Ahnikaprakasha 5.p26
Āhnikaprakāśa 5.p26
- Language
- Sanskrit
5.p26
tathāca brahmāṇḍapurāṇe, snātvā puṇḍraṃ mṛdā kuryād hutvā caiva tu bhasmanā | devānabhyarcya gandhena sarvadoṣāpanuttaye || iti | sarvakarmārthasyordhvapuṇḍrasya praśaṃsāvacanānibrahmāṇḍapurāṇe, aśucirvā'pyanācāro manasā pāpamācaran | śucireva bhavennityamūrddhapuṇḍrāṅkito naraḥ || ūrddhapuṇḍradharo martyo mriyate yatrakutracit | śvapāko'pi vimānastho mama loke mahīyate || satyavrato'pi, ūrddhapuṇḍro mṛdā śubhro lalāṭe yasya dṛśyate | sa cāṇḍālo'pi śuddhātmā pūjya eva na saṃśayaḥ || jāhnavītīrasambhūtāṃ mṛdaṃ mūrdhnā bibhartti yaḥ | bibhartti rūpaṃ so'rkasya tamonāśāya kevalam || iti | anenorddhapuṇḍrasya puruṣārthatvamapi vadanti saṃyogapṛthaktvanyāyena| yatta, ūrddhapuṇḍraṃ dvijaḥ kuryāt kṣatriyastu tripuṇḍrakam | arddhacandraṃ tu vaiśyasya varttulaṃ śūdrajātiṣu || iti brahmāṇḍapurāṇavacanam, tat kṣatriyatvādinimitte tripuṇḍrādīnāṃ naimittikakarmmāṅgatvabodhakam | taistu naimittikaistripuṇḍrādibhirnityasyorddhapuṇḍrasya bādha eva, yathā pāñcadaśyasya sāptadaśyena | yattu tilakadravyavidhāyakaṃ vacanam, mṛttikā candanaṃ caiva bhasma toyaṃ caturthakam | ebhirdravyairyathākālamūrddhapuṇḍraṃ bhavetsadā || iti, tat snātvā puṇḍra mityanena samānārthakam | urddhapuṇḍraśabdastripuṇḍrasyāpyupalakṣaṇārthaḥ | toyorddhapuṇḍrasya tu kālāntarānnānātsāmarthyādvastraparidhānātprāk ārdravāsasā jalamadhye yadā karma kriyate tadā tasya karttavyatā jñāyate | tatra ca tasyaivāṅgatvānmudādipuṇḍrasya vyāvṛttiḥ | svahastalikhitaṃ stotraṃ svayaṃ ghṛṣṭaṃ ca candanam | svayaṃ ca grathitā mālā śakrasyāpi śriyaṃ haret || iti niṣedhaḥ, sa svayaṃ ghṛṣṭasyāpi parameśvaranirmālyacandranasya dhāraṇe na pravarttate | tasya vihitatvāt | vihite niṣedhāpravṛtteḥ | yā tu urddhapuṇḍravidhisannidhau tiryakpuṇḍranindā sorddhapuṇḍrastutyarthā | ubhayadhāraṇasya vihitatvāt | uditahomasannidhau anuditahomanindāvat | tripuṇḍraṃ bhasmanā tiryagūrddhapuṇḍraṃ mṛdā nyaset | ubhayaṃ candanenaiva varttulaṃ na kadā cana || itivacanāttripuṇḍraṃ tiryageveti nirṇīyate | na kadācinmṛdā tiryaṅ nyasedūrddhaṃna bhasmanā | ulkādibhasma pāṣāṇarajo dhāryaṃ ca na kvacit
Linked texts (5)
- Bhagavantabhāskara — Nīlakaṇṭha Dīkṣita 1625, Sanskrit
- Śūdrakamalākara — Kamalākarabhaṭṭa, Sanskrit
- Śūdradharmatattva — Kamalākarabhaṭṭa 1591, Sanskrit
- Śūdrācāraśiromaṇi — Kṛṣṇaśeṣa 1520, Sanskrit
- Ācāramayūkha — Nīlakaṇṭha Dīkṣita 1625, Sanskrit