Danamayukha 2.p9
Dānamayūkha 2.p9
- Language
- Sanskrit
2.p9.1
dvāre dvāraśākhādvaye kalaśadvayaṃ dadhyakṣatādiyuktaṃ pūrvavat sthāpayet | airāvataṃ kalaśadvaye nyasyārcayet | tatra pūrvasmin ṛgvedināvṛtvijau dvāvekaṃ vā śāntisūktajapārthatvena tvāmahaṃ vṛṇa iti pratyekam | ṛgvedaḥ padmapatrākṣo gāyatraḥ somadaivataḥ | atrigotrastu viprendra śāntipāṭhaṃ makhe kurviti vṛtvā'gnimīḷe ityādinā pūjayecca | tataḥ, ehyehi sarvā'marasiddhasādhyairabhiṣṭuto vajradharā'mareśa oṃ saṃvījyamāno'psarasāṃ gaṇena rakṣā'dhvaraṃ no bhagavan namaste || bho indra, ihā''gaccheha tiṣṭhetīndraṃ sāṅgaṃ saparivāraṃ sāyudhaṃ saśaktikaṃ dvārakaleśe āvāhya, trātāramindramiti pūjayitvā, āśuḥ śiśāna iti mantreṇa tāṃ patākāṃ dhvajaṃ ca samucchrayet | tata airāvatasthaṃ pītavarṇaṃ sahasrākṣaṃ dakṣiṇavāmahastasthavajrotpalamindraṃ dhyātvā, indraḥ surapatiḥ śreṣṭho vajrahasto mahābalaḥ oṃ śatayajñā'dhipo devastasmai nityaṃ namo namaḥ, iti natvā, indrāya sāṅgāya saparivārāya sāyudhāya saśaktikāyaitaṃ māṣabhaktabaliṃ samarpayāmīti baliṃ dadyāt | tata ācamyāgneyakoṇe gatvā pūrvavata kalaśaṃ sthāpayitvā tatra puṇḍarīkamamṛtaṃ ca saṃpūjya, ehyehi sarvā'marahavyavāha munipravayyairabhito'bhijuṣṭa oṃ tejovatā lokagaṇena sārddhaṃ mamādhvaraṃ pāhi kave namaste || bho agne ihāgaccheha tiṣṭheti sāṅgādikamagniṃ kalaśe āvāhya, tvaṃ no agne ityagniṃ saṃpūjya, agniṃ dūtamiti raktāṃ patākāṃ raktaṃ dhvajaṃ cocchrayet | tataḥ, chāgasthaṃ raktaṃ dakṣiṇavāmakaradhṛtaśaktikamaṇḍaluṃ yajñopavītinamagniṃ dhyātvā | āgneyaḥ puruṣo raktaḥ sarvadevamayo'vyayaḥ |
2.p9.2
dhūmaketurajo'dhyakṣastasmai nityaṃ namo nama iti natvā, agnaye sāṅgāyetyādi etaṃ māṣabhaktabaliṃ samarpayāmīti baliṃ dadyāt | tataḥ kṛtācamano dakṣiṇe gatvā pratidvāraśākhaṃ pūrvavat kalaśadvayaṃ sthāpayitvā vāmanaṃ diggajaṃ tatrārcayeva | tato yajurvedinau dvāvekaṃ vā dakṣiṇadvāre śāntisūktajapatvena tvāṃ vṛṇa ityuktvā katarākṣo yajurvedastraiṣṭubho viṣṇudaivataḥ | kāśyapeyastu viprendraḥ ṛtvik tvaṃ me makhe bhaveti pratyekaṃ saṃprārthya, iṣe tvorje tveti pūjayet | tataḥ, ehyeti vaivasvata dharmarāja sarvvā'marairarcita dharmamūrte śubhāśubhānandaśucāmadhīśa śivāya naḥ pāhi makhaṃ namaste | bho yamehāgaccheha tiṣṭheti sāṅgādiṃ yamamāvāhya, yamāya somamiti saṃpūjya kṛṣṇāṃ patākāṃ kṛṣṇaṃ dhvajaṃ cāyaṃ gaurityucchrayet | tato mahiṣārūḍhaṃ dhṛtadaṇḍapāśadakṣiṇavāmakaramañjanaparvatatulyarūpamagnisamalocanaṃ yamaṃ dhyātvā, mahāmahiṣamārūḍhaṃ daṇḍahastaṃ mahābalam | āvāhayāmi yajñe'smin pūjeyaṃ pratigṛhyatāmiti natvā, sāṅgāya yamāyaitaṃ māṣabhaktabaliṃ samarpayāmīti baliṃ dadyāt | tata ācamya nairṛtyāṃ pūrvavat kalaśaṃ sthāpayitvā kumudagajaṃ durjayaṃ ca sampūjya, ehohi rakṣogaṇanāyakastvaṃ viśālavetālapiśācasaṅghaiḥ mamādhvaraṃ pāhi piśācanātha lokeśvarastvaṃ bhagavannamaste || bho nirṛte ihāgaccheha tiṣṭheti sāṅgamāvāhya, asunvantamiti sampūjya nīlāṃ patākāṃ dhvajaṃ ca, moṣuṇa ityucchritya, narārūḍhaṃ khaḍgahastaṃ nīlavarṇaṃ mahābalam mahākāyaṃ bahurākṣasayutaṃ nirṛtiṃ dhyātvā nirṛtiṃ khaḍgahastaṃ ca sarvalokaikapāvanam|
2.p9.3
āvāhayāmi yajñe'smin pūjeyaṃ pratigṛhyatāmiti natvā, sāṅgāya nirṛtaye etaṃ māṣabhaktabaliṃ samarpayāmīti baliṃ dadyāt | tata ācamya paścime pratidvāraśākhaṃ kalaśadvayaṃ nidhāyāñjanadiggajaṃ nyasyārcayet | tataḥ sāmagāvṛrtvijau ṛtvijaṃ vā vṛtvā, sāmavedastu piṅgākṣo jāgataḥ śakradaivataḥ | bhāradvājastuviprendra śāntipāṭhaṃ makhe kurviti prārthayitvā, āyāhīti prārthya | tataḥ, ehyehi yādogaṇavāridhīnāṃ gaṇena parjanyasahāpsarobhiḥ vidyādharendrai'maragīyamāna pāhi tvamasmān bhagavannamaste || ityuktvā bho varuṇa ihāgaccheha tiṣṭheti sāṅgaṃ varuṇamāvāhya, ta tvā yāmīti sampūjya śvetāṃ patākāṃ dhvajaṃ ca, imaṃ me varuṇetyucchritya, makarasthaṃ pāśahastaṃ kirīṭinaṃ śvetavarṇaṃ varuṇaṃ dhyātvā | pāśahastaṃ ca varuṇaṃ yādasāṃ patīmīśvaram | āvāhayāmi yajñe'smin varuṇāya namo nama iti natvā, sāṅgāya varuṇāyaitaṃ māṣabhaktabaliṃ samarpayāmīti baliṃ dadyāt | tata upaspṛśya vāyavyāṃ pūrvavat kalaśaṃ sthāpayitvā puṣpadantaṃ siddhārthaṃ ca tatra pūjayitvā, ehyehi yajñe mama rakṣaṇāya mṛgādhirūḍhaḥ saha siddhasaṃghaiḥ prāṇādhipaḥ kālakaveḥ sahāya gṛhāṇa pūjāṃ bhagavannamaste || bho vāyo ihā''gaccheha tiṣṭheti sāṅgādiṃ vāyumāvāhya, tava vāyavṛtasya ta iti sampūjya, vāyoḥ śatamiti dhūmrāṃ patākāṃ dhvajaṃ cocchritya, mṛgārūḍhaṃ citrāmbaradharaṃ yuvānaṃ varadhvajadharavāmahastaṃ vāyuṃ dhyātvā, vāyumāpa jagato vāyavahaṃ namāmi ta iti natvā saṅgāya vāyave etaṃ māṣabhaktabaliṃ samarpayāmīti baliṃ dadyāt |
2.p9.4
tata ācamyottare pratiśākhaṃ kalaśadvayaṃ sthāpayitvā sārvabhaumaṃ diggajaṃ nyasya pūjayitvā atharvāvido ṛtvijau ṛtvijaṃ vā uttaradvāre śāntisūktajapā'rthanvenārhatvenā'haṃ tvāṃ vṛṇa iti uktvā, bṛhannetro'tharvavedo'nuṣṭubho rudradaivataḥ | vaiśampāyana viprendra śāntipāṭhaṃ makhe kurvityuktvā prārthya, śanno devīriti pūjayet | ehyehi yajñeśvara yajñarakṣāṃ vidhatsva nakṣatragaṇena sārddham sarvauṣadhībhiḥ pitṛbhiḥ sahaiva gṛhāṇa pūjāṃ bhagavannamaste || bhoḥ soma ihāgaccheha tiṣṭheti sāṅgādiṃ somamāvāhya, vayaṃ someti sampūjya haritāṃ patākāṃ dhvajaṃ cāpyāyasveti nyasya, narayutapuṣpakavimānasthaṃ kuṇḍalakeyūrahārasaṃśobhitaṃ varadagadādharadakṣiṇavāmahastaṃ mukuṭinaṃ mahodaraṃ sthūlakāyaṃ hrasvaṃ piṅgalanetraṃ pītavigrahaṃ śivasakhaṃ vimānasthaṃ kuberaṃ dhyātvā, sarvannakṣatramadhye tu somo rājā vyavasthitaḥ | tasmai somāya devāya nakṣatrapataye nama iti natvā, sāṅgāya somāyaitaṃ māṣabhaktabaliṃ samarpayāmīti baliṃ dadyāt | tata īśānyāṃ gatvā''camya pūrvavat kalaśaṃ saṃsthāpya supratīkanāmānaṃ diggajaṃ maṅgalaṃ ca tatra pūjayitvā, ehyehi viśveśvara nastriśūlakapālakhaṭvā'ṅgadhareṇa sārddham oṃ lokena yajñeśvara yajñasiddhyai gṛhāṇa pūjāṃ bhagavan namaste || īśānehāgaccheha tiṣṭheti tamāvāhya, tamīśānamiti sampūjya, śvetāṃ sarvavarṇāṃ vā patākāṃ dhvajaṃ ca, abhi tvā deva savitarityucchritya, vṛṣārūḍhaṃ varadatriśūlayutadakṣiṇavāmahastadvayaṃ trinetraṃ śuddhasphaṭikavarṇamīśānaṃ dhyātvā, vṛṣaskandhasamārūḍhaṃ śūlahastaṃ trilocanam |
2.p9.5
āvāhayāmi yajñe'smin pūjeyaṃ pratigṛhyatām|sarvādhipo mahādeva īśānaḥ śukla īśvaraḥ|śūlapāṇirvirūpākṣastasmai nityaṃ namo namo iti natvā sāṅgāyataṃ māṣabhaktabaliṃ samarpayāmīti baliṃ dadyāt | tata ācamyeśānapūrvayormadhye gatvā, ehyehi pātāladharā'marendra nāgāṅganākinnaragīyamāna oṃ yakṣoragendrāmaralokasaṃghairananta rakṣādhvaramasmadīyam || bho ananta ihā''gaccheha tiṣṭheti sāṅgamanantamāvāhya, gauriti sampūjya, meghavarṇāṃ śvetāṃ patākāṃ dhvajaṃ cā'yaṃ gaurityucchritya, anantaṃ śamanāsīnaṃ phaṇasaptakamaṇḍitam padmaśaṅkhadharordhvādhodakṣiṇakaradvayaṃ cakragadādharordhvādhovāmakaradvayaṃ nīlavarṇamanantaṃ dhyātvā yo'sāvanantarūpeṇa brahmāṇḍaṃ sacarācaram | puṣpavaddhārayenmūrdhni tasmai nityaṃ namo nama iti natvā, sāṅgāyā'nantāyaitaṃ māṣabhaktabaliṃ samarpayāmīti baliṃ dadyāt || tata ācamya nairṛtapaścimayormadhye gatvā, ehyehi sarvā'dhipate surendralokena sārddhaṃ pitṛdevatābhiḥ | sarvasya dhātāsya'mitaprabhāvo viśādhvaraṃ naḥ satataṃ śivāya || bho brahmannihāgaccheha tiṣṭheti brahmāṇamāvāhya, brahmayajñānamiti sampūjya, raktāṃ patākāṃ dhvajaṃ ca, brahmajajñānamityuccisya caturmukhaṃ haṃsārūḍham akṣamālākuśamuṣṭiśarordhvādhodakṣiṇakaradvayam sruvakamaṇḍaludharordhvādhovāmakaradvayaṃ śmaśrulaṃ jaṭilaṃ lambodaraṃ raktavarṇaṃ brahmāṇaṃ dhyātvā, padmayoniścaturmūttirvedāvāsaḥ pitāmahaḥ | yajñādhyakṣaścaturvaktrastasmai nityaṃ namo nama iti natvā, sāṅgāya brahmaṇe etaṃ māṣabhaktabaliṃ samarpayāmīti baliṃ dadyāt |
2.p9.6
nairṛtyapaścimāntarāle anantabalidānam, īśānapūrvāntarāle brahmabalidānaṃ veti rūpanārāyaṇaḥ | tata ācamya maṇḍapamadhye'tyuccadaṇḍo daśahastadīrghastrihastavistṛtaḥ pañcahastadīrgho hastavistāro vā mahādhvajaḥ kiṅkiṇyādiyukta, indrasya vṛṣṇa iti sthāpyaḥ | tatraiva brahmapūjanaṃ ca | tato maṇḍapaṣoḍaśastambheṣu sarvebhyo devebhyo namaḥ, vaṃśeṣu kinnarebhyo namaḥ, pṛṣṭhe pannagebhyo nama itya'rcayet | tataḥ pūrvabhāge upaliptabhūmāvupaviśya, trailokye yāni bhūtāni sthāvarāṇi carāṇi ca brahmaviṣṇuśivaiḥ sārddhaṃ rakṣāṃ kurvantu tāni me || devadānavagandharvā yakṣarākṣasapannagāḥ | ṛṣayo manavo gāvo devamātara eva ca | sarve mamā'dhvaraṃ rakṣāṃ prakurvantu mudānvitāḥ || brahmā viṣṇuśca rudraśca kṣetrapālo gaṇaiḥ saha | rakṣantu maṇḍapaṃ sarve ghnantu rakṣāṃsi sarvata iti paṭhitvā, trailokyasthebhyaḥ sthāvarebhyo bhūtebhyo namastrailokyasthebhyaścarebhyo bhūtebhyo namaḥ | brahmaṇe viṣṇave śivāya devebhyo dānavebhyo gandharvebhyo rākṣasebhyaḥ pannagebhya ṛṣibhyo manuṣyebhyo gobhyo devamātṛbhyo nama iti pratyekaṃ sampūjya bhūmau māṣabhaktabaliṃ dadyāt | tato yajamānaḥ sarvairṛtvigbhiḥ saha prāgdvāreṇa maṇḍapaṃ praviśya dakṣiṇadvārapaścimabhāge upaviśya gurtvādayo yathāvihitaṃ karma kurudhvamiti vadet | pratikuṇḍaṃ ekaikaḥ kalaśaḥ sthāpyo ṛtvigbhiriti kecit | guruṇā sthāpya ityanye || tato gururyajamānānvito grahavedyāṃ sarvatobhadramaṇḍaladevatāḥ sthāpayediti pitāmahacaraṇāḥ || yathā, adyehetyādi, maṇḍaladevatāsthāpanaṃ kariṣya iti saṅkalpya sthāpayet |
2.p9.7
tatra madhye brahmāṇaṃ, brahmajajñānaṃ gautamo vāmadevo brahmā triṣṭup | brahmasthāpane pūjane viniyogaḥ | evamuttaratra | brahmajajñānam | tata udīcīmārabhya vāyavīparyyantaṃ kuberādīn vāyvantān aṣṭau lokapālān | tatra, āpyāyasva gautamaḥ somo gāyatrī | oṃ āpyāyasva| abhi tvā'jīgarttaḥ śunaḥśepa īśāno jagatī | abhi tvā deva savitaḥ | indraṃ vo madhucchandā indro gāyatrī | oṃ indraṃ vo viśvataḥ | agniṃ kāṇvo medhātithirāgnirġāyatrī | oṃ agniṃ dūtaṃ vṛṇīmahe | yamāya somaṃ yamo'nuṣṭup | yamāya somam | moṣuṇo ghoraḥ kāṇvo nirṛtirgāyatrī | oṃ moṣuṇaḥ | ta tvā yāmi śunaḥśepo varuṇastriṣṭup | ta tvā yāmi | vāyoḥ śataṃ gautamo vāmadevo vāyuranuṣṭup | vāyo śatam | vāyusomamadhye'ṣṭau vasūn | jamayā atra maitrāvaruṇo vasiṣṭho vasavastriṣṭup | jamayā atra | someśānamadhye ekādaśa rudrān | ā rudrāsaḥ śvātrāśca ekādaśa rudrā jagatī | oṃ ārudrāsaḥ | īśānendramadhye dvādaśādityān | tyānnu sāmado matsyo dvādaśādityā gāyatrī | oṃ tyānnu kṣatriyān | indrāgnimadhye aśvinau, āśvinā rāhugaṇo gautamo'śvināvuṣṇik | oṃ āśvināvarttiḥ | agniyamamadhye viśvedevān sapaitṛkān | oṃmāso madhucchandā viśvedevā gāyatrī | oṃmāsaḥ || yamanirṛtimadhye sapta yakṣān | abhisaṃ vāmadevaḥ saptayakṣāḥ prakṛtiḥ | abhisaṃ devaṃ savitāramoṇyoḥ kavikratumarcāmi satyasavam̐ ratnadhāmabhipriyaṃ matiṃ kavim | ūrdhvā yasyāmatirbhā adidyutat savīmani hiraṇyapāṇiramimīta sukratuḥ kṛpāsvaḥ | nirṛtivaruṇamadhye bhūtanāgān | āyaṃ gauḥ sārparājñī sarpā gāyatrī | āyaṃ gauḥ | varuṇavāyumadhye gandharvāpsarasaḥ |
2.p9.8
apsarasāmaitaśa ṛṣyaśrṛṅgo gandharvāpsaraso'nuṣṭup| apsarasāṃ gandharvāṇām | brahmasomamadhye skandanandīśvaraśūlamahākālān | kumāraṃ kumāraḥ skandastriṣṭup | aditirhyajaniṣṭa | brahmendramadhye durgāṃ viṣṇuṃ ca | tāmagnivarṇāṃ saubhārirdurgā triṣṭup| udīratām| sūnṛtāḥ| brahmayamamadhye mṛtyurogān | paraṃ mṛtyoḥ saṅkusuko mṛtyurogāstriṣṭup | oṃ paraṃ mṛtyo anuparehi | brahmanirṛtimadhye gaṇapatim | gaṇānāṃ tvā gṛtsamado gaṇapatirjagatī | oṃ gaṇānāṃ tvā | brahmavaruṇamadhye apaḥ| śanno'mbarīṣasindhudvīpa āpo gāyatrī | oṃ śanno devīḥ| brahmavāyumadhye marutaḥ| maruto yasya rāhūgaṇo gautamo maruto gāyatrī | oṃ maruto yasya | brahmaṇaḥ pādamūle karṇikādhaḥ pṛthvīṃm | syonā medhātithirbhūmirgāyatrī | oṃ syonā pṛthivi | tatraiva gaṅgādinadyaḥ | imaṃ me sindhukṣit praiyamedho gaṅgāyamunāsarasvatyo jagatī | imaṃ me gaṅge yamune | tatraiva sapta sāgarān | dhāmno dhāmno rājantito varuṇa no muñca | yadāpo aghnyā iti varuṇeti śapāmahe tato varuṇa no muñca | mayi vāyo moṣadhīrhiṃsīrato viśvadhā bhūstveto varuṇa no muñca | tadupari meruṃ nāmnā | bāhye somādisamīpe krameṇāyudhāni | gadāṃ triśūlaṃ vajraṃ śaktiṃ daṇḍaṃ khaḍgaṃ pāśam | aṅkuśam | tadbāhye uttarāditaḥ | gautamaṃ bharadvājaṃ viśvāmitraṃ kaśyapaṃ jamadagniṃ vasiṣṭham | atrim | arundhatīm | tadbāhye pūrvādi aindrīṃ kaumārīṃ brāhmīṃ vārāhīṃ cāmuṇḍāṃ vaiṣṇavīṃ māheśvarīṃ vināyakīm | ityaṣṭau śaktayaḥ | etāḥ pratiṣṭhāpya pratyekaṃ saha vā pūjayet |
2.p9.9
tatastasyāmeva vedyāṃ vastrālikhatavakṣyamāṇamaṇḍaleṣu ādityādidevatāḥ sthāpayet pūjayecca | asmin karmaṇi grahādisthāpanaṃ pūjanaṃ ca kariṣye iti saṅkalpya praṇavasya brahmā ṛṣiḥ | paramātmā'gnidevatā | devī gāyatrī chandaḥ | vyāhṛtīnāṃ krameṇa jamadagnibharadvājabhṛgava ṛṣayaḥ | agnivāyusūryā devatāḥ | daivī gāyatrī daivī uṣṇik daivībṛhatyaśchandāṃsi sūryādyāvāhane viniyogaḥ | kecittattanmantrānapyāvāhane āhuḥ | tatra grahapīṭhamadhye varttule prāṅmukhaṃ sūrya raktapuṣpākṣataiḥ ākṛṣṇena hiraṇyastūpaḥ savitā triṣṭup | sūryāvāhane viniyogaḥ| oṃm ākṛṣṇena rajasā | oṃ bhūrbhuvaḥ svaḥ kaliṅgadeśodbhava kāśyapagotra sūrya ihāgaccheha tiṣṭhetyāvāhya, iha tiṣṭheti sthāpayet | evaṃ sarvatra mantrānte vyāhṛtīruktvā, ihāgaccheha tiṣṭheti sthāpayet | tata āgneye caturasre pratyaṅmukhaṃ somaṃ śvetapuṣpākṣataiḥ | āpyāyasva gautamaḥ somo gāyatrī | yamunātīrodbhava ātreyagotra soma | tato dakṣiṇe trikoṇe dakṣiṇāmukhaṃ bhaumaṃ raktapuṣpākṣataiḥ | agnimūrddhā virūpo'ṅgārako gāyatrī | agni | avantīsamudbhava bhāradvājagotra bhauma | tata īśāne bāṇākāre budhamudaṅmukhaṃ pītapuṣpākṣataiḥ, udbudhyadhvaṃ budhaḥ saumyo budhastriṣṭup | magadhadeśodbhava ātreyasagotra budha | tata uttarato dīrghacaturasre udaṅmukhaṃ bṛhaspatiṃ pītapuṣpākṣataiḥ bṛhaspate gṛtsamado bṛhaspatistriṣṭup | sindhudeśodbhava āṅgirasagotra bṛhaspate | tataḥ pūrve pañcakoṇe prāṅmukhaṃ śukraṃ śuklapuṣpākṣataiḥ | śukraḥ pārāśaro dvipadā virāṭ | bhojakaṭadeśodbhava bhārgavasagotra śukra|
2.p9.10
tataḥ paścime dhanuṣi pratyaṅmukhaṃ śaniṃ kṛṣṇapuṣpākṣataiḥ śamagniririṃviṣṭiḥ śaniruṣṇik | saurāṣṭraja kāśyapasagotra śanaiścara | tato nairṛte śūrpākāre dakṣiṇāmukhaṃ rāhuṃ kṛṣṇapuṣpākṣataiḥ | kayā no vāmadevo rāhurgāyatrī | rāhvāvāhane | rāṭhināpurodbhava paiṭhīnasigotra rāho | tato vāyavye dhvajākāre dakṣiṇāmukhaṃ ketuṃ dhūmrapuṣpākṣataiḥ ketuṃ madhucchandāḥ ketavo gāyatrī | antarvedisamudbhava jaiminisagotra
Linked texts (8)
- Śrīvidyārṇavatantra — Sanskrit
- Agnipurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Śāntikamalākara — Kamalākarabhaṭṭa 1587, Sanskrit
- Kṛtyakalpataru — Lakṣmīdhara Bhaṭṭa, Sanskrit
- Rājadharmakaustubha — Anantadeva 1645, Sanskrit
- Dānakalpataru — Lakṣmīdhara, Sanskrit
- Dānasāgara — Ballālasena, Sanskrit
- Jayasīṃhakalpadruma — Ratnākara 1688, Sanskrit