Vaidyakashabdasindhu (Umeshacandragupta) 18.2.4
Vaidyakaśabdasindhu (Umeśacandragupta) 18.2.4
- Language
- Sanskrit
18.2.4
madhuro vātapittajit | śukralo balakṛt proktaḥ
snehanaḥ śleṣmakopanaḥ ||" rāja. trapa.
'campakolaḥ (laḥ) | puṃ | panasavṛkṣe | kām̐ṭhāṃla gām̐cha
trikā.
campalaḥ | puṃ | mahānāgakeśaracampake | nāgeśvara
cām̐pā | trikā.
campālaḥ | puṃ | panase | śabdara.
cambelī | strī | jātopuṣpavṛkṣe | cāmelī
cayaḥ | puṃ | viṣṭhāyām | rīgahaḍo | vai. nigha.
caraḥ | puṃ | khañjarīṭapakṣiṇi | khañjanapām̐khī
śa. mā. | kapaddaṃ ke | kaur̤i | rā. ni. va. 13
carakaḥ | puṃ | parpaṃṭake | ṣpheṃgopābar̤ā | pa. su.
tannāma kavidyakasaṃhitāyām | svanāmakhyāte agniveśakṛtatantrapratisaṃskarttari vaidyakasaṃhitākāre
caraka muni | ātreyasya muneḥ śiṣyā agniveśādayo'bhavan | saṃhitotpattiḥ yathā- "munayo bahvavastaiśca kṛtaṃ tantraṃ svakaṃ svakam | teṣāṃ tantrāṇi
saṃskṛtya samāhṛtya vipaścitā | carakeṇātmano nāmnā
grantho'rtha carakaḥ kṛtaḥ |” tatrādbhāvaiṣaḥ- "yadā
matsyāvatāreṇa hariṇā veda uddhṛtaḥ | tadā śeṣañca
tatraiva veda sāṅgaṃ samāptavān | ekadā sa mahībrajaṃ
draṣṭuṃ cara ivāgataḥ | tatra lokān gadagrastān
vyathayā paripīḍitān | svalpeṣu bahuṣu vyāgan
mriyamāṇāṃśca dṛṣṭavān | tān dṛṣṭvāvidathādyuktaḥ
teṣāṃ duḥkhena duḥkhitaḥ | anantaścintayāmāsa rīgopaśamakāraṇam | saṃcintya sa svayaṃ tatra muneḥ-putrī
babhūva ha | prasiddhasya viśuddhasya vedavedāṅgavedinaḥ
yataścara ivāyāta, na jñātaḥ kenacidyataḥ | tasmāñcarakanāmāsāṃ vikhyātaḥ kṣitimaṇḍale ||" bhā.
caraṭaḥ | puṃ | khañjarīṭapakṣiṇi | khañjana pām̐khī
śa. mā.
caraṇaḥ | puṃ | pāde | rā. ni. va. 18 | tarumūle
Linked texts (3)
- Vaidyakaśabdasindhu (Umeścandra Gupta) — Umeścandra Gupta, Sanskrit
- Amṛtasāgara — Pratāpasiṁha 1778, Sanskrit
- Āyurvedīya Hitopadeśa — Raṇajitrāya Desāī, Sanskrit