Virasimha 4.p22.1
Vīrasiṃha 4.p22.1
- Language
- Sanskrit
4.p22.1
atha kramaprāptasyonmādarogasya sanidānaṃ cikitsitamāha rugviniścayāt || madayaṃtyuddhatādoṣā yasmādunmārgamāsthitāḥ | mānasoyamato vyādhirunmāda iti kīrtitaḥ || ekaikaśaḥ sarvaśaśca doṣairatyarthamūrcchitaiḥ | mānasena ca duḥkhena sa paṃcavidha ucyate || viṣādbhavati ṣaṣṭhaśca yathāsvaṃ tatra bheṣajam | sa ca pravṛddhastaruṇo madasaṃjñāṃ bibharti ca || viruddhaduṣṭāśucibhojanāni pradharṣaṇaṃ devagurudvijānām | unmādaheturbhayaharṣapūrvo manobhighātoviṣamāśca ceṣṭāḥ || tairalpasattvasya malāḥ praduṣṭā buddhernivāsaṃ hṛdayaṃ pra his dūṣya | srotāṃsyadhiṣṭhāya manovahāni pramohayaṃtyāśu narasya cetaḥ|| dhīvibhramaḥ sattvapariplavaśca paryākulā dṛṣṭiradhīratā ca | abaddhavāktvaṃ hṛdayaṃcaśūnyaṃ sāmānyamunmādagadasyaliṃgam | corairnareṃdrapuruṣairaribhistathānyairvinnāsitasya dhanabāndhavasaṃkṣayādvā | gāḍhaṃ kṣate manasi ca priyayāriraṃsorjāyeta cotkaṭataro manaso vikāraḥ || bṛṃdasaṃgrahāt || vātike snehapānaṃ ca prāgvirekaśca pittaje | kaphaje nāvanaṃ kāryaṃ paro vastyādikaḥ kramaḥ || yathopadekṣyate kiṃcidapasmāracikitsite | unmāde tatra kartavyaṃ sāmānyāddoṣadūṣyayoḥ || siddhārthako hiṃgu vacā karaṃjo devadāru ca | maṃjiṣṭhā triphalā śvetakaṭabhī ca kaṭutrikam || samāṃśāni priyaṃguśca śirīṣo rajanīdvayam | bastamūtreṇa piṣṭo'yamagadaḥ pānamaṃjanam || nasyamālepanaṃ caiva snānamudvarttanaṃ tathā | apasmāraviṣonmādakṛtyā'lakṣmījvarāpaham || bhūtebhyaśca bhayaṃ haṃti rājadvāre praśasyate | sarpiretena siddhaṃ vā gomūtreṇa tadarthakṛt ||
Linked texts (8)
- Carakasaṃhitā — Agniveśa (Āyurveda) & Caraka, Sanskrit
- Cakradatta (Cikitsāsaṅgraha) — Cakrapāṇidatta, Sanskrit
- Siddhayoga (Vṛndamādhava) — Vṛnda, Sanskrit
- Hārītasaṃhitā — Hārīta, Sanskrit
- Mādhavacikitsā — Mādhava Bhaṭṭa, Sanskrit
- Siddhisāra — Sanskrit
- Siddhasāra — Ravigupta, Sanskrit
- Vīrasiṃhāvaloka — Vīrasiṃha, Sanskrit