Arogyacintamani (Damodaramishra) 87.1

87.1

svaliṅgā rohiṇī kaṇṭhe pravṛddhā hanti jīvitam
sarvāsāṃ śoṇitasrāvo yathāsvaṃ kavalagrahāḥ
vātikāṃ lavaṇairmukhyaiḥ sakṣaudraiḥ pratisārayet
sārayetpittaraktotthe sitāpattaṅgamākṣikaiḥ
veśmadhūmamadhuvyoṣairbalāsaprabhavāmapi
rāsnā sauvarcalavyoṣamadhumustayavāgrajaiḥ
sakṣaudrairvidhṛtairvaktre 1hanyāt sarvvagalāmayān
ārdratvaktejanī kuṣṭhatākṣryaśailaguḍaiḥ kṛtāḥ
guṭikā mukharogeṣu galarogeṣu dhārayet
iti mukharogacikitsā
atha śirorogacikitsā
vātācchiraḥ saśūlaṃ syātpittāddāhaḥ ka phādghanam
tridoṣātsarvvaliṅgaṃ ca krūmeḥ kaṇḍvārtiyuk śiraḥ
vātapitte dvayau jñeyau sūryāvarttārdhabhedakau
tīvraruk śaṅkhakastyāḍyo vātaraktakaphānvayaḥ
vātikaśiroroge
svedo vātaśiroroge godhūmasurasādibhiḥ
tailairbalādibhirnasyaṃ kāryā vātahrī kriyā
yaṣṭīmadhubalārāsnādaśamūlāmbusādhitam
madhukaiśca śṛtaṃ sarvī nūrdhvajatrugadāñjayet
paittikaśiroroge
balā vyāghranakhośīramadhukotpalacandanaiḥ
kṣīrapiṣṭaiḥ pralepaḥ syātpitte kṣīrādisevanam
tvakpatraśarkarāṃ piṣṭvā nāvanaṃ taṇḍulāmbunā
ghṛtaṃ vā śarkarādrākṣāyaṣṭijīraprasādhitam
ślaiṣmikaśiroroge
svinnaṃ madhūkasāreṇa kaphārte recayecchiraḥ
dāharoṣaṇagotyāvasindhū thasagaḷairdahet || (?)
śatāhvairaṇḍamūlomācakravyāghrī phalaiḥ śṛtam
tailaṃ nasyanmarucchleṣmati mirordhvagadāpaham
ṣaḍbindutailam
bhṛṅgaṃ viḍaṅgaṃ madhukaṃ ca kuṣṭhaṃ
sanāgara gavyaghṛtaṃ ca pakvam
ṣaḍbindu nāsāpuṭasaṃprayuktaṃ
śirogataṃ rogaśataṃ nihanti
apāmārgatailam
apāmārgaphalavyoṣaniśākṣavaka romaśaiḥ
saviḍaṅgaiḥ śṛtaṃ mūtre tailaṃ nasyātkṛmiṃ haret
sūryāvartārdhabhedayoḥ
śārivotpalayaṣṭyāhvakuṣṭhairlepo'mlasaṃyutaiḥ
ghṛtaṃ purādisevā ca sūryāvarttārdhabhedayoḥ
kuṅkumājyasitānasyaṃ sūryyavarttārdhabhedahan
bhrūnetraśaṅka karṇāttiṃghrāṇajānasanutphale || (?)
ṣaḍbindughṛtam
śuṇṭhīviḍaṅga yaṣṭyāhvairbhṛṅgatoye śṛtaṃ ghṛtam
nasyaṃ ṣaḍbindudānena sarvamūrdhagadāpaham
anyat ṣaḍbindutailam
jīvantiruktvaṅniśāsindhuyaṣṭirāsnānatairaṇḍaviḍaṅgaviśvaiḥ
sakṣīrabhṛṅgaravapakka tailaṃ
ṣaḍbindunasyana śirogadaghnan
palitacikitsā
nimnaśelutilākṣāṇāṃ tailaṃ keśasitatvahṛt
nasyācchirīṣaśaileyanīlībhṛṅṅgaiśca lepanam
indraluptacikitsā
indralupte sughṛṣṭe syānmadhukṣudrāphaladravam
ṭaṅkaṇaṃ sārkadugdhaṃ vā guñjā vā'ruṣkaraṃ tathā
vaṭāvarohanirguṇḍībhṛṅgāmbhaḥkaṇikārajaiḥ
māṃ sīguñjā'kṣasaṃyuktaṃ tailaṃ keśādivṛddhidam
dhātrīrasāñjanāmrāsthidagdhabhe radacocakam
bhṛṅgarājapayaḥpiṣṭaṃ lepādāśu sukeśakṛt
dāruṇacikitsā
svarṇapuṣpīraso vā'pi niyukto rājikā''plutaḥ
dāruṇe syājjasanteleṃ drākṣā phalarasāplutam
iti śālākadyatantraṃ nāma netrakarṇanāsāmukhaśirorogādhyāyaḥ pañcaviṃśaḥ
atha sarvavraṇapratīkāro nāma
ṣaḍviṃśo'dhyāyaḥ
atha vraṇacikitsā
¹vraṇo doṣāsraliṅgaḥ syādekadvidbyasrajo'ṣṭadhā
tyajenmarmaṇi saṃbhūtaṃ vraṇaṃ sopadravaṃ ciram