Upavanavinoda 5.3

5.3

ete nānāvṛkṣāyurvedaśāstrebhyaḥ
samāptaḥ
Oṃ svasti kiṣkindhāsthita prakaṭaparākramāntarhitārkamaṇḍalopajīvitasya ca
Śrīhanumānājñapayati mūṣakapataṅgapipīlikāśalabhakarabhānvakakīṭagandhikānivahairṇasthātavyam. Ājñāmatikramamāṇasya śarīranigraha samāvartayati.
Tasya vānārasiṃhasya kramamāṇasya sāgaram. Kakṣāntaragatō vāyurjīmūta
iva nardati. Huṃ phaṭ namaḥ.
bhadrapradavṛkṣāḥ
śrībhagavānuvāca
āśrame nārikelaśca gṛhiṇāñca dhanapradaḥ
śivirasya yadīśa़āne pūrve putrapradastaruḥ
sarvatra maṅgalārhaśca tarurājo manoharaḥ
rasālavṛttaḥ pūrvasmin nṛṇāṃ sampatpradastathā
śubhapradaśca sarvatra surakāro niśāmaya
bilvaśca panasaścaiva jambīrī badarī tathā
prajāpradaśca pūrvasmin dakṣiṇe dhanadastathā
sampatpradaśca sarvatra yato hi varddhate gṛhī
jambūvṛttaśca dār̤imbaḥ kadalyāmrātakastathā
bandhupradaśca pūrvasmin dakṣiṇe mitradastathā
sarvatra śubhadaścaiva dhanaputraśubhapradaḥ
harṣaprado guvākaśca dakṣiṇe paścime tathā
īśāne sukhadaścaiva sarvatraivaṃ niśāmaya
sarvatra campakaḥ śuddho bhuvi bhadrapradastathā
alāvūścāpi kuṣmāṇḍo māyāmbuśca sukāsukaḥ
kharjūrrī karkaṭī cāpi śibire maṅgalapradā
vāstūkaḥ kāravilvaśca vārttākuśca śubhapradā
latāphalañca śubhadaṃ sarvaṃ sarvatra niścitam
niṣiddhavṛttā yathā,-praśastaṃ kathitaṃ kāro ! niṣiddhañca niśāmaya
vanyavṛtto niṣiddhaśca śibire nagare'pi ca
baṭo niṣiddhaḥ śibire nityaṃ caurabhayaṃ tataḥ
nagareṣu prasiddhaśca darśanāt puṇyadastathā
he kāro ! tintir̤īvṛtto yatnāttaṃ parivarjayet
śaraṇe dhanahāniḥ syāt prajāhānirbhaveddhruvam
śivire'tiniṣiddhaśca prājñastaṃ parivarjayet
kharjūraśca ḍahuścaiva niṣiddha śibire tathā
na niṣiddhaḥ prasiddhaśca grāmeṣu nagareṣu ca
vṛkṣāṃśca campakādīnāṃ dhānyañca maṅgalapradam
grāmeṣu nagare vāpi śivire ca tathaiva ca
ikṣuvṛkṣaśca śubhadaḥ santataṃ śubhadastathā
aśokaśca śirīṣaśca kadambaśca śubhapradaḥ
kaccī haridrā śubhadā śubhadaścādrakastathā
haritakī ca śubhadā grāmeṣu nagareṣu ca
na vātyāṃ bhadratā nityaṃ tathā cāmalakī dhruvam ||¹
aputrasya ca putratvaṃ pādapā iha kurvate
yatnenāpi ca rājendra ! aśvattharopaṇam kuru
sa te putrasahasrāṇāṃ kāryamekaḥ kariṣyati
dhanī cāśvatthavṛkṣeṇa aśokaḥ śokanāśanaḥ
plakṣo yajñapradaḥ prokto nimbaścāyupradaḥ smṛtaḥ
jambukī nākadā proktā bhāryādā dār̤imī tathā
ḍumbaro roganāśāya palāśo brahmadastathā
arkapuṣpāropakāṇāṃ nityaṃ tuṣyeddivākaraḥ
śrīvṛkṣaḥ śaṅkaro devaḥ pāṭalāyāntu pārvatī
śiṃśapāyāmapsarasaḥ kunde gandharvasattamāḥ
vibhītake dāsavṛddhirvakulo dāsyadastathā
apatyanāśakastālo vakulaḥ kulavarddhanaḥ
bahubhāryā nārikelī drākṣaḥ sarvāṅgasundaraḥ
ratipradā tathā kelī ketakī sarvanāśinī
pratiṣṭhāṃ te gamiṣyanti ye narāḥ plakṣaropakāḥ ||²
vṛkṣasya ropaṇaphalam
yama uvāca
yaḥ pumān ropayedvṛkṣān chāyāpuṣpaphalopagān
sarvvasattvopabhogāya sa yāti paramāṃ gatim
chāyāpuṣpopagāṃstriṃśat phalapuṣpadrumāṃstathā
ropayitvā daśāṃśāṃstu naro na narakaṃ vrajet
devadānavagandharvvāḥ kinnaroragaguhyakāḥ
paśupakṣimamuṣyāśca saṃśrayanti mudā drumān
puṣpaiḥ suragaṇāḥ sarvve phalaiśca pitaraḥ sadā
chāyayā me manuṣyāstu paśupakṣimṛgāstathā
puṣpopagandhāṃśca phalopagandhān
yaḥ pādapānropayate manuṣyaḥ
samṛddhadeśe varaveśmavedyāṃ
labhedadhiṣṭhānavaraṃ sa vipraḥ
tasmāt subahavo vṛkṣā ropyaḥ śreyo'bhivāñchatā
putravat paripālyāśca te putrā dharmataḥ smṛtāḥ
kiṃ dharmavimukhairmartyaiḥ kevalaṃ svārthahetubhiḥ
taruputrā varaṃ ye tu parārthaikānuvṛttayaḥ
patrapuṣpaphalacchāyāmūlavalkala dārubhiḥ
pareṣāmupakurvvanti tārayanti pitāmahān
chettāramapi saṃprāptaṃ chāyāpuṣpaphalādibhiḥ
pūjayantyeva tarabo munivaddveṣavarjitāḥ
pitaraṃ nopahiṃsanti drumā draviṇalobhataḥ
tārayanti ca me samyak sarvvasyātitthadāyakāḥ
tasmātte putravat sthāpyā vidhivaddvijapuṅgavaḥ
dvijaiḥ pitṛmanuṣyāṇāmabhojyāḥ syuryadā sadā
jalakṛt vṛkṣaropī yaḥ pratigrāharucirdvijaḥ
ete svargātna hīyante ye cānye satyavādinaḥ ||¹
ekena varṇena rasena cāmbhaścyutaṃ nabhasto vasudhāviśeṣāt
nānārasatvaṃ bahuvarṇatāñca gataṃ parīkṣyaṃ kṣititulya meva || 2¹
puruhūtānalayamaniṛ tivaruṇapavanenduśaṅkarā devāḥ
vijñātavyāḥ kramaśaḥ prācyādīnāṃ diśāṃ patayaḥ