Pramāṇa · Search · About · API

Yogashata 3

Yogaśata 3

Language
Sanskrit

Contents

3.p1

- rasāyanavājīkaraṇam -

3.p2

[ dhātrīyogaḥ ]

3.131

dhātrīcūrṇasya kaṃsaṃ 3svarasaparigataṃ kṣaudrasarpiḥsamaśaṃ
4kṛṣṇā5mānī6sitāṣṭa7prasṛtisamayutaṃ 8sthāpitaṃ 9dhānyarāśau
varṣānte 1tatsamaśnan bhavati vipalito rūpavarṇaprabhāvo
nirvyādhirbuddhimedhāsmṛtivacanabalasthairyasattvairupetaḥ

3.131.p1

[ yaṣṭīrasāyanam ]

3.132

yaṣṭītugāsaindhavapippalībhiḥ
saśarkarābhiściphalā 1prayuktā
āyuḥ 2prajā 3ṛdhyati mānamedhā
4bhaved jvaravyādhi5vināśanaṃ ca

3.132.p1

[ śvadaṃṣṭrādicūrṇam ]

3.133

cūrṇa 6śvadaṃṣṭrā7malakā'8mṛtānāṃ
9lehyaṃ 10sarpi11smitamāgayuktam
¹vṛṣyaḥ sthiraḥ ²śāntavikāraduḥkhaḥ
³samāśaśataṃ jīvati kṛṣṇakeśaḥ

3.133.p1

[ madhukaprayogaḥ ]

3.134

madhukaṃ madhunā ghṛtena ca
pralihan kṣīramanu⁴prayojayet
labhate⁵'pi ca nātmanaḥ kṣayaṃ
pramadānāṃ ⁶priyatāṃ ca gacchati

3.134.p1

— pañcakarmavidhiḥ —
idānīṃ vamanavirecanaprasthāpanānuvāsana [nasya] kriyā ucyante

3.134.p2

[yaṣṭyādikaṣāyaḥ]

3.135

¹yaṣṭīkaṣāyaṃ ²lavaṇograyuktaṃ
kaliṅgakṛṣṇāphalakalka³miśram
⁴sakṣaudrametadvamanaṃ ⁵prayojyaṃ
kaṇṭhāmayāsyaśravaṇāmayeṣu

3.135.p1

[ harītakyādikaṣāyaḥ ]

3.136

harītakībhiḥ ^1kvathite samāne
^2dantyagnikṛṣṇābiḍacūrṇayuktam
virecanaṃ sorubutela^3miśraṃ
niratyayaṃ ^4yojyamathāmayaghnam

3.136.p1

[ rāsnādiyogaḥ ]

3.137

^5rāsnārāṭhaphalatrayāmṛtalatāyuktvāśva^6mūlībalā^7māṣakvāthayutaṃ sataila^8lavaṇaṃ kṣaudraṃ sasarpi^9rguḍaiḥ
puṣpāhvāghanabilvakuṣṭhaphalinīkṛṣṇāvacā̍kalkito
bastiḥ kāñjikadugdha̍mūtrasahito vātāmayebhyo hitaḥ

3.137.p1

[ balātailam ]

3.138

tailaṃ balā̍kvathitakalka̍sugandhi̍garbhaṃ
̍siddhaṃ payodadhituṣodakamastu̍takraiḥ
¹tadvatkuraṇṭakasaraṇyamṛtāvarābhiḥ
pratyekaṃ ²siddha ³manuvāsanamīraṇaghnam

3.138.p1

[⁴guḍanāgarādinasyam ]

3.139

†nasyaṃ vidadhyād guḍa⁵nāgarābhyāṃ
⁵sasaindhavaṃ ⁶māgadhikaṃ tathaiva
ghrāṇāsya manyāhanubāhu^1pṛṣṭhaśiro'kṣikaṇṭhaśravaṇāyeṣu

3.140

†²ityevaṃ vidhivihitāḥ prasiddhayogāḥ
siddhyarthaṃ vinigaditā bhiṣagvarāṇām
¹dṛṣṭaitān ²kathamacikitsako'pi yuñjyādityarthaḥ punarapi vakṣyate'tra kiñcit

3.140.p1

[vāyukopakāraṇam]

3.141

^ saṃdhāraṇā³tyaśana⁴jāgaraṇoccabhāṣyavyāyāmayānakaṭutiktakaṣāyarūkṣaiḥ
cintā¹vyavāyabhayalaṅghanaśokaśītaiḥ
²vāyuḥ prakopamupayāti ³ghanāgame ca

3.141.p1

[ pittakoṣakāraṇam ]

3.142

⁴kaṭvamla lava ṇoṣṇa vidāha⁵tīkṣṇaiḥ
⁶krodhātapānalasukhaśrama⁷śuṣkaśākaiḥ
¹kṣārairajīrṇaviṣamā²sana³bhojanaiśca
⁴pittaṃ prakopamupayāti ⁵ghanātyaye ca

3.142.p1

[śleṣmakośakāraṇam]

3.143

¹svapnāddivā madhuraśītala matsya ²māṃsaiḥ
gurvamlapicchilatilekṣu ³payovikāraiḥ
snigdhāti tṛptilavaṇodakapāna ⁴bhakṣyaiḥ
śleṣmā prakopamupayāti tathā vasante

3.143.p1

[nānārogakāraṇam]

3.144

⁵ta evamete kramaśro ⁶dviśo vā
doṣāḥ ⁷praduṣṭā yugapattrayo vā
kurvanti rogān vividhān śarīre
¹saṃkhyātasaṃkhyā²tigatānanekān

3.144.p1

[vāyuvikāracihnāni]

3.145

pāruṣyasaṅkocanatodaśūla³śyāmalyamaṅgavyatha⁴ceṣṭabhaṅgāḥ
⁵suptatvaśītatvakharatva⁶śophāḥ
karmāṇi vāyoḥ pravadanti tajjñāḥ

3.145.p1

[pittavikāracihnāni]

3.146

¹pariśramasvedavidāha²rogāñ
³vaigandhyasaṃkledavipāka⁴kopān
pralāpamūrcchābhrama⁵pītabhāvān
pittasya karmāṇi vadanti tajjñāḥ

3.146.p1

[kaphavikāracihnāni]

3.147

†⁶śvetatvaśītatvagurutvakaṇḍūḥ
snehopadehastimitatva⁷lepān
¹utsedha²saṅghātacirakriyāśca
kaphasya karmāṇi vadanti tajjñāḥ

3.148

etāni liṅgāni ca ³yatkṛtānāṃ
sarvāmayānāmapi naikanāmnām
kaścidbhave⁴tprāptiviśeṣa eṣāṃ
⁵saṃjñāntaraṃ yena tu ⁶prāpnuvanti

3.148.p1

[āmavyādhikāraṇam]

3.149

†ālasyatandrāhṛdayāviśuddhi⁷doṣapravṛttyākulamūtratābhiḥ
gurudgatvārucisuptatābhi
rāmānvitaṃ ⁸vyādhimudāharanti

3.149.p1

[vātaśamanavidhānam]

3.150

snigdhoṣṇasthiravṛṣyabalyalavaṇāsvādvamlatailātapasnānābhyañjanavastimāṃsamadira saṃvāhanonmardanam
snehasvedanirūhanasya śayanasthānopanāhādikaṃ
pānāhāravihārabheṣajamidaṃ vātaṃ praśāntiṃ nayet

3.150.p1

[pittaśamanavidhānam]

3.151

tiktasvādukaṣāyaśītapavanacchāyā niśāvījanaṃ
jyotsnābhūgṛhayantravāri jalajastrīgātrasaṃsparśanam
sarpiḥ kṣīravirekasekarudhirasrāvapradehādikaṃ
pānāhāravihārabheṣajamidaṃ pittaṃ praśāntiṃ nayet

3.151.p1

[śleṣmaśamanavidhānam]

3.152

rūkṣakṣārakaṣāyatiktakaṭukavyāyāmaniṣṭhīvanaṃ
strīsevādhvaniyuddhajāgarajalakrīḍāpadāghātanam
dhūmātyuṣṇaśirovirekavamanasvedopavāsādikaṃ
pānāhāravihārabheṣajamidaṃ śleṣmāṇamugraṃ jayet

3.152.p1

[tridoṣavikāre śamanavidhānam]

3.153

kaphaprakope vamanaṃ sanasyaṃ virecanaṃ pittabhave vikāre
vātātmake bastimudāharanti saṃsargaje'pi vyatimiśrametat

3.154

hemantavarṣāśiśireṣu vāyoḥ pittasya toyāntanidāghayośca
kaphasya kopaḥ kusumāgame'pi kurvīta yadyadvihitaṃ tathaiṣām

3.155

homopavāsaniyamāḥ prāyaścittaṃ tapo vratam
devadvijārcanaṃ mantraṃ baliḥ svastyayanāni ca

3.155.p1

[bhiṣajaṃ prati hitoktiḥ]

3.156

¹buddhvaitadanyadapi ²yattada[nu]ktamatra
yuktyā svayaṃ samadhigamya yathānurūpam
rogeṣu bheṣajamanalpamatirvidadhyāt
śāstraṃ hi kiñcidupadeśavaśaṃ karoti

3.156.p1

[granthasamāptiḥ]

3.157

guṇādhikaṃ yogaśataṃ nibadhyaprāptaṃ mayā 'puṇyamanuttamaṃ yat
nānāprakārāmayanīḍabhūtaṃ
kṛtsnaṃ jagattena 'bhavatvarogam

3.157.p1

iti 'śrīpaṇḍitarāyaviracitaṃ yogaśatakaṃ samāptam

3.157.p2

[ viṣagarbhatailaprakāraḥ ]

Linked texts (9)