Virasimha 7.p1

7.p1

doṣaiḥ pṛthaksamastāmadvandvaiḥ śūlo'ṣṭadhā bhavet | sarveṣveteṣu śūleṣu prāyeṇa pavanaḥ prabhuḥ || vyāyāmayānādatimaithunāccaprajāgarācchītajalātipānāt| kalāpamudgāḍhakikoradūṣādatyartharūkṣādhyaśanābhighātāt || kaṣāyatiktātivirūḍhajānnaviruddhavallūrakaśuṣkaśākāt | viṭśukramūtrānilavegarodhācchokopavāsādatihāsyabhāvāt || vāyuḥpravṛddhojanayeddhi śūlaṃ hṛtpārśvapṛṣṭhatrikabastideśe | jīrṇe pradoṣe ca ghanāgame ca śīte ca kopaṃ samupaiti gāḍham|| atha vṛṃdasaṃgrahāt | vamanaṃ laṃghanaṃ svedaḥ pācanaṃ phalavarttayaḥ | kṣāracūrṇāni guṭikāḥ śasyaṃte śūlaśāṃtaye || āśukārī hi pavanastasmāttaṃ paripācayet | vātasyānujayetpittaṃ pittasyānujayetkapham | jñātvā tu vātaśūlaṃ hi snehasvedairupācaret || pāyasaiḥ kṛsarāpiṃḍaiḥ snigdhairvā sikatotkaṭaiḥ | tasya śūlābhipannasya sveda eva sukhāvahaḥ || vātātmakaṃ haṃtyacireṇa śūlaṃ snehena yuktastu kulatthayūṣaḥ| sasaiṃdhavavyoṣayutaḥ salāvaḥ sahiṃgusauvarcaladāḍimāḍhyaḥ|| tuṃburūṇyabhayā hiṃgu pauṣkaraṃ lavaṇatrayam | pibeduṣṇāṃbunā vāpi śūlagulmāpataṃtake || viśvamairaṃḍatailaṃ vā kvāthayitvā jalaṃ pibet | hiṃgu sauvarcalopetaṃ sadyaḥ śūlanivāraṇam || hiṃgupuṣkaramūlābhyāṃ hiṃgusauvarcalena vā | viśvairaṃḍayavakvāthaḥ sadyaḥ śūlanivāraṇaḥ || guḍaṃ śāliryavakṣāraḥ sarpiḥpānaṃ virecanam | jāṃgalāni ca māṃsāni bheṣajaṃ pittaśūlinaḥ || vāmayetpittaśūlārtaṃ paṭolekṣurasādibhiḥ | paścādvirecayetsamyak pittahṛdvirecanaiḥ || śītāvagāḍhāḥ pulināḥ savātā bhāṃḍāni kāṃsyāni jalaplutāni | anyāni śastāni ca śītalāni sacandanāīśca karāḥ suśītalāḥ || maṇirājatatāmrāṇi bhājanāni ca sarvaśaḥ | paripūrṇānitoyena śūlārtyupari nikṣipet || virecanaṃ pittaharaṃ ca śastaṃ rasāśca śastā śaśalāvakānām | saṃtarpaṇaṃ lājamadhūpapannaṃ yogāḥ suśītā madhusaṃprayuktāḥ || śatāvarīkṣuyaṣṭyāhvavāṭyākulaśagokṣuraiḥ | śṛtaṃ śītaṃ pibettoyaṃ saguḍakṣaudraśarkaram || pittāsṛgdāhaśūlaghnaṃ sadyo grahajvarāpaham | dhātryā rasaṃ vidāryā vā trāyaṃtī gostanāṃbunā || pibetsaśarkaraṃ sadyaḥ pittaśūlaniṣūdanam | lavaṇatrayasaṃyuktaṃ pañcakolaṃ sarāmaṭham || koṣṇena cāmbunā pītaṃ kaphaśūlaṃ praṇāyot | bilvamūlamathairaṇḍacitrakaṃ viśvabheṣajam || hiṃgusaiṃdhavasaṃyuktaṃ kaphaśūlaharaṃ param | mātuliṃgaraso vāpi śigrukvāthastathāparaḥ || sakṣāro madhunā pītaḥ pārśvahṛdbasti śūlanut | śleṣmaśūlaharā peyā paṃcakolena sādhitā || vidārīdāḍimarasaḥ savyoṣo lavaṇānvitaḥ | kṣaudrayukto jayatyāśu śūlaṃ doṣatrayodbhavam || eraṃḍabilvabṛhatīdvayamātuliṃgapāṣāṇabhitrikaṭumūlakṛtaḥ kaṣāyaḥ | sakṣārahiṃgulavaṇoruvutailamiśraḥ śroṇyaṃ samedūhṛdayastanarukpraśāntyai || ityeraṃḍasaptakam | hiṃgu sauvarcalaṃ pāṭhā dvau kṣārau lavaṇatrayam | cūrṇīkṛtya pradātavyaṃ bhiṣajā laśunena ca || hṛcchūle pārśvaśūle ca manyāstaṃbhe ca dāruṇe | prayojyaṃ kukṣiśūle tu koṣṭhaśūle viśeṣataḥ || vyāyāmaṃ maithunaṃ madyaṃ lavaṇaṃ kaṭukāni ca | vegarodhaṃ śukrarodhaṃ śūlī jahyāttu vaidalam || vedanā ca tṛṣā mūrchā sānāhā vedanāruciḥ | kāsaḥ śvāsaśca hikkāca śūlasyopadravāḥ smṛtāḥ|| atha kramaprāptasya pariṇāmaśūlasya sanidānaṃ cikitsitamāha | bhukte jīryati yacchūlaṃ tadeva pariṇāmajam | tasya lakṣaṇamityetatsamāsenābhidhīyate || adhmānāṭopaviṇmūtravivaṃdhārativepanaiḥ snigdhopaśamanopāyaṃ vātikaṃ tadvadedbhiṣak || svairnidānaiḥ prakupito vāyuḥ sannihitastathā | kaphapitte samāvṛtya śūlakārī bhavedbalī || laṃghanaṃ prathamaṃ kuryādvamanaṃ savirecanam | vastikarmaparaṃcātra paktiśūlopaśāṃtaye || kṛṣṇā'bhayālohacūrṇaṃ lihyātsamadhuśarkaram | pariṇāmabhavaṃ śūlaṃ sadyo haṃti sudāruṇam || pathyāloharajaḥśūṃṭhīcūrṇaṃ mākṣikasarpiṣā | pariṇāmarujaṃ haṃti vātapittakaphātmikām || triphalālohacūrṇaṃ tu yaṣṭīmadhukameva ca | madhusarpiryutaṃ lihyācchūlaṃ haṃti tridoṣajam || sapippalīguḍaṃ sarpiḥ pacetkṣīraṃ caturguṇam | jvaraṃ pittaṃ nihaṃtyāśu śūlaṃ ca pariṇāmajam