Pramāṇa · Search · About · API

Arogyacintamani (Pandit Damodara) 20: atha kṛtānnavargaḥ

Ārogyacintāmaṇi (Paṇḍit Dāmodara) 20

Language
Sanskrit

Contents

atha kṛtānnavargaḥ

20.1

sikthairvirahito maṇḍaḥ peyā sikthasamanvitā
ghanasikyā vilepī syāt sādhyā³ kvāthe'rdhaśeṣake

20.2

pācano dīpanaḥ pathyo maṇḍaḥ syād bhṛṣṭataṇḍulaiḥ
dīpanī pācanī peyā jvaraghnī bastiśodhanī

20.3

vilepī grāhiṇī balyā hṛdyā tṛḍghnī pradīpinī
pāyasaṃ kaphakṛdbalyaṃ kṛśarā vātanāśinī

20.4

sudhautaḥ prasrutaḥ svinnaḥ kaduṣṇo laghurodanaḥ
īṣadvṛṣṭo gatatvako laghuḥ sūpaḥ susādhitaḥ

20.5

svinnaṃ niṣpīḍitaṃ śākaṃ hitaṃ snehādisaṃskṛtam
tathā dravyakriyāyogamānādyaiḥ sarvamādiśet

20.6

vaṭakaḥ kevalo balyo vṛṣyaḥ santarpaṇo laghuḥ
modako vātapittaghno gururucyagnipittakṛt

20.7

tilapiṇyākavikṛtiḥ śuṣkaśākaṃ virūḍhakam
rājikāvaṭakaṃ dṛghnaṃ doṣalaṃ glapanaṃ guru

20.8

paiṣṭikā guravo bhakṣyā vīryoṣṇāḥ kaphapittalāḥ
vaidalāḥ śleṣmalā jñeyā guravo bhinnavarcasaḥ

20.9

vātapittaharo vṛṣyo ghṛtapūro'gnidīpanaḥ
toyenāloḍitā bhakṣyāḥ svinnāścāmbhasi durjarāḥ

20.10

pittānilaharā balyā dṛṣṭidā ghṛtapācitāḥ
bhakṣyāstailakṛtā dṛṣṭivātaghnāḥ pittanāśanāḥ

20.11

kukūle karpare bhṛṣṭāḥ ⁴kandvaṅgāravipācitāḥ
kramādapūpā laghavo'nuṣṇāḥ pathyā na śītalāḥ

20.12

lājāstṛṭcha¹rdyatīsārakaphapittaharā himāḥ
guravaḥ pṛthukā dhānā balyā viṣṭambhakāriṇaḥ

20.13

rasālā bṛṃhaṇī vṛṣyā snigdhā balyā rucipradā
pānakaṃ mūtralaṃ² hṛdyaṃ klamahattarpaṇaṃ guru

20.14

³adhvopavāsakārśyoṣṇaglānānāṃ kṣīramiṣyate
sthūle madhuyutaṃ toyamanupānaṃ kṛśe'śubham

20.15

⁴nihṛttoraḥkṣataśvāsakāsahikkāprasekinām
ūrdhvajatrugadārtānāmanupānaṃ na śasyate

20.15.p1

iti kṛtānnavargaḥ

Linked texts (9)