Pramāṇa · Search · About · API

sharngadhara 11.129

Gūḍhārthadīpikā 11.129

Language
Sanskrit

11.129

dī0-varuṇādigaṇeti | varuṇādigaṇaḥ atraivāgre vakṣyamāṇo'sti | ūṣakādigrranthāntarādavagantavyaḥ | sa yatheti grahaṇāt varuṇādikayogamāha-varuṇa ityādi | evaṃ varuṇādikvātho vidradhau praśastaḥ | saca ūṣakādigaṇarajasā prakṣiptaḥ pūrvaṃ kathita eva | varuṇaḥ prasiddhaḥ, bakapuṣpaḥ kākaī loke | apāmārgaḥ śikharīpratītaḥ | agnimanthadvayamiti tarkārī, tasya bhedo'raṇiḥ | śigrudvayamiti śigru madhuśigru ca haritaraktabhedena | bṛhatīdvayamiti kaṇṭakārīdvayam, tena laghukaṇṭakārikā bṛhatī ca | saireyakatrayamiti sahacaratrayam | tacca puṣpabhedena bhinnaṃ vikhyātameva | mūrvā corasnāyuḥ, meṣaśṛṅgī vallīsaṃjñā prasiddhā | meḍāśṛṅgīti loke | kirātakaḥ bhūnimtraḥ, ajāśṛṅgī karkaṭākhyā | vimbīti virauṃtī loke, sā ca pīluparṇī kathitā, karañjo bṛhatkarañjo vṛkṣaviśeṣaḥ | ūṣakādigaṇo yathā-"ūṣakasaindhavaśilājatukāśīsadvayaṃ hiṅguguggulu-tutthakañca" iti gaṇo'yaṃ granthāntarādvoddhavyaḥ | etadyastaṃ vā prakṣepai praśastaṃ | ayaṃ kvātho medaḥkaphaje vidradhau vihitaḥ | varuṇādigaṇasya kaphamedoviśeṣatvāt || 127-130 ||
gū0-varuṇādigaṇo yathā-varuṇaḥ, bakapuṣpaḥ agastivṛkṣaḥ, apāmārgaḥ, hiṅguḥ, citrakaḥ, agnimanthāḥ araṇī, tadvayaṃ | śigruḥ śobhāñjanaḥ, tadapi dvayaṃ dviprakāraṃ | saureyakaṃ tatra śvetapītakṛṣṇabhedena; mūrvā dhanurguṇā meṣaśṛṅgī, kirātakaḥ, bhūnimbraḥ, ajaśṛṅgī karkaṭaśṛṅgī, vimbakarañjaḥ, śatāvarī ayaṃ varuṇādigaṇaḥ medorogāniharaḥ || atha ūṣakādigaṇaḥ | ūṣakaḥ kṣāramṛttikā vārāṇasīsamīpe vahḍādeśe bāhulyena bhavati | anye tadbhavadravyamāhuriti ḍalhaṇaḥ | kāśīsadvayamekalavaṇarasaṃ śvetaṃ, dvitīyaṃ-puṣpakāśīsaṃ īṣatpītaṃ tuvararasaṃ tadveda eva, tutthaṃ khaparikātutthaṃ khapariyā iti loke | anye mayūragrīvamāhuḥ | kāśīsadvayaṃ tathā śuddhaṃ nirvamanaṃ kṛtvā melanīyam, śilājatu satvaṃ śeṣaṃ sugamaṃ yadvā kāśīsatutthābhāve dravyānaṃtaraṃ deyaṃ tadguṇe || 127-130 ||
gū0-atha khadirādirbhagandare-

Linked texts (1)