḥ kṛtā
saviśvadhānyamaṇḍo vā śālyannaṃ mudgayūṣikā
vātaśleṣmottare'mbvuṣṇaṃ dadyāt paitte2 śṛtaṃ himam
tṛḍdāhe3 parpaṭośīracandanābddāmbuviśvajam || ṣaḍaṅgodakam
pācanaṃ śamanaṃ vāpi kaṣāyaṃ saptame dine
nirvātasthasya kartavyaṃ svedanaṃ tvaṅgamardake
staimityamarucistṛṣṇā vidāhaḥ sarvaparvaruk
glāniśca mūtrabāhulyaṃ jvarasyāmasya lakṣaṇam
jvaravego'dhikastṛṣṇā 4pralāpaḥ śvasanaṃ bhramaḥ
malapravṛttirutkleśaḥ pacyamānasya lakṣaṇam
jvare'ṣṭāṃśāvaśeṣaḥ syāt kvātho dvinnaśca bheṣajāt
1tathā nāgaradhānyākaṃ dve vyāghryau dāru pācanam
sarvajvareṣu
dhātrīdrākṣāmbubhūnimbakvāthaḥ syāt pācanaṃ jvare
paittike kaṭukānimbadrākṣāmadhukajo'pi vā
bilvādyairghanatiktendrayavakṣaudrakaṇādibhiḥ
pācanaṃ vā'nilādyutthe jvare syānmiśraje matam
mṛdau jvare laghau dehe śithileṣu maleṣu ca
pakvaṃ doṣaṃ vijānīyāttadā2 saṃśamanaṃ pibet
atha vātajvare
śārivā pippalī drākṣāśatapuṣpāhareṇavaḥ
śāliparṇyamṛtādrākṣāpaṭolakasamānvitāḥ
rāsnāmadhukaśamyākakā3maryaḥ4 śālmalī balā
kvāthāḥ ślokārthakā vātajvaraghnāḥ syurguḍānvitāḥ
pāṭhāpaṭoladadrughna5śīghrakuṣṭharubūkajaiḥ
saviśvakāñjikairmūlairlepo mūrdhavyathāpahaḥ
iti vātajvarasaṃśamanam
atha pittaje jvare
pittajvaraṃ tu duḥsparśākirātāmbudaparpaṭaiḥ
kvāthaḥ parpaṭatiktābjavālakairvā vyapohati
kvātho vā'bdābhayādrākṣātiktāśamyākaparpaṭaiḥ
gaṇayorvā sitāyuktaḥ śārivotpalapūrvayoḥ
iti pittajvarasaṃśamanam
atha raktapittajvare
tiktāyavāsabhūnimba^1śyāmāparpaṭavāsakaiḥ
śṛtaṃ jalaṃ sitāyuktaṃ raktapittajvaraṃ jayet
komalāmaladhānyāmlādbadarīphalaphenataḥ
sarpirbhṛṣṭāmalakyamlāt tribhyo lepo'ṅgadāhahṛt
dāḍimaṃ badaraṃ lodhraṃ dadhitthaṃ bījapūrakam
piṣṭvā mūrdhni pralepo'yaṃ pipāsādāhanāśanaḥ
iti raktapittajvarasaṃśamanam
atha śleṣmajvare
tiktāharītakīcavyodevadāruniśāḥ samāḥ
nāgarātiviṣākuṣṭhadārudusparśamustakāḥ
śuṇṭhīdurālabhāvāsā mustakena samanvitāḥ
ślokārdhanirmitā yogāstrayaḥ śleṣmajvarāpahāḥ
iti śleṣmajvarasaṃśamanam
atha dvandvajvare
triphalāśālamalīrāsnārājavṛkṣāṭarūṣakaiḥ
kvātho'lpapañcamūlādvā vātapittajvarāpahaḥ
kaṭukābdavacābhārṅgīdāruparpaṭadhānyakaiḥ
sāmayāviśvabhūtikaiḥ kvātho hiṅgumadhūtkaṭaḥ
pīto vātakaphodbhūtajvaraśvāsagalagrahān
kāsahikkāpratiśyāyaprasekāṃśca drutaṃ haret
surasārjakāśamūṇāṃ śuklairlepo'tiśītahā
dāruṇā'guruṇā dhūpaḥ sallakīsvarasena vā
niśādvayāmbudośīra^2mṛdvīkāragvadhodbhavaḥ
niryūhaḥ kaphapittotthaṃ jvaraṃ kṣipramapohati
iti dvandvajvarasaṃśamanam
atha tridoṣe
doṣasyaikasya saṃvṛddhayā śamanenocchritasya vā
śleṣmasthānānuvṛttyā vā jvaraṃ hanyāt tridoṣajam