Pramāṇa · Search · About · API

Smritiratnakara 2.p78

Smṛtiratnākara 2.p78

Language
Sanskrit

2.p78

atra śāṭyāyanaḥ-tataḥ sūryamupasthāya samyagācamya ca svayam | abhyukṣaṇaṃ samādāya saṃyatātmā gṛhaṃ vrajet || abhyukṣaṇam prokṣaṇārthajalam | vṛddhamanuḥ-tataḥ samyagdvirācamya hyabhyukṣaṇamudāharet | na vinābhyukṣaṇaṃ jātu vidhijñaḥ kiṃcidācaret || prokṣaṇarahite gṛha iti śeṣaḥ | atra viśeṣamāha gārgyaḥ-sopānatkaḥ sadabhaiśca pātrasthaṃ sadaśottaraḥ || sadaśamuttarīyaṃ yasya tathoktaḥ | pracetāśca-anuguptā apo gṛhya pracārārthaṃ gṛhaṃ vrajet | savane prokṣaṇaṃ kuryādgṛhītena sadā śuciḥ || anuguptāḥ kenāpyadṛṣṭāḥ | gārgyaḥ-trisaṃdhyaṃ vāgyato vāri guptamāhṛtya śodhayet || kālanirṇayamāha gobhilaḥ-purā prāduṣkaraṇavelāyāḥ sāyaṃ prātaranuguptā apa āhāretparicaraṇīyā iti | yogayājñavalkyaḥ pātramāha-sauvarṇaṃ rājataṃ tāmraṃ mukhyaṃ pātraṃ vidurbudhāḥ | tadalābhe tu mṛtpātraṃ sravate yanna dhāritam || śāṭyāyāniḥ-abjaṃ hiraṇmayaṃ raupyaṃ dāravaṃ mṛṇmayaṃ dṛḍham | tāmraṃ patrapuṭaṃ puṇyaṃ pātramabhyukṣaṇāya vai || puṇyagrahaṇātpraṣiddhapātraniṣedhaḥ || śaivālavālukādūrvātṛṇaparṇāyasairāpi | abhyukṣaṇaṃ na gṛhṇīyādāpastambo'bravīnmuniḥ || patramatrairaṇḍādi || nālikābhinnapātreṇa kāṃsyapātreṇa caiva hi | prāṇyaṅkaphalajenāpi kuryānnābhyukṣaṇaṃ tataḥ || nālikā veṇumayī, prāṇyaṅkam śaṅkhaśuktyādi, phalajam nālikerādi | yamaḥ-pātrādvirahitaṃ toyamamuddhṛtaṃ savyapāṇinā | na tena prokṣaṇaṃ kuryādvastraniṣpīḍanena ca || śāṭyāyaniḥ-nāharedekavastraṃ tu nāmato na ca kanyakā | na pāṇinā na vastreṇa toyamabhyukṣaṇāya vai || pracetāḥ-nāharedekajātistu na śiśurna ca kanyakā | nānupeto naikavastrastoyamabhyukṣaṇāya vai || ekajātiḥ śūdraḥ || tathā manuḥ-brāhmaṇaḥ kṣatriyo vaiśyastrayo varṇā dvijātayaḥ | caturtha ekajātistu śūdrānnāsti tu pañcamaḥ || pracetāḥ-abhyukṣaṇodapātraṃ tu na tāvatsthāpyate kvacit | yāvannācamanaṃ dattaṃ prokṣitā na galanti yāḥ || śākhyāyaniḥ-prokṣaṇagrahaṇaṃ pātraṃ nidadhadgṛhamāgataḥ | akṛtvācamanaṃ bhūmāvācāntaḥ prayato bhavet || ācamanamakṛtvā prokṣaṇapātraṃ bhūmau nikṣipan ācāntaḥ śucirbhavedityarthaḥ || pulastyaḥ-tena dravyāṇyaśeṣāṇi prokṣyācamya punarhehe | tataḥ karmāṇi kurvīta satkriyāśca dvijottamaḥ || gārgyaḥ-trisaṃdhyaṃ vāgyato dvāri guptamāhṛtya śodhayet | homopahārabhūgehadravyātmaparicārakān || abhyukṣettu prayatnena prātaḥ paryuṣitaṃ gṛham | madhyāhne caiva saṃdhyāyāṃ naca nābhyukṣite yajet || śākhyāyaniḥ-nadyādau samyagācāntaḥ saṃyato gṛhamāgataḥ | uddhṛtya maṇikāttoyamathābhyukṣaṇamācaret || gṛhe vā samupaspṛśya kṛtvā svarṇakuśodakam | kṛtvācamanamācāntaḥ punaḥ prokṣaṇamācaret || maṇikaḥ udapātram || svarṇa vā kuśaṃ vā udapātre nikṣipya tena prokṣayet || pracetāḥ-vaiśvānareṇa yatkiṃcitkurute prokṣaṇaṃ dvijaḥ | gaṅgātoyasamaṃ sarvaṃ vadanti brahmavādinaḥ || vaiśvānaramantrāmyukṣaṇapātram

Linked texts (3)