Virasimhavaloka 1.p12
Vīrasiṃhāvaloka 1.p12
- Language
- Sanskrit
1.p12
jvarāśca viṣamāḥ sarve saṃnipātasamudbhavāḥ || yatholbaṇasya doṣasya teṣāṃ kāryaṃ cikitsitam || paṭolakaṭukāmustāpathyānāṃ madhukasya ca | tricatuḥpaṃcamaḥ kvātho viṣamajvaranāśanaḥ || kvāthaḥ saṃtatake tiktāpaṭolasārivāghanam | tṛtīyake syādddrūniṃbaguḍūcīnāgaraṃ ghanam || paṭoleṃdra yavā drākṣā mustānīṃbaphalatrikam | anyadyuṣke dvayaṃtareṣu guḍūcyāmalakaṃ ghanam || vāsādhātrīsthirādārupathyānāgarasādhitaḥ | sitāmadhuyutaḥ kvāthaścāturthakanivāraṇaḥ || pibetparpaṭakaṃ kvāthaṃ guḍūcyā vāsakasya ca | triphalāsvarasaṃ vāpi ślaiṣmike viṣame jvare || nidigdhikānāgarakāmṛtānāṃ kvāthaṃ pibenmiśritapippalīkam | jīrṇajvarārocakakāsaśūlaśvāsāgnimāṃdyārditapīnaseṣu || rudrajaṭā gośṛṃgaṃbiḍālaviṣṭhoragasya nirmokaḥ | madanaphalabhūtakeśīvaṃśatvagudānirmātyam || ghṛtayavamayūracaṃdrakachāgalaromāṇi sarṣapāḥ savacāḥ || samāhiṃguniṃbapatrāḥ samabhāgāśchāgasūnrasaṃviṣṭāḥ || dhūpanavidhinā śamayaṃtyete sarvajvarānniyatam || grahaḍākinīpiśācapretavikārāpanodano dhūpaḥ | iti jvaredhūpaḥ | maṃjiṣṭhā ca haridrā ca devadāruharītakī | śṛṃgaveraṃ hyativiṣā vacā kaṭukarohiṇī || hiṃgunaśvākṣamātreṇa tatsiddhamavatārayet | etanmāṃniṣṭhakaṃ sarpirbahurogānniyacchati || hikkāṃ śvāsaṃ jvaraṃ kuṣṭhaṃ grahaṇīṃ pāṃḍurogatām | pramehaṃmadhumehāṃśca kṛmīngulmamarocakam || kāsaṃ śoṣamudāvartamapasmāraṃ tathaiva ca | aśāṃsi śvayathuṃ caiva gaṃḍamālāmathodaram || iti velājvaremāṃniṣṭhaṃghṛtam | lākṣārasaṃ samādāya tailaprasthaṃ caturguṇam | mastunaścāḍhakaṃ dadyāddravyairebhiśca kārṣikaiḥ || madhukena haridrābhyāṃ mustena saha mūrvayā | rāsnayā kaṭurohiṇyā caṃdanenāśvagaṃdhayā || śatāhvayā ca kuṣṭhena hareṇvā devadāruṇā | maṃjiṣṭhā padmakośīrabalāmāṃsībhireva ca || tatsiddhamatha pūtaṃ ca sthāpayedbhājane śubhe | jīrṇajvaraparītānāṃ kṣīṇānāṃ śoṣiṇāṃ tathā || viṣamajvaramokṣārthe śvāsakāsārditāśca ye | gurviṇīnāṃ ca nārīṇāṃ bālānāṃ śuṣmatāmapi | tailaṃ lākṣādikaṃ nāma sarvajvaragrahāpaham || iti lākṣāditailam | śabdasyoparame prāpte phenasyopaśame tathā | gandhavarṇarasādīnāṃ saṃpattau siddhimādiśet || kālikātaḥ | kirātatiktaṃ trivṛdaṃbupippalī viḍaṃgaviśve kaṭurohiṇī śivā || prapītamuṣṇaṃ sakalajvarāpahaṃ pravardhanaṃ jāṭharajātavedasaḥ || vigataklamasaṃtāpamavyathaṃ vimalendriyam | yuktaṃ prakṛtisattvaiśca vidyātpuruṣamajvaram || vyāyāmaṃ ca vyavāyaṃ ca snānaṃ caṃkramagānica | jvaramukto na seveta yāvanno balavān bhavet || iti śrītomaravaṃśāvataṃsaripubhūtabhairavaśrīvīrasiṃhadevaviracite vīrasiṃhāvaloke graṃthe jyotiḥśāstrakarmavipākāyurvedoktaprayoge jvarādhikāraḥ
Linked texts (9)
- Carakasaṃhitā — Agniveśa (Āyurveda) & Caraka, Sanskrit
- Cakradatta (Cikitsāsaṅgraha) — Cakrapāṇidatta, Sanskrit
- Gadanigraha — Soḍhala, Sanskrit
- Bṛhadyogataraṅgiṇī — Trimalla, Sanskrit
- Yogataraṅgiṇī (Trimalla) — Trimalla, Sanskrit
- Bhaiṣajyaratnāvalī (ed. Rājeśvaradatta Śāstrī) — Sanskrit
- Vaidyamanoramā — Kālidāsa, Sanskrit
- ĀYURVEDĪYAPARIBHĀṢĀ — Gaṅgādhara, Sanskrit
- Vīrasiṃha — Bhoja, Sanskrit