Pramāṇa · Search · About · API

Virasimha 6.p3

Vīrasiṃha 6.p3

Language
Sanskrit

6.p3.1

athedānīṃ urustaṃblockāmavātayoḥsāmānyadoṣadūṣyatvāt jyotiṣaśāstrābhiprāyeṇa hetumāha tatpratīkāraṃ ca | yaduktaṃ jātake | aṣṭamago gururāmakartā ca iti vacanāt aṣṭamasthānasthagurujanitāmavātarogopaśāṃtaye tatprītaye pūrvoktameva homapūjādānādikaṃ kuryāt | tenopaśāmyati | ūrustaṃbhāmavātopasṛṣṭasya karmavipākamāha hutāgninirvāpaka āmavātavān iti smaraṇāt taduktadoṣopaśāṃtaye'yutasaṃkhyāko gāyatryā japastilairājyena ca homaḥ suvarṇānnadānam || yatra yatra ca saṃkīrṇamātmānaṃ manyate dvijaḥ | tatra tatra tilairhomo gāyatryāśca japastathā || iti smaraṇāt | atha kramaprāptasyorustaṃbharogasya sanidānaṃ cikitsitamāha rugviniścayāt śītoṣṇadravasaṃśuṣkagurusnigdhairniṣevitaiḥ | jīrṇājīrṇaistathāyāsasaṃkṣobhasvapnajāgaraiḥ || saśleṣmamedaḥ pavanamāmamatyarthasaṃcitam | abhibhūyetaraṃ doṣamūrū cetpratipadyate || sakthyasthīni prapūryāṃtaḥśleṣmaṇā stimitenaca | tadā stabhnāti tenorū stabdhau śītāvacetanau || parakīyāviva gurū syātāmatibhṛśavyathau | yatsyātkaphapraśamanaṃ tacca mārutakopanam | tasmāttatsarvadā kāryamurustaṃbhasya bheṣajam | sarvauṣadhakramaḥ kāryastatrādau kaphanāśanaḥ || paścādvātavināśāya kṛtsnaḥ kāryaḥ kriyākramaḥ | kṣaudrasarṣapavalmīkamṛttikāsaṃyutaṃ bhiṣak || gāḍhamācchādanaṃ kuryādūrustaṃbhe savedane | triphalācavyakaṭukāgraṃthikaṃ madhunā lihet || ūrustaṃbhavināśāya puraṃ mūtreṇa vā pibet | lihyādvā triphalācūrṇaṃ kṣaudreṇa kaṭukāyutam || tatsukhāṃbu pibedvāpi cūrṇaṃ ṣaṭcaraṇaṃ naraḥ | pippalīvardhamānaṃ vā mākṣikeṇa guḍena vā ||

6.p3.2

ūrustaṃbhe praśaṃsaṃti gāṃḍīrāriṣṭameva ca | saiṃdhavādyaṃ hitaṃ tailamamṛtākhyopi gugguluḥ || ityūrustaṃbhādhikāraḥ | athāmavātarogasya nidānaṃ sacikitsitamāha rugviniścayāt | viruddhāhāraceṣṭasyamaṃdāgnerniścalasya ca | snigdhaṃ bhuktavato hyannaṃ vyāyāmaṃ kurvatastathā || vāyunā prerito hyāramḥ śleṣmasthānaṃ pradhāvati | tenātyarthaṃ vidagdho'sau dhamanīḥ pratipadyate || dhātūnāmāthrayo hyeṣa āmasaṃjño'tidāruṇaḥ | yugapatkupitāvetau trikasaṃdhipraveśakau || stabdhaṃ ca kurute gātramāmavātaḥ sa ucyate | vṛṃdasaṃgrahāt | laṃghanaṃ svedanaṃ tiktaṃ dīpanāni kaṭūni ca | virecanaṃ snehapānaṃ bastayaścāmamārute || rūkṣasvedo vidhātavyo vālukāpuṭakaistathā | upanāhāśca kartavyāste'pi snehavivarjitāḥ || śaṭhīśuṃṭhyabhayā cogrā devadāru vṛṣāmṛtā | kaṣāyamāmavātasya pācanaṃ rūkṣabhojanam || citrakaṃ kaṭukā pāṭhā kaliṃgātiviṣāmṛtāḥ | devadāruvacāmustānāgarātiviṣābhayāḥ || pibeduṣṇāṃbunā nityamāmavātasya bheṣajam | rāsnāguḍūcīmeraṃḍadevadārumahauṣadham || pibetsarvāṃge vāte sāme saṃdhyasthimajjage | iti rāsnāpaṃcakam || rāsnāmṛtāragvadhadevadārutrikaṃṭakairaṃḍapunarnavānām || kvāthaṃpibennāgaracūrṇamiśraṃjaṃghorupṛṣṭhatrikapārśvaśūlī || śuṃṭhīgokṣurakaḥ kvāthaḥ prātaḥ prātaḥniṣevitaḥ | āmavāte kaṭīśūle pācano rukapraṇāśanaḥ || daśamūlīkaṣāyeṇa pibedvā nāgarāṃbhasā | kukṣibastikaṭīśūle tailameraṃḍasaṃbhavam || palaṃ śataṃ rasonasya tilasya kuḍavaṃ tathā | hiṃgu trikaṭukaṃ kṣārau dvau paṃca lavaṇāni ca || śatapuṣpā tathā kuṣṭhaṃ pippalīmūlacitrakam |

6.p3.3

ajamodā javānī ca dhānyakaṃ cāpi buddhimān pratyekaṃ ca palaṃ caiṣāṃ sūkṣmacūrṇāni kārayet | ghṛtabhāṃḍe dṛḍhe caiva sthāpayeddinaṣoḍaśam || prakṣipya tailamānaṃ ca prasthārdhaṃ kāṃjikasya ca | khādetkarṣapramāṇaṃ tu toyaṃ madyaṃ pibedanu || āmavāte tathā vāte sarvāṃgaikāṃgasaṃsthite | apasmāre'nale maṃde kāsaśvāsagareṣu ca || unmāde vātabhagne ca śūle jaṃtuṣu śasyate | iti rasonapiṃḍaḥ || pippalīpippalīmūlacavyacitrakanāgaraiḥ | pāṭhāviḍaṃgeṃdrayavairhiṃgubhāṅgīrvacānvitaiḥ || sarṣapātiviṣājājīreṇukākṛṣṇajīrakaiḥ || gajakṛṣṇājamodā ca mūrvākaṭukamiśritaiḥ || samabhāgaiḥ kṛtairetaistriphalā dviguṇā bhavet | triphalāsahitaiḥ sarvaiḥ samo deyastu gugguluḥ || etaccūrṇīkṛtaṃ sarvaṃ madhunā ca pariplutam | yogarājamimaṃ vidvānbhakṣayetprātarutthitaḥ || aśām̐si vātagulmaṃ ca pāṃḍurogamarocakam | nābhiśūlamudāvartānpramehānvātaśoṇitān || kuṣṭhaṃ kṣayamapasmāraṃ hṛdrogaṃ grahaṇīgadam | mahāṃtamagnisasādaṃ ca kāsaṃ śvāsaṃ bhagaṃdaram || retodoṣāśca ye puṃsāṃ yonidoṣāśca yoṣitām | nihanyādāśu tānsarvāndurnivārānna saṃśayaḥ || eṣa niṣparihārastu pānabhojanamaithune | satatābhyāsayogena valīpalitanāśanaḥ || iti yogarājo gugguluḥ | amṛtāyāḥ kaṣāyeṇa kalkena ca mahauṣadham | mṛdvagninā ghṛtaṃ siddhaṃ vātaraktaharaṃ param || āmavātādyavātādīnkṛmiduṣṭavraṇānapi | aśāṃsi gulmāṃśrva tathā nāśayedāśu yojitam || iti guḍūcīghṛtam

Linked texts (9)