Danamayukha 1.p3

1.p3

atha pātram | yājñavalkyaḥ | na vidyayā kevalayā tapasā vā'pi pātratā | yatra vṛttamime cobhe taddhi pātraṃ pracakṣata iti || vyāsaḥ | prathamaṃ tu gurordānaṃ datvā jyeṣṭhamanukramāt | tato'nyeṣāṃ tu viprāṇāṃ dadyāt pātrānurūpataḥ || bhaviṣyapurāṇe | sannidhānasthitān viprān dauhitraṃ viṭpatiṃ tathā| bhāgineyaṃ viśeṣeṇa tathā bandhūn gṛhāgatān || nātikrāmennarastvetān sumūrkhānapi dīyate | atikramya mahāraudraṃ rauravaṃ narakaṃ vrajet || viṭpatirjāmātā | viṣṇuḥ| mātṛṣvasā svasā caiva tathaiva ca pitṛṣvasā | mātāmahī bhāgineyī bhāgineyastathaiva ca || dauhitraścaiva jāmātā teṣu dattamahākṣayam | śrībhraṣṭeṣu tathā dattaṃ tadapyakṣayamucyate || mātāpitrorgurau mitre vinīte copakāriṇi | dīnānāthaviśiṣṭebhyo dātavyaṃ bhūtimicchatā || viṣṇuḥ | pituḥ śataguṇaṃ dānaṃ sahasraṃ mātureva ca | anantaṃ duhiturdānaṃ sodarye dattamakṣayam || etat praśaṃsāmātram | dakṣaḥ | samasabrāhmaṇe dānaṃ dviguṇaṃ brāhmaṇabruve | sahasraguṇamācārye tvanantaṃ vedapārage || vyāsaḥ | brahmabījasamutpanno mantrasaṃskāravarjitaḥ | jātimātropajīvī ca bhavedbrāhmaṇaḥ sa tu || garbhādhānādibhiryuktastathopanayanena ca | na karmavinnacādhīte sa bhavedbrāhmaṇabruvaḥ || tathā | devārcanaparo nityaṃ vittārthī vatsaratrayam | asau devalako nāma havyakavyeṣu garhitaḥ || yattu bṛhaspatinā, śūdre samaguṇaṃ dānaṃ vaiśyetu dviguṇaṃ smṛtam | kṣatriye triguṇaṃ proktaṃ brāhmaṇe ṣaḍguṇaṃ smṛtamiti śūdrādīnāmapi pātratoktā, sā'nnācchādanaparā| annācchādanadāneṣu pātraṃ naiva vicārayet | annasya kṣudhitaṃ pātraṃ vivastro vasanasya ceti viṣṇudharmokteḥ || apātrāyā'mantrakaṃ dānam| mantrapūrvaṃ tu yaddānamapātrāya pradīyate | dāturnikṛtya hastaṃ tu śroturjihvāṃ nikṛntatīti śātātapokteḥ || tathā | yasya vedaśca vedī ca vicchidyete tripuruṣam | sa vai durbrāhmaṇo nāma yaśca vai vṛṣalīpatiriti || apātramityarthaḥ