Pramāṇa · Search · About · API

Virasimha 22.p1

Vīrasiṃha 22.p1

Language
Sanskrit

22.p1.1

atha gurutalpago vāvakīrṇī duścarmā bhavati | asau vyādhitāratamyena gurutalpādyuddeśena prāyaścittaṃ kuryāt|a tha nānāsthānavisphoṭarogeṣu hetumāha tatpratīkāraṃ ca anirdeśāyāḥ goḥ payaḥpītvāsphoṭavānbhavati sa kṛcchrasāṃtapanaṃkuryāt hiraṇyaṃvā sāṃsi gāśca dadyāt iti hastapādatalasphoṭo | kākakha rādimāṃsabhakṣakaḥ pārśvayoḥ sphoṭavān bhavati | tadā kṛcchrātikṛcchracāṃdrāyaṇāni kuryāt | tāni samastāni vyastāni vyādhilaghugurubhāvātkarttavyāni śivasaṃkalpa sūktamaṣṭottarāyutaṃ japet | atha kramaprāptasya visarparogasya sanidānaṃ cikitsitamāha rugviniścayāt || lavaṇādikaṭūṣṇādisevanāddoṣakopanāt | visarpaḥ saptadhā jñeyaḥ sarvataḥ parisarpaṇāt || pṛthaktrayastribhiścaiko visarpā dvaṃdvajāstrayaḥ | vātikaḥ paittikaścaiva kaphajaḥ sāṃnipātikaḥ || catvāra eva vīsarpā vakṣyaṃte dvaṃdvajāstrayaḥ | āgneyo vātapittābhyāṃ graṃthyākhyaḥ kaphapittajaḥ || yastu kardamako ghoraḥ sa pittakaphasaṃbhavaḥ | raktaṃ lasīkā tvaṅmāṃsaraktadoṣāstrayo matāḥ || visarpāṇāṃ samutpattau vijñeyāḥ sapta dhātayaḥ | sidhyaṃti vātakaphapittakṛtā visarpāḥ sarvātmakaḥkṣatakṛtaśca na siddhimeti | pittātmakoṃjanavapuśca bhavedasādhyaḥ kṛcchrāśca marmasu bhavaṃti hi sarva eva || virekavamanālepāḥ secanāsṛgvimokṣaṇam | upācaredyathādoṣaṃ visarpānavidāhibhiḥ || kuṣṭhaṃ śatāhvā suradāru mustā vārāhikustuṃbarukṛṣṇagaṃdhā | vāte'rkavaṃśārttagalāśca yojyāḥ sekeṣu lepeṣu tathā ghṛteṣu || prasekāḥ pariṣekāśca śasyaṃte paṃcavalkalaiḥ | padmakośīramadhukaiścaṃdanairvā praśasyate ||

22.p1.2

pittaje padminīpaṃkapicchaṃ vā śaṃkhaśaivlam | guṃdrāmūlaṃ tu śuktirvā gairikaṃ vā ghṛtānvitam || nyagrodhapādā guṃdrā ca kadalīgarbha eva ca | viṣagraṃthiśca lepaḥ syācchatadhautaghṛtaplutaḥ || śirīṣayaṣṭīnatacaṃdanailāmāṃsīharidrādvayakuṣṭhavālaiḥ | lepo daśāṃgaḥ saghṛtaḥ prapojyo visarpaduṣṭavraṇaśophahārī || iti daśāṃgo lepaḥ || śirīṣoḍuṃbarau jaṃbūḥ sekālepanayorhitāḥ || śleṣmātakatvaco vāpi pralepāścyotane hitāḥ|| vṛṣakhadirapaṭolapatraniṃbatvagamṛtakāmalakīkaṣāyakalkaiḥ | ghṛtamabhinavametadāśu pakkaṃ jayativisarpagadānsakuṣṭhagulmān || paṭolasaptacchadaniṃbavāsāphalatrikacchinnaruhāvipakvam | tamaṃ ca tiktaṃ ghṛtamāśu haṃti tridoṣavisphoṭavisarpakaṃḍūḥ|| iti vīrasiṃhāvaloke visarpacikitsā | kaṭvamlatīkṣṇoṣṇavidāhirūkṣakṣārairajīrṇādhyaśanātapaiśca | tathā tridoṣasya viparyayeṇa kupyaṃti duṣṭāḥ pavanādayastu|| tvacamāśritya te raktaṃ māṃsāsthīni pradūṣya ca|| ghorānkurvanti visphoṭānsarvānjvarapuraḥsarān | agnidagdhanibhāḥ sphoṭāḥ sajvarā raktapittataḥ || kvacitsarvatra vā dehe visphoṭā iti te smṛtāḥ| kirātatiktakāriṣṭayaṣṭyāhvāṃbudavāsakaiḥ || paṭolaparpaṭośīratriphalākauṭajānvitaiḥ | dvādaśāṃgaṃ tathaivaitatsarvavisphoṭanāśanam || paṭolāmṛtabhūniṃbavāsakāriṣṭaparpaṭaiḥ | khadirāhvayutaiḥ kvātho visphoṭajvaraśāṃtaye || śirīṣośīranāgāhvāhiṃstrābhirlepanāddrutam | visarpaviṣavisphoṭāḥ praśāmyaṃti na saṃśayaḥ || caṃdanaṃ nāgapuṣpaṃ ca sārivā taṃḍulīyakama | śirīṣavalkalaṃ jātīlepasyāddāhanāśanaḥ || iti vīrasiṃhāvaloke visphoṭacikitsā |

22.p1.3

śākhāsu kupitā doṣāḥ śophaṃ kṛtvā visarpavat| bhittvā saṃtogyata traivaṃ śleṣma māṃsaṃ viśoṣya ca || kuryāttaṃtunibhaṃ sūtraṃ śvayathuṃ janayatyapi | vraṇadvāre vimathyaitatsnāyurūpāṃkurākṛti || śanaiśśanaiḥ kṣatādyāti tacchedācchophamāvahet | tatpākācchophaśāṃtiḥ syātpunaḥ sthānāṃtare bhavet | sa snāyuka iti khyātaḥ kriyoktātra visarpavat || kuṣṭharāmaṭhaśuṃṭhībhiḥ kalkaṃ śigrusamanvitam | pānālepanayogena tatta pīḍāvināśanam || gavyaṃ sarpiruyahaṃ pītvā nirguṃḍīsvarasaṃ tryaham | pibansnāyukamatyugraṃ nihaṃtyeva na saṃśayaḥ || śigrumūladalaiḥ piṣṭaiḥ kāṃjikena sasaiṃdhavaiḥ | lepaḥ snāyukarogāṇāṃ śamanaṃ paramucyate || iti snāyukacikitsā | masūrākṛtisaṃsthānāḥ piṭakāḥ syurmasūrikāḥ || āsāṃ pūrvaṃ jvaraḥ kaṃḍūrgātrabhaṃgo'tivibhramaḥ | sarvāsāṃ vamanaṃ pūrvaṃ paṭolāriṣṭavāsakaiḥ || kaṣāyaiśca vacāvatsayaṣṭyāhvaphalakalkitaiḥ | suṣavīpatraniryāsa hariprācūrṇasaṃyutam || romāṃtijvaravisphoṭamasūrīśāṃtaye pibet | paṭolīkuṃḍalīmustāvṛṣadhānyayavāsakaiḥ || bhūniṃbaniṃbakaṭukāparpaṭaiśca jalaṃ śṛtam | masūrīḥ śamayedāmāḥ pakkāścaiva viśodhayet || nātaḥ parataraṃ kiṃcidvisphoṭajvaraśāṃtaye | iti paṭolādikalkam || niṃbaṃ parpaṭakaṃ pāṭhā paṭolaṃ kaṭurohiṇī | vāsā durālabhā dhātrīhyuśīraṃ caṃdanadvayam || eṣa niṃvādikaḥ kvāthaḥ pītaḥ śarkarayānvitaḥ | masūrīṃ tridoṣajāṃ haṃti jvaravīsarṣasaṃbhavām || utthāya praviśedyā tu punastāṃ bāhyato nayet | iti niṃvādikvāthaḥ || khadiratriphalāriṣṭapaṭolāmṛtavatsakaiḥ | kvātho'ṣṭabhāgo jayati romāṃtikamasūrikām || iti khadirāṣṭakaḥ |

22.p1.4

sauvīreṇa tu saṃpiṣṭaṃ mātuliṃgasya kesaram || pralepātpācayedāśu dāhaṃ cāpi niyacchati | pādadāhaṃ prakurute piṭakā dāhasaṃbhavāḥ || tatra sekaṃ praśaṃsaṃti bahuśastaṃdulāṃbunā | lihyāddvādaśacūrṇaṃ vā pācanārthaṃ guḍena tu || tena cāśuvipacyaṃte vātapittakaphātmikāḥ | paṃcavalkalacūrṇena kledinīmavacūrṇayet || bhasmanā kecidicchaṃti keciddhomayareṇunā | kramipātabhayāccāpi dhūpayetsaralādibhiḥ || śauce vāri prayuṃjīta gāyatrīsārasaṃbhavam | caitrāsitabhūtadine raktapatākānvitasnuhībhavane || dhavalitakalaśaṃ nyastaṃ pādarujaṃ dūrato haṃti | śirīṣoduṃbarāśvatthaśailunyagrodhavalkalaiḥ || pralepaḥ saghṛtaḥ śīghraṃ jvaravīsarpadāhajit | masūroṣu prayuṃjīta gorājyaṃ pañcakaṃ tathā || naimbaṃ śairīṣakaṃ vāpi bhiṣak sarveṣu karmasu

Linked texts (12)