Arogyacintamani (Damodaramishra) 76.1

76.1

lavaṅgādi
syāttulyāṃśa lavaṅga kesaratugā kaṅkolajātīphalatvaksevyadvayaloha'kuñcitajalājājīnduviśvotpalaḥ
kṛṣṇailāhimavān sitādvilavayugyogaśca vīryapradaḥ
hṛtkaṇṭhagrahamohatamakātīsārayakṣmāpahaḥ
sāmānyopāyāḥ
daśamūlaśṛtāt kṣīrātsarpistanmadhusaṃyutam
svaryaṃ śiro'sapārśvārttiśvāsakāsajvarāpaham
dhātrīdrākṣāsitātailaṃ madhu lehaḥ kṣayāpahaḥ
madhusarpiḥsitākṛṣṇāvājigandhodbhavastathā
śatāvarīvidāryaśvagandhāpathyāpunarnavāḥ
balādvayaśvadaṃṣṭrā''jyamadhuyuktāḥ kṣayāpahāḥ
śilājatumadhuvyoṣatāpyaloharajāṃsi yaḥ
^2saṃlihyāt kṣīrabhuktasya kṣayaḥ kṣayamavāpnuyāt
cyavanaprāśalehyam
bilvādipañcamūlābdabalāparṇīcatuṣṭayam
ṛddhikṛṣṇovaraṃ pathyājīvakarṣabhakāmṛtāḥ
drākṣā punarnavā medā jīvantī ^3ca vidārikā
utpalailā śaṭī śṛṅgī kākolī vṛṣacandanam
musalī gokṣuravyāghrī puṣkaraṃ dvipalonmitāḥ
śatāni pañca dhātryāśca jaladroṇe vipācayet
paladvādaśake bhṛṣṭvā dhātrīṃ taile ca sarpiṣi
sitārddhatulayā yukte kvāthe tallehavatpacet
^4dve pippalyāḥ pale vaṃśāccatvāraḥ ^5ṣaṭ ca mākṣikāt
cāturjātapalaṃ siddhe śīte tasminriyojayet
hṛdrogaśvāsatṛṭakāsavātaraktakṣayārtijit
¹medhyo'ya cyavanaprāśaḥ svaryo vṛṣyo rasāyanam
nirguṇḍīghṛtam
samūlapatranirguṇḍīrase pakvaṃ ghṛtaṃ pibet
yakṣmādisarvarogaghnaṃ ²sarvātaṅkavivarji tat
aśvagandhāghṛtam
aśvagandhākaṣāyeṇa kalkena ca payo'nvitam
ghṛtaṃ supakva śoṣaghnaṃ vṛṣyaṃ māṃsavivardhanam
abhayāriṣṭaḥ
kapitthaṃ dvipalaṃ grāhyaṃ tadardhā cendravāruṇī
dhātrī prasthaṃ tadardhā tu pathyā'nye dvipalāṃśikāḥ
kuṣṭhailāvāturuṃ lodhraṃ viḍaṅgamaricaṃ jale
caturdroṇe pacetpādaśeṣaṃ ghṛtaghaṭe ³guḍāt
⁴tulāṃ niśāyugavyoṣatālīsatrisugandhijaiḥ
palairyugamayāriṣṭaḥ peyo'rśaḥkṣayakuṣṭhajit
śophapāṇḍujvaraplīhahṛdrogodaragulmahā
grahaṇīkāmilāśvitrakṛmyarocakanāśanaḥ
atideśādi
upadravā jvarādyā ye te sādhyāstaiścikitsitaiḥ
puṣṭaye śoṣiṇāṃ kāryamabhyaṅgodvartanādikam
śāliṣaṣṭikagodhūmayavamudgādayaḥ śubhāḥ
madyāni jāṅgalāḥ pakṣimṛgāḥ śastā viśuṣyataḥ
iti kṣayarogādhyāyaścaturdaśaḥ
atha kāsaśvāsahikkācikitsitaṃ nāma
pañcadaśo'dhyāyaḥ
atha kāsacikitsā
pittasthānamatikramya vātaḥ kaphapurogamaḥ
karoti pañcadhā kāsaśvāsahikkāḥ pṛthak pṛthak